woensdag 20 september 2017

Mijn aardbeving

Al weer een aardbeving in Mexico. Het herinnert me aan 'mijn aardbeving' in 1980. Marjan en ik waren dat jaar op paasmaandag met een enkeltje van Brussel naar Boston gevlogen. Vanaf daar zouden we wel verder zien. We gaan minstens 14 dagen en maximaal 14 jaar, hadden we gezegd. We hadden voor 14 dagen geld. Dankzij mooie meevallers en de Amerikaanse gastvrijheid - we konden bijna altijd bij particulieren slapen - hielden we het tot het eind van dat jaar vol. Het werd het mooiste jaar van mijn leven. In totaal hebben we meer dan 10.000 kilometers gelift door Noord-Amerika. Vanuit San Francisco vlogen we naar Mexico City. Het was inmiddels oktober. Het regende pijpenstelen toen we aankwamen. Terwijl we op weg naar ons hotel in de historische binnenstad een groot plein overstaken, kwam er een man naast ons lopen die zwijgend zijn paraplu boven onze hoofden hield. In het hotel sliepen we op de vijfde verdieping. De volgende morgen, onze eerste dag in Mexico, werden we ruw gewekt.

Het was alsof we wakker werden uit een wilde seksscène. Het oude bed piepte en kraakte. Toen ik mijn ogen opsloeg, zag ik de lamp die aan het plafond hing heftig heen en weer slingeren. De badkamerdeur tegenover ons bed sloeg hard open en dicht. De ramen rinkelden. Buiten gilden mensen. Maar het meest opvallende: de muren gromden. Als me iets is bijgebleven, dan is het dit: dat eeuwig stille muren ineens een enorm lawaai kunnen maken en dat de vaste grond onder je voeten kan bewegen. Later, toen we al lang weer thuis waren en in een zijstraatje van de Biltstraat in Utrecht woonden, voelde ik dat elke keer als er weer zo'n zware stadsbus langskwam. Mijn huis is nooit meer onverzettelijk. Vandaag de dag rinkelt de metalen stelling naast m'n bed als er 's nachts een zware goederentrein door Houten dendert. De grond slaapt niet.

Hoewel we nog nooit zoiets hadden meegemaakt, wisten we direct precies wat er aan de hand was. "Een aardbeving!", riepen we naar elkaar. Ik schoot overeind en sprong in mijn spijkerbroek. Door het snelle overeind komen terwijl alles nog bewoog, werd ik duizelig. Ik hield me met moeite overeind. We waren geen van beiden bang. Pas dagen later spraken we met elkaar over wat we hadden gevoeld. We waren ons er allebei heel goed van bewust dat dit de laatste minuut van ons leven kon zijn. Maar de dood was the least of our worries. Het was goed zo. We hadden een prachtige reis gehad, boven alle verwachtingen, we hadden elkaar door en door leren kennen. We leefden 'footloose', zonder verplichtingen, zonder werk, zonder huis, zonder bestemming. Er was niets dat ons vasthield aan de bevende aarde.

De dagen ervóór, in San Francisco, de stad die ook op een breuklijn ligt, was ik wel bang geweest voor een aardbeving. Op prikborden van de universiteit had ik de waarschuwingen met aanwijzingen zien hangen. Mijn echte angst is ingegeven door een film die ik ooit heb gezien van een mijnramp, waarbij één van de opgesloten mijnwerkers met zijn arm beklemd zat onder een rots. Vreselijk. Maar gelukkig dacht ik daar niet aan in Mexico. Jaren later heeft een Japanner mij eens tips gegeven wat te doen bij een aardbeving. Zorg dat je altijd slippers met stevige zolen bij je bed hebt staan voor als je door gebroken glas moet lopen. Het eerste wat je moet doen, is zorgen dat de deur open staat, want als de muren ontzetten kan je de deur misschien niet meer openkrijgen. Duik vervolgens onder de tafel of een andere schuilplaats.

'Mijn aardbeving' duurde zo'n 40 seconden. Ik stond nog te duizelen naast m'n bed, toen het lawaai even onverwachts verstomde als het begon. Marjan was ook wat duizelig en verward en ging weer op het bed liggen. Ik vond dat we het gebouw moesten verlaten, want we bevonden ons op de vijfde verdieping en ik wist niet of we de constructie nog konden vertrouwen. Ik liep de trap af naar de vierde. Een man kwam de trap op. Ik sprak hem aan maar hij verstond geen woord Engels en ik geen Spaans en hij liep door. Dit was een vervreemdend moment, een psychologische ommekeer. Hij ging niet trap af maar trap op. Een moment waar ik nog vaak aan denk als het gaat over de menselijke geest. Ik liep terug naar m'n kamer en ben ook nog even op bed gaan liggen om bij te komen. We waren op onszelf aangewezen, we begrepen de taal niet van dit land en evenmin de taal van de aarde. Er was niets gebeurd. Toen we buiten kwamen, was het leven normaal.

Later die ochtend namen we een taxi - een onvolprezen witte Mexicaanse Volkswagen Kever - naar de wijk waar we in eerste instantie heen hadden willen gaan. Daar was een taalinstituut waar we ons hadden willen inschrijven voor Spaanse les. Een hotel in die wijk bleek te duur voor ons en daarom waren we de dag ervoor uitgeweken naar een goedkopere buurt. Vanuit de taxi zagen we een ingestort hotel, de chauffeur wees ons er op en zei iets in het Spaans (ik vermoed: terremoto) wat voor mij klonk als 'trammelant'. Ik herinner me dat ik dacht: dit is nou typisch Mexico, dit gebouw is ooit ingestort en ze hebben het nog steeds niet opgeruimd. Geen van beiden waren wij ons er meer van bewust dat wij die aardbeving enkele uren daarvoor zelf hadden meegemaakt.

Pas de volgende dag drong het tot ons door. We waren de stad aan het verkennen en op elke hoek van de straat zag ik de krantenstalletjes met grote krantenkoppen "200 muertos". Ik kijk altijd en overal naar kranten, of ik ze nou begrijp of niet. Het was al in de middag toen het ineens tot me doordrong: "Marjan, dit gaat over ónze aardbeving!" Tijdens de aardbeving wisten we exact wat er gebeurde, nu moest het weer van buitenaf tot ons doordringen. Marjan was niet zo geïnteresseerd in het nieuws, maar ik vond dat we naar huis moesten bellen. Dit nieuws was zo groot dat het ook tot Nederland zou zijn doorgedrongen. Normaal gesproken hadden we maar één keer in de paar weken contact met het thuisfront, tussendoor wist niemand waar we waren, de familie wist alleen dat we naar Mexico waren afgereisd. Tot grote ergernis van Marjan, die het onnodig vond, bleef ik die avond vanuit ons hotel verwoede pogingen doen om ondanks de verbroken telefoonverbindingen contact te krijgen met thuis, totdat dit uiteindelijk ver na middernacht lukte. Het nieuws had in Nederland inmiddels in de kranten gestaan.

Uit de nieuwsberichten konden we afleiden dat het epicentrum van de beving met een kracht van zeker 6.5 op de schaal van Richter zo'n 150 km ten zuiden van Mexico City lag. Er waren meer dan 200 doden. In de stad waren drie doden, vermoedelijk in het ingestorte hotel dat wij hebben gezien. Maar het leven in de stad ging gewoon door en we hebben er weinig van gemerkt.

Voortaan wist ik hoe een aardbeving klonk. Tijdens een weekendje bij m'n ouders zat ik in de achterkamer te lezen, terwijl de rest van de familie in de voorkamer naar een televisiefilm keek. Ik volgde het verhaal niet, maar ik hoorde muziek van een dansfeest in de lobby van een hotel. Ineens riep ik: "Een aardbeving!" Mijn ouders keken verbaasd om. Pas op dat moment begonnen de mensen in de film te gillen. Het aanrollende geluid van de trillende muren was perfect weergeven.

Toen ik jaren later, in 1992, opnieuw wakker werd gemaakt door een aardbeving, herkende ik het dan ook direct. Ik woonde in de binnenstad van Utrecht. Terwijl m'n bed nog trilde, zat ik al recht overeind en had het tijdstip van de beving op m'n hand geschreven: "3.27". Daar moest ik achteraf wel om glimlachen. Misschien steekt er toch wel een journalist in mij. Het volgende wat ik deed, was naar de woonkamer gaan en het KNMI bellen. Ik wist dat daar in een trillingsvrij huisje op het terrein een seismograaf staat. Die had ik zelf ooit mogen bewonderen tijdens een persoonlijke rondleiding. Maar nu hoorde ik de bezettoon en als het KNMI 's nachts om half vier telefonisch in gesprek is, dan weet je het wel. Ik heb het niet opnieuw geprobeerd om de lijn niet te belasten. De radio aangezet. De DJ van dienst had ineens een heel nieuwe rol gekregen. Hij werd van alle kanten gebeld. Was er iets gevallen in de studio, nee, in Eindhoven had men ook een geluid gehoord. Was er een explosie geweest? Een aardbeving, opperde iemand voorzichtig, maar dat kon men zich nog niet voorstellen. In het radionieuws van vier werd met geen woord over de aardbeving gerept, pas om vijf uur drong het tot het ANP-nieuws door.

In Mexico was ik de enige die zich een aardbeving niet kon voorstellen, in Nederland kon niemand zich het voorstellen. In Limburg weet men het nu ook en in Groningen kan men er over meepraten. Dat de vaste grond kan bewegen en de muren van zich laten horen.









zondag 20 augustus 2017

Rebel leader dead - again

Sierra Express Media reports this Sunday August 20 that former Sierra Leonean junta leader Johnny Paul Koroma died August 10th, 2017. The digital newspaper says that the report has been confirmed. The news is not substantiated by any other media.  


Today's news about the death of Johnny Paul Koroma earlier this month surprises me. The former rebel leader and head of state of Sierra Leone after the 1997 coup was claimed dead many times, even as early as 2003. Others say he was hiding in the bush of neighbouring country Liberia.

More than ten years ago I was the landlord of someone closely related to 'JPK' - of whom I had never heard till then. During that time I was approached several times - with both threats as well as offers of huge sums of money - by men who claimed to be from the Sierra Leonean authorities. Somehow they seemed to believe that I could provide them with information that could lead them to Koroma. Their story was not very credible and in any case I referred them to the Dutch authorities. At some point police investigators came to my house when my lodger was missing (and so, ironically, my present bedroom once was sealed off by the police) and one night I got police protection.

It was only then that I heard about the history of Johnny Paul Koroma. Exactly during the time those incidents happened around my house, the Special Court of Sierra Leone (SCSL) in Freetown announced the - untill then kept secret - indictment of Charles Taylor for hiding Johnny Paul Koroma as well as for his own involvement in the civil war. Charles Taylor was still president of Liberia and suspected of hiding JPK, and called upon by the court to give up and extradite the man he was protecting. During that time, in 2003, the first claims came out that JPK had died in hiding.

Charles Taylor later fled to Nigeria, got asylum there at first but later he was extradited to the Sierra Leonean tribunal. Though the court was located in Freetown, the sessions for the Taylor trial were moved to the Netherlands for security reasons. During the trial, Taylor was held in custody in the Hague (Scheveningen). I attended the trial a few times, especially the verdict hearing and the sentence hearing. Charles Taylor was sentenced to 50 years imprisonment, and is now a guest of the Queen of England for the rest of his life.

So I have seen Taylor for real a few times, but I have been wondering what happened to his 'special friend' Johnny Paul Koroma. Many were convinced he was dead. I wonder whether there will be proof of his death now (and his being alive till this month).

The pain of the gruesome civil war is not forgotten. Yet, I see little resentment by the people who lived through it. Many of them are still struggling to survive through times of ebola, floods, political uncertainty, corruption and poverty.

More info:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johnny_Paul_Koroma?wprov=sfla1

maandag 14 augustus 2017

Plunderregeling

Elk bedrijf mag naar believen geld van mijn rekening halen. Vroeger moesten ze mij daarvoor nog wel eens om toestemming vragen...

De KNAB-bank laat mij weten dat door of op naam van T-Mobile een bedrag van € 374,22 automatisch van mijn zakelijke bankrekening wordt afgeschreven. Gelukkig kon ik die incasso gemakkelijk stoppen. Ik ben geen klant van T-Mobile, nooit klant van T-Mobile geweest en ook niet van plan om klant van T-Mobile te worden. Ik belde de KNAB-bank om deze onterechte incassopoging te melden en na te gaan of hier sprake is van een administratieve fout of misschien fraude. Daar bleek de KNAB-bank in het geheel niet in geïnteresseerd. Ik moest dat zelf maar uitzoeken. Na het telefoontje heb ik de KNAB-bank nog eens per schriftelijk gevraagd om mij medewerking te verlenen bij het uitzoeken wat hier aan de hand is.

De KNAB-bank laat mij weten daaraan geen medewerking te kunnen verlenen. Ieder bedrijf kan naar believen geld van mijn rekening laten afschrijven - daar is geen toestemming voor nodig - "dit is landelijk wettelijk bepaald voor alle banken". De bank houdt niet bij wie de afzender is - "helaas hebben wij geen lijsten met contactgegevens van bedrijven" - en is ook niet bevoegd om mij in contact te brengen met de incassant. Degene dus die er met mijn geld vandoor gaat. Dan moet ik eerst maar aangifte doen bij de politie, adviseert de bank.

Maar om nou van elke IBAN-tikfout aangifte te doen...

Nou heb ik wel eens van T-Mobile gehoord, al ben ik daar geen klant en ook vergde het flink wat detectivewerk om de contactgegevens van dat bedrijf te achterhalen. Het wachten is nu nog op een reactie. Maar bij een onbekend bedrijf is het onbegonnen werk te achterhalen WIE probeert je rekening te plunderen. Dat zal mijn bank een zorg zijn.

Het goede nieuws is dat je tot 90 dagen de tijd hebt om een geïncasseerd bedrag terug te laten boeken. Drie maanden moet wel genoeg zijn om er achter te komen dat er geld van je rekening wordt afgeschreven, ook als het een slapende rekening is waar je niet zoveel mee doet of als je een tijdje in het buitenland bent.

Daar zit natuurlijk wel weer een andere kant aan. Een bedrijf dat terecht en daartoe gemachtigd geld van je rekening incasseert, nadat het keurig het gewenste product heeft geleverd, is drie maanden lang niet zeker of je je betaling uiteindelijk wel gestand doet. Als je wat krap bij kas zit, dan laat je gewoon alle automatische betalingen van de afgelopen drie maanden terugstorten voordat je voor onbepaalde tijd naar Guam vertrekt.

Het bankwezen is hiermee weer helemaal bij de tijd. De tijd van zelfredzaamheid en zelfgenoegzaamheid onder het motto: vertrouw niets en niemand behalve je zelf.

maandag 31 juli 2017

Zwarte Zaterdag

En nog steeds kan ik er niet aan wennen dat de herinnering aan de 53 doden, waaronder 44 kinderen, op die drukke dag in het Franse vakantieverkeer op 31 juli 1982 nu algemeen gebruikt wordt voor een drukke dag met veel vakantieverkeer. Zwarte Zaterdag werd die dag genoemd vanwege de gevaarlijke drukte en de vele doden. Elke keer als ik de woorden Zwarte Zaterdag hoor, moet ik weer denken aan die dag en raakt het me. Zwarte Zaterdag betekent: doe voorzichtig, rustig aan, mijd de drukte als het kan, kom levend terug! Een vriendin van mij verloor, in een ander jaar, haar moeder in het Franse vakantieverkeer, een ontredderde vader met vier jonge dochters achterlatend.

Zwarte Zaterdag maakte indruk en werd een begrip in Nederland. Van lieverlee zijn de Nederlandse pers en de ANWB de betekenis gaan verbreden naar elke zaterdag waarop veel vakantiegangers tegelijk vertrekken en is het niet méér dan een filewaarschuwing.
Pas recent hebben ook de Fransen het begrip overgenomen, Samedi Noir, wat overeenkomt met een kleurcodering voor verkeersdrukte.

Toch kan ik er maar niet aan wennen dat je fileleed en het verdriet om de verkeersdoden dezelfde naam kunt geven. Blijf desnoods veertien dagen in de file staan, maar kom levend terug.


---
Zie ook: Wikipedia
Volkskrant Wat is zwarte zaterdag en waarom heet het zo?



donderdag 22 juni 2017

Meester Rietkerk overleden

Meester Rietkerk overleden. De leukste schoolmeester die ik ooit heb gehad (derde en vierde klas van de lagere school, 1963-1965). Hij was niet lang daarvoor terug gekomen uit Nieuw Guinea, waar hij onderwijzer was, toen de Nederlanders in 1962 Nieuw Guinea moesten verlaten. Hij vertelde daar veel over, ook over de politieke situatie en de voor 1969 aangekondigde verkiezingen onder auspiciën van de Verenigde Naties. Ook liet hij ons dia's zien van zijn tijd in Nieuw Guinea. Hij kon prachtig vertellen en grappen maken, het was vaak lachen in de klas. Ik ben nog bij hem thuis op kraamvisite geweest en heb bij een andere gelegenheid tot zijn ergernis belletjegelelt bij hem aan de deur. Hij leerde ons - zoals het hoort - alle vijftien coupletten van het Wilhelmus. Hij schreef ze met een krijtje volledig uit op het schoolbord en wij schreven het over met onze kroontjespen en kleurden alle vijftien eerste letters Willem van Nassov in. Toen hij later als burgemeester van Genemuiden op Koninginnedag de Koningin zou ontvangen heb ik hem daar nog een kopie van gestuurd om te oefenen.

Jan Rietkerk
Foto: Bas Wilberink
Jan Rietkerk was vrijgemaakt gereformeerd (bij mijn weten de enige niet 'synodale' onderwijzer op onze school) en raakte in 1968 'buiten verband' (dat is nu Nederlands Gereformeerd). Hij was de eerste lijsttrekker van de RPF (nu samen met de GPV de ChristenUnie), maar kwam niet in de Kamer. Zijn opvolger, de breder bekende EO-presentator Meindert Leerling lukte dat wel. Jan Rietkerk werd vervolgens burgemeester van Genemuiden, de stevig gereformeerde tapijtstad die een eindeloos lange oranje loper voor de Koningin uitrolde. Zijn broer Koos Rietkerk werd lijsttrekker van de VVD. Het verkiezingsdebat dat jaar tussen de drie hoofdstromen PvdA, CDA en VVD werd uitgevochten door de drie oud-Arjossers Joop den Uijl, Bert de Vries en Koos Rietkerk. Koos Rietkerk werd minister van Binnenlandse Zaken. Hij stierf aan een hartaanval achter zijn bureau in het ministerie in Den Haag. Een andere broer, Wim Rietkerk, is Nederlands Gereformeerd predikant in Utrecht en actief voor l'Abri in Utrecht en Eck en Wiel, waar ik ooit intensieve gesprekken met hem had. Hun zus Greet Rietkerk was actief in Afrika. Een bijzondere en actieve familie en het overlijden van mijn meester Rietkerk roept veel herinneringen op. Jan Rietkerk overleed in Indonesië waar hij op bezoek was met zijn kleinzoon en hij zou morgen, vrijdag, thuiskomen.

De Stadskoerier 22.6.17: Oud-burgemeester Jan Rietkerk van Genemuiden overleden