Feast of Falsehood Following the Field of Falsa

> see English translation

Het zijn spannende dagen voor Asia Bibi. Deze Pakistaanse vrouw werd in 2009 ter dood veroordeeld wegens het beledigen van de profeet Mohammed. Het doodvonnis werd in 2014 in hoger beroep in eerste instantie bevestigd, maar op 31 oktober 2018 sprak het Hooggerechtshof in Islamabad haar vrij. Het nieuws van de vrijspraak leidde tot massale, woedende demonstraties in Pakistan. Haar advocaat vluchtte naar Nederland. Ook Bibi zelf zou al onderweg naar Nederland zijn, of misschien naar een ander land dat haar asiel wil verlenen, maar even later werd dat weer tegengesproken. Volgens berichten van de Pakistaanse regering is ze vrijgelaten en in eigen land ondergedoken.

De uitspraak van het Hooggerechtshof telt 56 pagina’s (1). Op basis daarvan zet ik haar verhaal voor een goed begrip - om te beginnen voor mijzelf - nog eens op een rij. Het vonnis is een mix van Islamitisch recht en ‘westerse waarden’. De eerste bladzijden zijn gevuld met uitvoerige citaten uit de Koran. Het vonnis bevestigt dat het beledigen van de Profeet een zwaar misdrijf is, dat met de dood bestraft moet worden, maar noemt ook tolerantie een basisprincipe van de Islam, evenals vrijheid van denken, geweten en geloof. De Islam garandeert de vrijheid van godsdienst, benadrukken de rechters, en alleen de staat mag iemand vervolgen, op grond van de wet en met een eerlijk proces.

De rechters spreken Asia Bibi vrij van de zware beschuldiging omdat getuigen zichzelf en elkaar tegenspreken en in het kruisverhoor vaak afwijken van hun oorspronkelijke verklaring. Er is grote twijfel of hun verhaal klopt.

Net als bij het Amerikaanse Hooggerechtshof (dat negen rechters telt) mogen de drie Pakistaanse opperrechters een eigen standpunt innemen, een ‘concurring’ (instemmende) of ‘dissenting’ (afwijkende) ‘opinion’ (2). Rechter Nisar schrijft het vonnis (p1-34), dat de andere twee mede ondertekenen. Hij komt in een betoog van 50 punten tot vrijspraak. Maar rechter Khosa doet er daarna nog een schepje bovenop. Hij is het met de uitspraak eens maar schrijft aansluitend nog eens een compleet eigen betoog van 26 punten (p35-56), waarin hij een stevige tik uitdeelt aan de getuigen. Niet alleen is er grote twijfel of en zo ja hóe Asia Bibi zich beledigend heeft uitgelaten, maar de getuigen hebben haar christelijke godsdienst beledigd. De rechter schrijft: “Blasfemie is een ernstig vergrijp, maar het beledigen van de godsdienst van Asia Bibi en het vermengen van waarheid met leugen in de naam van de Profeet is óók blasfemisch.” Hij citeert Shakespeare’s King Lear: de aangeklaagde is “more sinned against than sinning”.

* Ruzie in het Falsa-veld *

Op zondag 14 juni 2009 werkt Asia Bibi op het veld van boer Muhammad Idrees in het dorpje Ittanwali. Ze is een jaar of veertig en woont al haar hele leven met haar familie in het dorp. Het is een christelijke familie en voor zover zij zich kan herinneren zijn er nog nooit conflicten geweest met de moslimbevolking. Asia is ongeschoold, er is geen kerk in het dorp en ze weet eigenlijk niet zoveel van godsdienst af. Ze is getrouwd en heeft twee dochters. Haar man is een arme arbeider. Zelf werkt ze tijdens de oogst als dagloner op het land. Die dag plukt ze Falsa, samen met zo’n dertig andere vrouwen. Falsa (Grewia asiatica) (3) is een bessensoort die veel in Zuid-Azië voorkomt. De eetbare vrucht is iets meer dan een centimeter groot en kleurt paars tot zwart als ze rijp is. Tijdens het plukken krijgen de vrouwen dorst. Asia Bibi biedt aan water voor hun te halen. Maar twee vrouwen willen geen water van een christen aannemen. Hierover ontstaat ruzie en er vallen stevige woorden. De twee heten ook Bibi: Mafia Bibi en Asma Bibi. Ze zijn zussen van elkaar maar niet van Asia. Mafia en Asma volgen koranlessen bij de vrouw van de imam en ze doen daar hun beklag. Dan gaat de imam zich er mee bemoeien.

* Beschuldigingen *

Imam Qari Salaam is degene die een aanklacht indient bij de politie. Hij doet dat pas na vijf dagen en dat is één van de redenen waarom het Hooggerechtshof en met name rechter Khosa twijfelt aan het verhaal. In het Indiase en Pakistaanse recht is het First Information Report (FIR) (4) erg belangrijk. Hoe meer uren en dagen verstrijken tussen de gebeurtenis en de melding, hoe ongeloofwaardiger het wordt. (5)  De getuigen hebben alle tijd gehad om een verhaal te fabriceren.

Voordat de imam naar de politie stapt, wordt in het dorp een openbare vergadering bijeengeroepen. De verhalen hierover lopen sterk uiteen. De getuigen spreken van 100, 200, 250, 1000 of wel 2000 aanwezigen. Dat is lastig in een huis van 5 marla ofwel 125 m2 groot. (6) De bijeenkomst zou in het huis van Asia’s buren zijn geweest of drie huizen verder of weer ergens anders. Asia kwam te voet of werd met de motor opgehaald. Zelfs over datum, uur en duur is men het niet eens. De vergadering zou maar een kwartier hebben geduurd of enkele uren. Eén getuige verklaart dat de bijeenkomst vrijdag 19 juni 2009 om twaalf uur begon en zeker tot half drie duurde, waarna imam Salaam direct naar het politie­bureau ging in een naburige stad om de aanklacht in te dienen. Rechter Khosa vindt die verklaring erg ongeloofwaardig, omdat Salaam en de andere aanwezige imams uit de wijde omgeving dan nooit op tijd terug konden zijn voor het vrijdaggebed dat ze zouden moeten leiden.

Tijdens deze bijeenkomst bekende Asia Bibi de misdaad. Ze zou hebben gezegd dat de Koran een menselijk boek is, dat de profeet Mohammed alleen maar met Khadija is getrouwd om haar rijkdom te roven, dat op zijn sterfbed insecten uit zijn mond en oren kropen. Tegenover de politie en de rechter zou ze later verklaren dat ze onder druk van de menigte heeft toegegeven, maar dat ze zo weinig van de Islam afweet, dat ze deze beledigingen niet eens had kunnen verzinnen. Ze had tijdens de ruzie op het veld misschien wel wat stevige woorden gebruikt, maar op de beschuldiging van blasfemie pleit ze ‘onschuldig’. Ze legt een eed af op de Bijbel, maar komt niet met getuigen om haar te verdedigen.

De drie getuigen tegen haar – imam Salaam en de zussen Mafia en Asma Bibi – spreken tegenover de politie en rechters met geen woord over de ruzie die vooraf is gegaan aan de vermeende beledigingen. De rechtbank roept boer Idrees op als onafhankelijke getuige. Hij is niet bij de ruzie geweest maar heeft er wel van gehoord. Van de andere vrouwen op het veld wordt niemand opgeroepen. Behalve de twee zussen is er dus niemand die de vermeende godslastering kan bevestigen.

* Godslastering bestrijden *

De Pakistaanse opperrechters bevestigen dat op het beledigen van de Profeet de doodstraf staat. In 1923 bracht Mahashe Rajpal een pamflet uit met beledigende opmerkingen tegen de Profeet. Dit bracht een beweging op gang om het boek te verbieden. In reactie daarop nam de Britse regering in 1927 een artikel 295-A in de strafwet op, dat het beledigen van stichters en leiders van godsdiensten verbiedt. Dit stemde niet iedereen tevreden, want niet lang daarna werd Rajpal vermoord. De dader, Ilm-ud-din, kreeg de doodstraf, maar wordt door veel moslims als een voorbeeldige volgeling van Mohammed gezien. (7) Na de onafhankelijkheid in 1947 werd artikel 295-C aan de Pakistan Penal Code (PPC) toegevoegd: iedereen die de heilige naam van profeet Mohammed beledigt, zal worden gestraft met de dood of levenslang. Op grond van dit artikel is ook Asia Bibi vervolgd. In 1991 sprak een sharia-rechtbank zich uit tegen de ‘uitweg’ die dit artikel bood, namelijk levenslang als alternatief voor de doodstraf. Dat zou in strijd zijn met fundamentele principes van de Islam. De Pakistaanse regering verzette zich niet tegen deze uitspraak en het is jurisprudentie geworden dat op het beledigen van de Profeet feitelijk de doodstraf staat.

Het Hooggerechtshof wijst op de inspanningen van de Pakistaanse regering om ook internationaal het beledigen van godsdienst te bestrijden. Op 26 maart 2009 nam de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (UN HRC) op voorstel van Pakistan een resolutie aan die landen oproept wetten aan te nemen tegen het belasteren van religie. De Pakistaanse autoriteiten bewaken en blokkeren zo nodig de inhoud van Facebook, Google, Yahoo, YouTube, Amazon, MSN, Hotmail en Bing. Rechter Nisar somt dit lijstje op om te onderbouwen dat niemand ongestraft de Profeet kan beledigen.

* Eigenrichting *

Daarentegen benadrukt het vonnis dat niemand voor eigen rechter mag spelen. Het is niet aan een individu of de massa, er mag geen parallelle rechtspraak ontstaan, valse beschuldigingen zijn uit den boze, een aangeklaagde is onschuldig tot zijn misdaad rechtsgeldig is bewezen, iedereen heeft recht op een eerlijk proces, alleen de overheid mag vervolgen en veroordelen, binnen de grenzen van de wet en de grondwet.

Rechter Nisar noemt verschillende voorbeelden van eigenrichting om te laten weten hoe het níet moet. Sinds 1990 zijn in Pakistan 62 mensen vermoord na beschuldigingen van blasfemie. In 2017 werd de student Mashal Khan door een woedende menigte op de campus vermoord, omdat hij beledigende inhoud op internet zou hebben gezet. In 1996 werd Ayub Masih gearresteerd, nadat hij door zijn buurman was beschuldigd van blasfemie. Terwijl hij gevangen zat, werd de complete christelijke bevolking van 14 families uit het dorp verjaagd, hun huizen in brand gestoken. Ayub werd neergeschoten in de rechtbank, overleefde, werd in de gevangenis opnieuw aangevallen. In hoger beroep werd hij vrijgesproken, toen bleek dat de buurman de beschuldigingen had geuit om zijn grond te kunnen inpikken.

* Respect voor christelijk geloof *

Rechter Khosa bepleit meer respect voor het christelijk geloof. De beschuldigingen tegen Asia Bibi zijn volgens hem óf volledig verzonnen óf ze is pas uit haar slof geschoten nadat haar religieuze gevoelens werden gekwetst “alleen maar omdat ze in Jezus Christus geloofde”. Volgens de Koran is het geloof van een moslim niet compleet zolang hij niet gelooft in alle boodschappers van God, inclusief Jezus Christus en de Bijbel. Hij citeert Soera Al-An’am vers 108 uit de Koran: “En hoont niet hen die zij in plaats van Allah aanroepen, zodat zij Allah niet uit vijandigheid zonder kennis gaan honen” (vertaling uit Koran.nl). Ook noemt hij het verdrag van profeet Mohammed met de monniken van het klooster Sint Catharina aan de voet van de berg Sinaï in 628. Mohammed draagt zijn volgers op om de christenen te verdedigen, hun geen verplichtingen op te leggen, hen ook niet te verplichten om te vechten of te vertrekken, hun rechters en geestelijken te handhaven en hun kerken te respecteren. De christenen wordt niet gevraagd hun geloof te veranderen en het verdrag garandeert hun rechten op eigendom, werk, veiligheid en vrijheid van godsdienst. Volgens rechter Khosa betreft dit verdrag alle christenen, ook vandaag, en moeten alle moslims zich hier aan houden.

* Feast of falsehood *

Khosa geeft imam Salaam en de zusters Bibi een stevige tik op de vingers en leeft zich volledig uit in een zin vol ‘F-words’: “It appears that after an altercation [woordenwisseling] in the field of Falsa a feast of falsehood has followed”. De getuigen hebben in strijd gehandeld met Soera Al-Baqarah vers 42: “Meng de waarheid niet met leugen en verberg de waarheid niet terwijl je die wel kent” (mijn vertaling uit het Engels).

* Mix van waarden *

Voor ons westerlingen leest het vonnis als een merkwaardige mix van waarden, ook een mix van lyrische en juridische teksten. Ik heb het hier met zo weinig mogelijk eigen commentaar willen verwoorden.

----------

Bron:

(1) Supreme Court of Pakistan Criminal Appeal No.39-L (PDF 56p)

Mst. Asia Bibi (appellant) versus The State etc. (respondent)

Uitleg in Wikipedia:

m.u.v. (5) ipleaders.in

(2) Concurring opinion 

(2) Dissenting opinion 

(3) Falsa (Grewia asiatica) 

(4) First Information Report (FIR) 

(5) How to lodge a FIR? (India) (i-Pleaders, India)

(6) Marla (1 marla = 1 rod = 25,2929 m2) 

(7) Ilm-ud-din

Fotoverantwoording: 
De foto van Asia Bibi is in verschillende media geplaatst, ik heb geen informatie over de fotograaf, uitgever of copyright kunnen vinden. Als deze alsnog beschikbaar komt, dan zal ik dit navenant aanpassen. 

Feast of Falsehood Following the Field of Falsa

Translation from my Dutch blog 

These are tense days for Asia Bibi. This Pakistani woman was sentenced to death in 2009 for insulting the prophet Mohammed. The death sentence was initially upheld on appeal in 2014, but on October 31, 2018, the Supreme Court in Islamabad acquitted her. News of the acquittal sparked massive, angry demonstrations in Pakistan. Her lawyer fled to the Netherlands. Bibi herself would also already be on her way to the Netherlands, or perhaps to another country that wants to grant her asylum, but a little later this was contradicted again. According to reports from the Pakistani government, she has been released and has gone into hiding in her own country.

The Supreme Court ruling is 56 pages long (1). Based on the text of the ruling, I will tell her story for a good understanding - to begin with for myself. The verdict is a mix of Islamic law and 'Western values'. The first pages are filled with extensive quotations from the Quran. The verdict confirms that insulting the Prophet is a serious crime, punishable by death, but also mentions tolerance as a basic principle of Islam, as well as freedom of thought, conscience and belief. Islam guarantees freedom of religion, the judges insist, and only the state can prosecute anyone, under the law and with a fair trial.

The judges acquitted Asia Bibi of the serious charge because witnesses contradict themselves and each other and often deviate from their original statement during cross-examination. There is great doubt whether their story is true.

Like the US Supreme Court (which has nine judges), the three Pakistani chief justices are allowed to take their own position, a “concurring” or “dissenting” “opinion” (2). Judge Nisar writes the verdict (p1-34), which the other two co-sign. He comes to her acquittal in an argument of 50 points. But Judge Khosa goes one step further. He agrees with the statement, but after that writes a completely personal argument of 26 points (p35-56), in which he gives the witnesses a firm slap. Not only is there great doubt whether and if so how Asia Bibi has spoken insultingly, but the witnesses have insulted her Christian religion. The judge wrote: “Blasphemy is a serious offense, but insulting the religion of Asia Bibi and mixing truth with falsehood in the name of the Prophet is also blasphemous.” He quotes Shakespeare's King Lear: the accused is "more sinned against than sinning".

* Quarrel in the Falsa field *

On Sunday 14 June 2009, Asia Bibi works on the field of farmer Muhammad Idrees in the village of Ittanwali. She is about forty years old and has lived in the village with her family all her life. It is a Christian family and as far as she can remember there has never been any conflict with the Muslim population. Asia is uneducated, there is no church in the village and she doesn't really know much about religion. She is married and has two daughters. Her husband is a poor worker. During the harvest she herself works as a day laborer on the land. That day she picks Falsa, along with about thirty other women. Falsa (Grewia asiatica) (3) is a berry that is common in South Asia. The edible fruit is just over an inch in size and turns purple to black when ripe. While picking, the women get thirsty. Asia Bibi offers to fetch water for them. But two women won't accept water from a Christian. An argument ensues about this and strong words are spoken. The two are also called Bibi: Mafia Bibi and Asma Bibi. They are sisters to each other but not related to Asia. Mafia and Asma follow Koran lessons from the wife of the imam and they complain to her about the incident. Then the imam intervenes.

* Accusations *

Imam Qari Salaam is the one who is making a complaint to the police. He only does that after five days and that is one of the reasons why the Supreme Court and especially Judge Khosa doubt the story. In Indian and Pakistani law, the First Information Report (FIR) (4) is very important. The more hours and days that pass between the event and the report, the more implausible it becomes. (5) The witnesses have had plenty of time to fabricate a story.

Before the imam goes to the police, a public meeting is convened in the village. The stories about this vary widely. The witnesses speak of 100, 200, 250, 1000 or 2000 people present. That is difficult in a house of 5 marla or 125 m2. (6) The meeting would have been at the house of Asia's neighbors or three houses further or then again somewhere else. Asia came on foot or was picked up by motorbike. There is even disagreement about date, time and duration. The meeting would have lasted only fifteen minutes or several hours. One witness stated that the meeting started at noon on Friday, June 19, 2009 and lasted until at least half past two, after which Imam Salaam immediately went to the police station in a neighboring town to file the charges. Judge Khosa finds that statement very implausible, because Salaam and the other imams present from the wide area could never be back in time for the Friday prayer they were supposed to lead.

At this meeting, Asia Bibi confessed to the crime. She is said to have said that the Quran is a human book, that the prophet Mohammed married Khadija only to rob her wealth, that insects crawled out of his mouth and ears on his deathbed. She would later explain to the police and the judge that she gave in under pressure from the crowd, but that she knows so little about Islam that she could not have even invented these insults. She may have used some strong words during the fight on the field, but she pleads "innocent" on the charge of blasphemy. She swears to the Bible, but does not come with witnesses to defend her.

The three witnesses against her - Imam Salaam and the sisters Mafia and Asma Bibi - did not speak to the police and judges about the argument that preceded the alleged insults. The court calls on farmer Idrees as an independent witness. He didn't attend the fight, but he heard about it. None of the other women on the field are called up. Apart from the two sisters, there is therefore no one who can confirm the alleged blasphemy.

*Fight against profanity*

Pakistani Chief Justices confirm that insulting the Prophet carries the death penalty. In 1923, Mahashe Rajpal released a pamphlet containing insulting remarks against the Prophet. This sparked a movement to ban the book. In response, in 1927, the British government introduced an article 295-A into the penal code, which prohibits insulting founders and leaders of religions. This did not please everyone, as not long after, Rajpal was murdered. The perpetrator, Ilm-ud-din, was sentenced to death, but is seen by many Muslims as an exemplary follower of Mohammed. (7) After independence in 1947, Article 295-C was added to the Pakistan Penal Code (PPC): anyone who insults the holy name of Prophet Muhammad will be punished with death or life imprisonment. Asia Bibi has also been prosecuted on the basis of this article. In 1991, a Sharia court ruled against the "way out" offered by this article, namely life imprisonment as an alternative to the death penalty. That would be contrary to fundamental principles of Islam. The Pakistani government did not oppose this ruling and it has become case law that insulting the Prophet is actually punishable by death.

The Supreme Court points to the efforts of the Pakistani government to also internationally combat insults against religion. On March 26, 2009, the United Nations Human Rights Council (UN HRC) passed a resolution, on a proposal from Pakistan, calling on countries to pass laws against defamation of religion. The Pakistani authorities monitor and, if necessary, block the content of Facebook, Google, Yahoo, YouTube, Amazon, MSN, Hotmail and Bing. Judge Nisar lists this list to substantiate that no one can insult the Prophet with impunity.

* Vigilante justice*

On the other hand, the verdict emphasizes that no one is allowed to take the law into their own hands. It is not up to an individual or the masses, there should be no parallel justice, false accusations are out of the question, an accused is innocent until his crime is legally proven, everyone has the right to a fair trial, only the government can prosecute and convict, within the limits of the law and the Constitution.

Judge Nisar cites several examples of vigilantism to show what not to do. Since 1990, 62 people have been killed in Pakistan on blasphemy charges. In 2017, student Mashal Khan was murdered by an angry campus crowd for allegedly posting offensive content on the internet. In 1996, Ayub Masih was arrested after being accused of blasphemy by his neighbor. While he was imprisoned, the entire Christian population of 14 families was expelled from the village, their houses set on fire. Ayub was shot in court, survived, and attacked again in prison. He was acquitted on appeal, when it turned out that the neighbor had made the accusations in order to seize his land.

*Respect for Christian faith*

Judge Khosa calls for greater respect for the Christian faith. According to him, the allegations against Asia Bibi are either completely made up or she only freaked out after her religious feelings were hurt “just because she believed in Jesus Christ”. According to the Quran, a Muslim's faith is not complete until he believes in all the messengers of God, including Jesus Christ and the Bible. He quotes Surah Al-An'am verse 108 from the Qur'an: "And do not mock those whom they call on instead of Allah, so that they don’t scorn Allah out of enmity without knowledge". He also mentions the treaty of Prophet Mohammed with the monks of the monastery of Saint Catherine at the foot of Mount Sinai in 628. Mohammed instructs his followers to defend the Christians, not to impose any obligations on them, nor to compel them to fight or leave, maintain their judges and clergy, and respect their churches. The Christians are not asked to change their faith and the treaty guarantees their rights to property, work, safety and freedom of religion. According to Judge Khosa, this treaty applies to all Christians, including today, and all Muslims must adhere to it.

* Feast of Falsehood *

Khosa gives Imam Salaam and the sisters Bibi a hard slap on the fingers and indulges in a sentence full of 'F-words': “It appears that after an altercation in the field of Falsa a feast of falsehood has followed ”. The witnesses acted contrary to Surah Al-Baqarah verse 42: “Do not mix the truth with lies and do not hide the truth when you know it”. 

* Mix of values ​​*

To us Westerners, the verdict reads like a curious mix of values, also a mix of lyrical and legal texts. I have tried to articulate it here with as little commentary as possible.

----------

Bron:

(1) Supreme Court of Pakistan Criminal Appeal No.39-L (PDF 56p)

Mst. Asia Bibi (appellant) versus The State etc. (respondent)

Uitleg in Wikipedia:

m.u.v. (5) ipleaders.in

(2) Concurring opinion 

(2) Dissenting opinion 

(3) Falsa (Grewia asiatica) 

(4) First Information Report (FIR) 

(5) How to lodge a FIR? (India) (i-Pleaders, India)

(6) Marla (1 marla = 1 rod = 25,2929 m2) 

(7) Ilm-ud-din

Photo credit:

Asia Bibi's photo has been posted in various media, I could not find any information about the photographer, publisher or copyright. If it becomes available, I will adjust it accordingly.

Trump's jacht

Gaat dit verhaal over Bush, Khashoggi, Trump of mijn huisgenoot Foday? Ik ben nu al de draad kwijt.

* Bush *

Afgelopen week, op 30 november 2018, overleed oud-president George H.W. Bush. Over de doden niets dan goeds en veel media maken de onvermijdelijke vergelijking tussen de milde, wijze papa Bush van weleer met de nogal lompe, onberekenbare en eigenwijze president van nu. Wij kennen de oude Bush vooral als conservatieve Republikein die Saddam Hussein uit Koeweit knikkerde, maar de Amerikanen hebben lang getwijfeld of hij niet te aardig was om president te worden. De "tough enough question" komt al aan de orde in een televisie-interview in 1979, toen hij in de strijd om de Republikeinse nominatie streed tegen kandidaat Ronald Reagan, wiens vice-president hij werd alvorens hem in 1984 op te volgen als president.

Bush' antwoord is mooi: "I don't equate toughness with just attacking some individual. I equate toughness with character". Hij laat zich niet verleiden om ook maar iets lelijks te zeggen over de andere kandidaten. Terugkijkend is dit filmpje een verademing.

* Trump *

Donald Trump vindt die softe Bush maar niks. Dat zei hij in 1990 al in een interview in de Playboy. Ik wist niet eens dat Trump toen al bestond, ik had nog nooit van hem gehoord tot hij in 2015 begon door te breken als presidentskandidaat. Vreemdgenoeg heb ik de mij volkomen onbekende Trump in 2012 al wel eens geciteerd op mijn eigen website Stylotweet, waar ik voornamelijk tweets over twitter plaats.

Donald J. Trump: "I love Twitter.... it's like owning your own newspaper--- without the losses."

* Playboy *

Het Playboy-interview móet je lezen. Zoals iedereen weet, koop je de Playboy niet voor de plaatjes - daar is niks aan - maar om de doorwrochte artikelen. Dat klopt in dit geval. Dat Trump toen al bestond, had ik zelf nog wel kunnen uitrekenen, maar het is schokkend om te lezen dat alles wat hij nu beweert en uitvoert, hij ook toen al nét zo vond en deed. Hij was daar in eigen land toen al net zo beroemd en berucht om als nu.

Door het overlijden van Bush sr. stootte ik alsnog op dit interview. De journalist van Playboy vraagt hem: "Do you think George Bush is soft?" Trump: "I disagree with him when he talks of a kinder, gentler America. I think if this country gets any kinder or gentler, it's literally going to cease to exist." 

Hij vindt dat mensen uit de zakenwereld over het buitenlandbeleid zouden moeten onderhandelen met andere landen. "We'd have respect around the world".

* How to make a buck *

Zijn merkwaardige minderwaardigheidscomplex over die arme States waar de hele wereld om lacht, zat er toen al flink in. Het artikel vertelt kort over Trump's jonge jaren. Zijn vader hamerde op het belang van "knowing how to make a buck", vond hem te ruw en wild en stuurde hem naar de militaire academie. Door zijn vader kreeg hij, zo wordt gezegd, een knagend gevoel tekort te schieten, wat zou hebben geleid tot zijn tomeloze ambitie. Na links en rechts wat gehandeld te hebben in middenklasse woningen, komt op zijn 28ste zijn doorbraak. Als in Manhatten een spoorwegmaatschappij failliet gaat, grijpt hij zijn kans en neemt hij opties op het onroerend goed. Zijn "coup", zoals Playboy het noemt, bestaat eruit de banken te verleiden hem 80 miljoen dollar te lenen en bij politici een belastingaftrek van 120 miljoen los te peuteren. "Verleiding, overdrijving en brutaliteit definiëren daarna de Trump-stijl, die hij weet te smeden tot een scrupuleuze managementtechniek". 

* Trump Tower *

Op zijn 33ste, in 1979, koopt hij een perceel op Fifth Avenue in New York voor 20 miljoen dollar, regelt een belastingreductie van 140 miljoen en bouwt de 68 verdiepingen hoge Trump Tower. Ten tijde van het interview in 1990 bezit hij 3,7 miljard. Zijn hotels en casino's leveren hem wekelijks 50 miljoen op. Op geruchten dat hij het Waldorf-hotel wil overnemen, grapt hij: "Zonder Waldorf kan ik niet slapen". Op de volgende vraag geeft de Playboy-journalist zélf het antwoord. "And the Presidency? No, that takes an election, and it is clear that Trump is not that patient."

* The working guy loves me *

Toch klinkt u soms als een presidentskandidaat die zijn kiezers opzweept, merkt de journalist op. Bij welke partij zou u zich het meeste thuisvoelen als u kandidaat zou zijn? "Ik zou het beter doen als Democraat dan als Republikein", antwoordt Trump, "niet omdat ik progressief ben, want ik ben convervatief, maar de arbeider zou op mij stemmen. Hij houdt van me."

Wat zou president Trump als eerste doen als hij het Oval Office binnenstapt? Zijn antwoord klinkt in 1990 niet anders dan nu (behalve dat China intussen Japan is voorbijgestreefd):

"Many things. A toughness of attitude would prevail. I'd throw a tax on every Mercedes-Benz rolling into this country and on all Japanese products, and we'd have wonderful allies again." 

* We're being laughed at *

Hij is voor de doodstraf, maar waarschuwt tegen de gevaren van kernwapens. Hoe zou president Trump het aanpakken? Dan schetst Trump de president die we nu kennen: "He would believe very strongly in extreme military strength. He wouldn't trust anyone. He wouldn't trust the Russians; he wouldn't trust our allies; he'd have a huge military arsenal, perfect it, understand it. Part of the problem is that we're defending some of the wealthiest countries in the world for nothing... We're being laughed at around the world."

* Khashoggi *

Dan verschijnt er in het Playboy-interview een naam waar we tot voor kort nog nooit van gehoord hadden, maar die we sinds een maand of twee ineens allemaal kennen, hoewel nog wat lastig te spellen: Khashoggi. Niet de op 2 oktober 2018 in Turkije vermoorde Saoedische journalist Jamal Khashoggi, maar zijn oom Adnan Khashoggi (1935-2017). Jamal's grootvader en Adnan's vader was Mohammed Khashoggi, afkomstig uit Turkije. Hij trouwde met een Saoedische vrouw en werd de lijfarts van koning Abdulaziz al Saud. De zoon van de dokter werd een beruchte wapenhandelaar.

* Lockheed-affaire *

Adnan Khashoggi was vanaf de jaren '60 actief als wapenhandelaar en dan vooral als tussenpersoon bij transacties tussen Amerikaanse wapenproducenten en de Saoedische regering. Zijn klanten waren onder andere Lockheed en Northrop. Vooral met Lockheed onderhield hij nauwe banden. Lockheed betaalde hem tussen 1970 en 1975 meer dan 100 miljoen dollar commissie. In feite was Khashoggi Lockheed's marketingtak. Ook de voorzitter van het Wereldnatuurfonds genoot van de gulle giften van deze vliegtuigfabriek. Deze olifantenfan beunde bij als Prins der Nederlanden en was getrouwd met ons staatshoofd. Halverwege de jaren '70 werden stukje bij beetje de feiten onthuld in wat de Lockheed-affaire is gaan heten en in 1976 mocht prins Bernhard zijn militaire uniform voor altijd in de kast hangen. 

* Irangate *

Adnan Khashoggi was niet alleen de spil van de Lockheed-affaire, maar was ook nauw betrokken als bemiddelaar bij de Iran-Contra-affaire of Irangate. Amerika leverde in het geheim wapens aan Iran, onder meer om gijzelaars van Iran en van Hezbollah in Libanon vrij te krijgen. Met de opbrengsten werden - in strijd met besluiten van het Congres - stiekem de Contra's geholpen die in Nicaragua tegen de Sandinisten vochten. Vermoedelijk heeft president Reagan hier persoonlijk niet van af geweten, maar hij aanvaardde de verantwoordelijkheid toen de feiten in 1986 naar buiten kwamen. Enkele ambtenaren en minister van Defensie Casper Weinberger werden veroordeeld, maar kregen later gratie van president Bush - daar is hij weer.

* Marcos *

Adnan Khashoggi werd in 1988 in Zwitserland gearresteerd vanwege weer een andere affaire. Hij zou Ferdinand en Imelda Marcos hebben geholpen om honderden miljoenen uit de staatskas weg te sluizen, voordat Marcos werd afgezet als president van de Fillipijnen. Khashoggi werd uitgeleverd aan de VS, zat een tijdje vast, maar werd vervolgens vrijgesproken. Hij overleed in 2017 op 81-jarige leeftijd in Londen. Tot zijn arrrestatie stond hij bekend om zijn uitbundige levensstijl. Hij bezat talloze appartementen, villa's en een stal vol Arabische paarden. In 1987 stond hij op de cover van Time, maar niet lang daarna stortte zijn zakenimperium in elkaar.

* Khashoggi's Ship *

"En als ze nou niet betalen, dan verkoop je toch gewoon de boot", moet iemand tegen hem gezegd hebben. Zijn jacht de Nabila, gebouwd in 1980, was destijds een van de grootste jachten ter wereld. Het werd gebruikt in de Bond-film Never Say Never Again van 1983 en was de inspiratie voor het nummer "Khashoggi's Ship" van de rockband Queen. Hij verkocht zijn schip in 1988 aan de sultan van Brunei, die het direct doorverkocht aan Donald J. Trump.

Dan is het 1990 en zijn we terug bij het Playboy-interview, waarin Trump nogal neerbuigend doet over de geflipte zakenman. Trump kocht het met onyx en goud beklede jacht voor 29 miljoen, maar inmiddels zou het 100 miljoen waard zijn. Maar Trump vindt het scheepje toch wat krap en laat het ingrijpend verbouwen.

Trump Princess in het dok in Makkum

"The Trump Princess, or the Khashoggi "boat," as Trump now calls it, has gotten cramped, so a Dutch shipyard is confecting not a Princess but a full-fledged Queen costing more than $175,000,000", schrijft Playboy.

"Why in the world do you need a bigger yacht?", vraagt de interviewer. "I don't. But the Khashoggi boat is worth more only if I sell it".


"The houses, the planes and the boat are just investments. I paid twenty-nine million dollars for the Khashoggi yacht; two years later, I'll be selling it for more than one hundred million dollars and getting a bigger one." 

* Factuur uit Friesland *

Niet lang na het Playboy-interview zit Trump in een dip. Het gaat niet zo goed met zijn casino's. Op de werf in Makkum wordt intussen hard gewerkt aan de renovatie van de Khashoggi-boot en Trump kan op korte termijn de eerste factuur uit Friesland verwachten. De werf heeft het geld hard nodig. Maar ook Trump zit krap bij kas, dus het komt hem niet zo goed uit. Trump weet als geen ander dat je voor onroerend goed geen cash hoeft te hebben, het zijn assets, oftewel activa, waarvoor je met een beetje bluf en bravoure bij de bank kunt bedelen. In plaats van de factuur te betalen, besluit hij de hele werf te kopen en een paar maanden later weer door te verkopen aan een Amerikaan, die het doorverkoopt aan Damen Shipyards in Gorinchem. De werf in Friesland kan naar zijn centen fluiten. De verlaten Princess is nog jaren in Makkum achtergebleven en delen van het schip zouden tot op de dag van vandaag in bezit zijn van de werf, die nu onderdeel is van Feadship. 

Feadship in Makkum

Feadship is een samenwerkingsverband van de scheepswerven Royal Van Lent en Koninklijke De Vries Scheepsbouw. Deze First Export Association of Dutch Shipbuilders is in 1949 opgericht om Nederlandse superjachten te promoten in het buitenland. Het Nederlandse Feadship startte in 1977 ook een Amerikaanse tak, Feadship Americas Inc. De geschiedenis van scheepsbouwer Van Lent gaat terug tot 1849 en de eerste werf van De Vries werd geopend in 1906.
Feadship heeft onder andere scheepswerven en droogdokken in Makkum, De Kaag en Aalsmeer.

Feadship in Makkum

Op één van die werven in Noord-Holland werkt mijn huisgenoot Foday. Hij vertelde mij een paar jaar geleden het verhaal van Trump en Makkum, maar ik kon het niet zo goed plaatsen. Als je de draad kwijt bent, is het natuurlijk altijd handig om een elektrotechnisch ingenieur in huis te hebben. Foday is een echte bruggenbouwer: als elektrotechnicus werkt hij op de brug van de jachten in aanbouw om de electronica voor bijvoorbeeld besturing, navigatie, radar en radioverkeer aan te leggen.

Onlangs heb ik een kijkje genomen bij de enorme loods van Feadship in Makkum (foto), omdat daar de start en finish was van een sloeproeiwedstrijd waar een vriend van mij aan meedeed.

* Uitverkochte Trump-show*

En Trump? Playboy (what's in a name) weet koel en helder Trump's decadentie naar boven te halen.

Playboy: "Wat betekent dit allemaal nou écht voor u? Het jacht, de bronzen toren, de casino's."
Trump: "Het zijn requisieten voor de show."

Playboy: "En wat is de show?"
Trump: "De show is 'Trump' en hij is overal uitverkocht. Ik heb er lol aan gehad en ik zal er lol aan blijven beleven. Ik denk dat de meeste mensen er van genieten". 

--------------------------------------------------

*) De foto van Trump's schip op de werf in Makkum is op meerdere websites gepubliceerd. De foto is vermoedelijk van de inmiddels failliete werf Amels. De copyrighthouder heb ik na intensief zoeken niet kunnen vinden. Als er copyrightclaims zijn, zal ik de foto verwijderen of de copyrightsvermelding aanpassen. 
--------------------------------------------------

Trump

• The Playboy Interview With Donald Trump (01-03-1990)

• Trump over Twitter (Stylotweet 10-11-2012)

Bush

• Wikipedia: George H.W. Bush
• Interview George H.W. Bush in 1979 (video 1'21")

Feadship

• Feadship.nl - Our story
• Wikipedia: Feadship

Trump Princess & Makkum

• NRC 10-05-1990: Donald Trump koopt boot en hele scheepswerf in Makkum 
• Yacht Harbour: Serial Yacht Owners - Trump Princess
• Boat International: Trump Princess - Inside Donald Trump's lavish 86m superyacht
• Damen Shipyards, Gorinchem

You Tube video hitsong Queen: Khashoggi's Ship 

Voornaam

In het blad Onze Taal (2018/9 p22-24) schrijft Kaat Schaubroeck onder de titel Hoogachtende groetjes over "tobben met de e-mail-etiquette". In het artikel komt onder anderen etiquettespecialiste Brigitte Balfoort aan het woord. "Veel mensen weten niet goed welk register ze nog moeten hanteren", zegt ze. "Bij twijfel zou ik altijd gaan voor een hoger register. Ik heb nog nooit iemand horen klagen dat ik te beleefd was geweest. Maar zodra je bij wijze van spreken begint met kussen, moet je blijven kussen". Ze merkt op: "Een paar jaar geleden werd je zelfs door de bank aangesproken bij je voornaam, maar dat gebeurt nu weer veel minder". Deze opmerking is de aanleiding voor dit blog. Ik heb namelijk in Nederland geen enkele bank meer kunnen vinden die bereid is mijn naam voluit te schrijven. Dat was voor mij mede de reden om naar Duitsland uit te wijken, waar ik nog bij name gekend ben.

De gewoonte om de voornaam weg te laten of af te korten tot de eerste letter is een tamelijk nieuwerwetse gewoonte in ons land. Deze ontwikkeling heeft zich vooral het afgelopen decennium voorgedaan. Er heerst een merkwaardige misvatting dat het onbenoemd laten van de voornaam een teken van respect is. Zelf hecht ik heel erg aan respect - daarin ben ik uitgesproken conservatief - en misschien ook wel daardoor maak ik het zelden mee dat ik respectloos wordt behandeld. Maar ik voel mij zeker niet respectvoller bejegend door het wegmoffelen van vier letters uit mijn naam.

Om te beginnen heb ik een korte voornaam, van vijf letters. Die naam past op vrijwel elk pasje of invulformulier, een paar letters weglaten dient geen enkel redelijk doel. In de tweede plaats vonden mijn ouders dat je heet zoals je heet. Niet Johannes opschrijven en vervolgens Hans zeggen, maar je kinderen bij hun naam noemen. Eén voornaam is dan ook wel genoeg is, al hebben ze bij m'n jongere broertje en zusje wat gesmokkeld door er een tweede voornaam aan vast te plakken, zodat ze nog wat overgebleven familieleden konden vernoemen. Maar de roomse gewoonte om je kind de hele heilige familie of alle twaalf apostelen te laten meetorsen, kenden wij als zuinige calvinisten niet.

In Friesland geboren maar in het midden van het land opgegroeid, is mijn naam voor mij sterk identiteitsbepalend geweest. In elk nieuw gezelschap waar ik kwam, kreeg ik te horen: kom je uit Friesland? En hoewel ik daar maar een half jaar als baby gewoond heb, bleef ik mij er altijd van bewust een Fries te zijn. Mijn broer Dirk Lont is natuurlijk net zo Fries als ik, maar kreeg die reclameboodschap minder vaak mee. Mijn naamsbewustzijn is ook versterkt doordat wij gewend waren om de grootouders, evenals de omkes en muoikes, bij de voornaam te noemen: pake Dirk en pake Ytzen. Ik ben genoemd naar mijn moeders vader, lijk op mijn moeder en trok meer naar mijn moeders familie. Ik was meer Ytzen dan Lont. In zekere zin aanbad ik pake Ytzen en ik wilde zijn zoals hij. Iemand die Jan heet, komt al gauw een paar naamgenoten tegen in de klas en leert beseffen dat namen vrijelijk toebedeeld en uitgewisseld kunnen worden. Zo niet voor mij. Ik heet niet Ytzen, ik ben Ytzen.

Iemand bij zijn naam noemen is voor mij juist een teken van respect. Ooit had het weglaten van de voornaam zin. In de vroege historie mocht je het heilige of respectvolle niet benoemen. Het is de basis van het 'taboe'. Dit heeft te maken met de opvatting dat je door iets te benoemen het kunt vatten, vormen en beheersen. Of je roept juist onbeheersbare krachten over je heen. We hebben het eufemisme en de afkorting uitgevonden om dit te vermijden. De vreselijke ziekte K willen mensen niet horen of zien. Adam gaf alle levende wezens een naam en werd daarmee heerser over de natuur. Als natuurbeheerder werd hij verantwoordelijk voor de vraag of je de grote grazers van de Oostvaardersplassen moet bijvoeren of afschieten. De Joden spreken de naam van G'd niet uit. Waar zijn heilige naam JHWH ("Ik ben") geschreven staat, spreken zij van HaShem, de Naam. Elders staat Adonai, de Heer. Door de klinkers van Adonai in te vullen in de onspreekbare heilige naam, ontstond de niet-bestaande naam JaHoWaH of Jehovah, waar sommigen van getuigen.

Het is ook de reden dat kinderen hun ouders veelal niet bij de voornaam mogen aanspreken. Niet alleen zou dit te vriendschapppelijk zijn, maar ze zouden ermee over je kunnen heersen. Kinderen zijn dan de baas over hun ouders. Als ik kinderen had, zou ik hun duidelijk maken dat ze mij met vader, papa, haiti of heit  - als enigen vanwege onze unieke band -  mogen aanspreken. Maar het laatste wat ik zou willen is dat zij als enigen mij niet bij mijn naam zouden mogen aanspreken, omdat het mijn kinderen zijn. Als iemand mij bij name noemt, geef ik daardoor niet mijn gezag of ontzag uit handen. Daar ben ik dan weer te behoudend voor. Hetzelfde geld voor Meester Kees of Dominee Jan. Meester is de roeping, die respect vraagt, Kees de roepnaam van de persoon, die evenzeer respect vraagt.

Ook in tijden die minder ver achter ons liggen, had het weglaten van de voornaam een zekere zin, namelijk als het niet gaat om het individu, maar wat hij vertegenwoordigde. Zonder voornaam maar zeer voornáám. De man werd dan aangesproken als stamvader, hoofd van het gezin of landheer. Post gericht aan "de heer Y. Lont" is eigenlijk niet bestemd voor de persoon Ytzen maar betreft zijn gezin of het landgoed waar hij de heer van is. Maar ik ben nergens heer van. Het grappige is dat mijn (oud-)kamerhuurders van buitenlandse komaf mij vaak 'landlord' noemen, wat natuurlijk veel mooier klinkt dan 'verhuurder'. Maar hoewel ik een huis met tuin heb en mij daardoor grootgrondbezitter voel, heb ik geen landgoed en ook geen kinderen of personeel, ik vertegenwoordig niemand anders dan mijzelf. Het weglaten van vier letters uit mijn naam vindt ook daarin geen enkel doel.

Dus ik wil graag bij mijn volledige naam worden aangesproken. Mijn naam is niet heilig, ik heb er geen enkel probleem mee als iemand mijn naam per ongeluk verkeerd spelt - en post gericht aan mevrouw Lont, zoals zo vaak, roept bij mij slechts een lichte glimlach op. Maar bij een formele vermelding, zoals op mijn bankpas, zie ik mijn naam graag correct en volledig. Tot een jaar of tien geleden was dat geen enkel probleem. Ik heb altijd met mijn volledige naam in het telefoonboek gestaan en ook mijn girorekening stond op naam van Ytzen Lont. Ik was voluit tevreden klant. Totdat moeder ING (Wat Is Dat Voor Een Ding) de Postbank om zeep hielp. Inmiddels had ik een zakelijke rekening bij de Bizner-bank. Daar werd ik altijd correct en respectvol behandeld met mijn volle naam. Totdat moeder Rabo in een nieuw geval van infanticide haar deugdelijke dochter Bizner om zeep bracht. In de rouwperiode heb ik alle Nederlandse banken die ik kon vinden, aangeschreven en naast het stellen van zakelijke vragen uitgetest of ze mijn naam wilden accepteren. Geen van alle Nederlandse banken was bereid mij in te schrijven zoals ik heet.

In Duitsland, waar ik in de jaren '90 gewoond heb, kent men deze nieuwerwetse Hollandse onbebbelijkheid niet. Daar accepteert men - bij telefoongids of bank - met alle respect je naam zoals hij is. Wil je om praktische of persoonlijke reden een afkorting laten noteren, dan is dat geen probleem,  maar heb je liever je naam voluit, dan kan dat gewoon. Naast zakelijke voordelen (degelijke waarborgen, goede service en alles gratis: bankrekening, transacties en creditcard) heb ik daarom nu een bankrekening bij de DKB in Berlijn ten name van Ytzen Lont in Houten. Mijn zakelijke rekening heb ik in Nederland, ten name van Stylo, met een pasje op naam van Y.T.Z.E.N. Lont. Dan maar een hele heilige familie in mijn naam. Al ben ik in Barneveld opgegroeid, ik heet Ytzen en niet Ei Lont.

Emigratie naar Australië

Mijn generatie is vandaag 80 geworden. Dat wil zeggen mijn oudste nicht Antsje Tamminga is vandaag jarig, mijn moeder werd vandaag 80 jaar geleden tante. We weten dit zo precies, omdat mijn moeder vaak vertelde dat ze tante werd in de week nadat prinses Beatrix werd geboren. Het is het enige kleinkind dat mijn moeders moeder nog heeft meegemaakt: beppe Jikke overleed aan het einde van datzelfde jaar in december 1938 na een langdurig ziekbed. Haar tweede en derde kleinkind werden in het jaar daarna geboren, de anderen in of na de oorlog. De schare kleinkinderen van beppe Jikke en pake Ytzen bleef groeien, tot de laatste kleindochter in 1966. Een tijdspanne dus van bijna 30 jaar.

Onze nicht woont in het verre Australië. Het gezin emigreerde - met inmiddels vijf kinderen - kort voor haar dertiende verjaardag. Tot mijn verrassing vond ik vandaag voorin een familieboek een lijst met emigranten. Het is een moderne A4-print, waarschijnlijk onderdeel van een langere lijst uit een archief, die ongetwijfeld door mijn (in 2012 overleden) moeder in het boek is gestopt. Mijn moeder, tante Griet, heeft haar broer en de familie in Australië in 1997 bezocht. De lijst bevat een volgnummer, achter- en voornaam, nationaliteit (in alle gevallen: Dutch) en een referentienummer van een groep van 33 emigranten. Volgens deze lijst gaat het voornamelijk om vluchtelingen. Als je de Nederlandse emigranten al zo zou kunnen noemen, dan zouden we vandaag de dag spreken van 'economische vluchtelingen'. En dan ook nog 'bootvluchtelingen'. Ik vond het interessant om dit papier te lezen en zal de inleiding op de lijst hier weergeven:

Immigrant Ships
Ship J.V. Oldenbarnevelt
Departure Port: Unknown
Departure Date: Unknown
Arrival Port: Fremantle, Australia
Arrival Date: 12 Jan 1951

International Refugee Organisation
Group Resettlement to Australia

This passenger list contains individuals and families that migrated to Australia after World War II from various European Countries including Germany, Hungary, Russia, Ukraine, Latvia, Poland, Czechoslovakia, Romania etc. Most passengers are World War II refugees or displaced persons.

---> zie hier (een kopie van) de lijst

Bah

De moeder stapt zuchtend van haar fiets en kijkt mij aan: "Ze heeft weer wat gevonden!" Ik kom haar vanmorgen tegen terwijl ik naar het station loop. Even verderop zie ik de dochter, ik schat haar negen jaar. Ze is een stukje terug gefietst en raapt iets op van de brug. Als ik aan haar voorbij loop, zeg ik: "Heb je iets gevonden? Heb je goud gevonden?" Op dat moment zie ik wat ze in haar hand houdt... het is een condoom in enkelverpakking. "Dat mag je moeder je wel even uitleggen. Of weet je het al?", flap ik er uit, voordat ik goed en wel besef hoe jong ze is. Ze stapt op haar fiets, haar moeder achterna, die al weer verder fietst. "Mama!", roept ze enthousiast, "er zit wel wat in, maar ik weet niet wat het is". Wat was ik graag even bij het hierna volgende moeder-dochter-moment geweest. Wat gaat ze haar dochter leren vandaag? Ik hoor mijn moeder zeggen: "Bah! Dat is vies. Er heeft misschien wel een hondje op geplast!"

Provide for the provider

Bijna een kwart van de wereldbevolking betaalt steekpenningen om toegang te krijgen tot publieke basisvoorzieningen. Dat is de conclusie van het boek ‘Paying Bribes For Public Services: A Global Guide To Grass Roots Corruption’ van de Britse wetenschappers Richard Rose en Caryn Peiffer. De auteurs deden onderzoek bij meer dan 250.000 mensen in zo'n 120 landen. Zo'n 10% moet zelfs steekpenningen betalen om toegang te krijgen tot noodzakelijke medische zorg.

Europa is het verst gevorderd in de strijd tegen corruptie. Toch moet ook in de EU  nog 1% (Groot-Brittannië) tot 29% (Litouwen) van de mensen steekpenningen betalen. In Europa gaat het vooral om het betalen van commissie door multinationals om grote projecten binnen te halen. In Afrika worden cijfers genoemd van 4% in Botswana tot 63% in Sierra Leone. Het onderzoek spreekt tegen dat corruptie als normaal aspect van het leven wordt beschouwd. In elk land blijkt dat de grote meerderheid van de bevolking omkoping afkeurt.

Bron: Express.be

Sierra Leone

Het hoogste percentage in bovenstaande bericht betreft Sierra Leone. Tijdens mijn bezoek aan Sierra Leone vorig jaar viel mij op dat vrijwel iedereen daar zich bewust is van corruptie. Het is 'normaal' dat je er aan meedoet, anders kom je nergens, maar mensen zien het als één van de grootste problemen van het land en in die zin dus helemaal niet 'normaal'. Zelfs op een terras bij een restaurant begon iemand aan het tafeltje naast mij er spontaan met mij over te praten.

Mijn Sierra Leoonse vriend met wie ik het land bezocht, waarschuwde mij meermalen om geen problemen te krijgen met de politie, want omdat ze weten dat ik Europeaan ben en hij een "JC", een justcome, ofwel net terug uit het buitenland, zou hij of zijn familie moeten dokken om mij vrij te krijgen. Om de politie naar een ongeluk te krijgen, moet je vaak betalen voor de benzine en ook om een rechtszaak beslist te krijgen, wil de rechter eerst geld zien.

Bijna dagelijks discussieerde ik met studenten van het Milton Margai College aan de overkant van de College Road waar ik logeerde en ze vertelden mij dat als je geen geld in je werkstuk stopte, je niet hoefde te rekenen op een voldoende. De docent controleert na inlevering de stapel en vraag soms zelfs nog "who didn't provide for the provider" om je nog een laatste kans te geven je portemonnee te trekken. Voor vrouwelijke studenten zijn er nog andere wegen, want zowel de leerlingen als de jonge, onderbetaalde docenten wonen op de campus.

Een vriendin van mij daar, nu in de dertig, kreeg op haar zeventiende van haar ouders te horen dat als ze haar diploma wilde halen ze maar een oudere boyfriend moest zoeken. En dat heeft ze gedaan, zoals zovele andere meisjes. Nu wordt ze onderhouden door een getrouwde politicus van 68, die als hij langs komt het bed met haar deelt. Zij onderhoudt daarmee het hele gezin en ook haar vader. Toen ze een tijdje geleden de relatie verbrak, kwamen er zelfs regeringsfunctionarissen langs om te praten en haar vader zette haar onder druk om het weer goed te maken. Het ging immers om zijn pensioen en zijn fatsoen. Haar boyfriend is goed voor haar en iedereen mag hem, maar ze zal nooit het gezin hebben waar ze naar verlangt.

Vorige week vroeg een jong stel mij om hulp. Ze noemen mij allebei Uncle Ytzen en vragen mij los van elkaar wel eens om advies. Ze zijn allebei een jaar of 20. Vorige week zondag stelde de moeder van het meisje haar dochter onverwachts voor aan een man van een jaar of zestig die wel met het meisje wilde trouwen. Officieel mag ze weigeren, maar voor de ogen van haar moeder durfde ze geen nee te zeggen. De beide geliefden waren in tranen en de jongen was boos omdat ze voor een ander had gekozen. In zijn verdriet begreep hij nauwelijks haar positie en ik bond hem op het hart nu vierkant achter zijn vriendin te blijven staan, omdat ze anders geen alternatief meer had. Het meisje had mij vertrouwelijk gevraagd een brief aan haar moeder te schrijven en met heel veel respect naar iedereen probeerde ik er voor te pleiten haar meer tijd en ruimte te geven voor deze beslissing. Een delicate vraag. In feite vraag je de moeder daarmee haar hele AOW in te leveren voor het onzekere geluk van haar dochter. De keuze voor vrijheid is geen gemakkelijke als je geen inkomen hebt. Uiteindelijk heeft het meisje, na een emotioneel gesprek met haar 'schoonmoeder', toch voor haar jonge vriend durven kiezen en dit ook met haar moeder kunnen bespreken.

Een Nederlandse vrouw in Sierra Leone vertelde mij dat ze de juf van de basisschool betaalde om haar kind niet te slaan. Dat hielp, maar bracht ook nieuwe problemen met zich mee, want het onderwijzend personeel ontdekte daarmee een nieuwe inkomensbron en ineens bleek het veel vaker 'nodig' om bepaalde kinderen in de klas te slaan.

Ook ik heb meegedaan aan de corruptie. Om op de Sierra Leoonse ambassade in Londen aan een visum te komen, heb ik een biljet van tien pond in mijn paspoort gestopt. De vlucht was al geboekt en ik had de gok dus genomen. De ambtenaar keek mij bij het openen van mijn paspoort vragend aan, ik zweeg, en hij legde het biljet aan mijn kant van de tafel. Ik zei geen woord, maar pakte het biljet ook niet op. Na wat vragen, moest ik terug naar de wachtkamer. Toen ik opstond en mij even omdraaide, was het biljet van de tafel verdwenen. Bij aankomst in Sierra Leone stond mijn vriend meteen te flirten met de schattige jonge douane-beambte. Lachend schreef ze haar mobiele nummer voor hem op - ik dacht dat hij een date had, maar hij beloofde haar bij zijn vertrek uit Sierra Leone te bellen zodat ze dan haar fooi kon ophalen. Dit was zo belangrijk voor haar, dat ze er desnoods voor naar de luchthaven zou komen als ze geen dienst had. Bij mijn vertrek vroeg de douane-beambte die mijn paspoort controleerde of ik geen geld voor hem had. Ik antwoordde dat ik mijn laatste leones had uitgegeven. Ik dacht: bekijk het maar - was nu niet meer afhankelijk van hem, hij kon mij niet tegenhouden en mijn vriend was al eerder teruggereisd naar Europa. Hij vroeg het nog een keer, maar liet mij toen mokkend gaan. Ik voelde me twee keer schuldig. Op de heenreis omdat ik een ambtenaar geld had gegeven en op de terugreis omdat ik het niet heb gedaan.

Spijlbus

Jan: "Zo mooi, zo mooi, maar oh zo duur!"

Jan zag een mooi volkswagenbusje te koop en zette de foto op Facebook. Zijn vrouw Dinie, een oud-collega van mij, herinnerde hem meteen subtiel aan zijn eerste liefde en zette bij de reacties de onderstaande foto zonder er iets bij te zeggen.

Jan en Dinie zijn echte eendenliefhebbers.

Ik moest glimlachen en schreef als reactie:

"Zo subtiel als vrouwen hun man kunnen herinneren aan hun first love en zich niet te laten verblinden door andere verleidingen".

Citroën HY

Zelf heb ik twee keer in m'n leven een auto gehad. In de jaren '70 een Citroën AK400 besteleend en in de jaren '90 een Citroën HY camper. Zo'n 'patatwagen'. 

Ottifant Bruno met beertje Honk

Mijn camper heette Honk. Dat zat zo. Ik reed er mee naar m'n Duitse vriendin Maria en daar stond de wagen vaak geparkeerd op de 'Wendehammer', de keerlus van de doodlopende straat waar ze woonde. Maria was dol op een bekende Duitse stripfiguur, Honk, een beertje met een stomp neusje en die herkende ze in mijn wagen. Ik vond het een geniale naam. In het Duits was het een lief beertje met een plat neusje, in het Nederlands was 'honk' mijn huis, mijn thuisbasis, en ik kon inderdaad wonen in deze prachtige oude kampeerwagen, met keuken, toilet, bed en eettafel, en in het Engels betekent 'honk' toeteren, dit was mijn 'toet toet', mijn eigen wagen waarmee ik als een kind zo blij was. 

Terug naar het Volkswagenbusje. In diezelfde Duitse periode halverwege de jaren '90, toen ik part time in Bonn woonde, bezocht ik een tentoonstelling over de verhouding tussen Nederland en Duitsland door de jaren heen in het Haus der Geschichte aan de Bonner Museumsmeile. De expositie heette 'Heiter bis wolkig' ofwel 'helder tot bewolkt' of 'wisselend bewolkt', waarmee de wisselende relatie tussen Duitsers en Hollanders werd aangeduid. In die tentoonstelling zag ik een op een grote wand geprojecteerde bladzijde uit de zakagenda van Ben Pon uit Amersfoort. Jaren later zag ik de originele agendapagina (of misschien een fascimilé) in het Volkswagenmuseum bij de VW-fabrieken in Wolfsburg.

De agenda van Ben Pon

Ben Pon wordt gezien als de bedenker van het volkswagenbusje. Hij was de eerste verkoper van Volkswagen buiten Duitsland. Hij sloot voor de oorlog al een contract met Volkswagen om de kever te importeren in Nederland. Toen hij kort na de oorlog op werkbezoek was in Wolfsburg zag hij op het fabrieksterrein open VW-kevers met een laadbak rondrijden voor het intern transport. Het bracht hem op een idee en in zijn agenda schetste hij voor zijn gesprekspartners een transportbusje, op basis waarvan het VW-busje, de Volkswagen Transporter, is ontwikkeld.

Ook het VW-busje was, net als mijn Honk, geliefd vanwege z'n snoezige smoeltje. Het kenmerkende VW-logo tussen de V-vormige naar beneden taps toelopende lijnen en daarboven de door een spijltje gesplitste voorruit. Dit model werd gemaakt tot 1967. Toen kwam VW met een ingrijpend nieuw ontwerp, een verbeterde uitvoering, maar tot op de dag van vandaag hebben we nog niet allemaal het verlies van het spijltje kunnen verwerken. 

Het Facebook-bericht van Jan en Dinie bracht een herinnering bij mij boven aan toen ik in 1980 een jaar met mijn vriendin door Amerika reisde. Na mijn eerste reactie - "Zo subtiel als vrouwen hun man kunnen herinneren aan hun first love en zich niet te laten verblinden door andere verleidingen" - noteerde ik deze herinnering als reactie onder Jan's bericht: 

Toch. Ook vrouwen kunnen de verleiding soms niet weerstaan. 1980. Mijn vriendin en ik liftend op Highway 1 van Toronto naar Vancouver. De avond valt. Weinig verkeer. Moeilijk een lift te krijgen. Dan. Een volkswagenbusje! Komt langzaam dichterbij. Mijn vriendin ziet het als eerste en gilt het uit: "Met spijltje!" Het busje stopt. Natuurlijk. Want het is een spijlbus. Bruce kweekt alfalfa. Zijn gezicht kleurt oranje in de ondergaande zon. Mijn vriendin verlekkert zich onbeschaamd aan Bruce met z'n spijltje. Ik heb haar nog nooit zo verliefd gezien. Ik geniet. We mogen blijven slapen bij Bruce. En zijn man. En zijn moeder wekt ons de volgende morgen. Ze brengt ons in één ongevraagde lift van vier dagen van Ontario naar de westkust. In een luxe Amerikaanse slee met air conditioning. Maar zonder spijltje.

_______________________
Kijk ook eens op: 
spijlbussen.nl

VS Transporter
Honk, het beertje uit de Ottifanten

Aantjes uitgeleverd

"AANTJES UITGELEVERD AAN NEDERLANDSE VOLK" 
Door: Ytzen Lont, Odijk 
In: Barneveldse Krant, 10 november 1978 

     Ruim 33 jaar bevrijd, zijn er nóg Nederlanders kapot van de oorlog. En na ruim 33 jaar lopen er in Nederland nog mensen kapot op die oorlog (of dat ook Nederlanders zijn is nog in onderzoek).
     Daar zijn we deze dagen plotseling weer bij bepaald, en niet zo zachtzinnig ook. Voor velen zal 'de zaak Aantjes', denk ik, weer allerlei nare herinneringen naar boven gehaald hebben. Het is dan misschien ook wel stoutmoedig, dat ondergetekende, die 10 jaar na de oorlog geboren is en er dus eigenlijk niet over mee kan praten toch wat gedachten over deze zaak en over de oorlog op papier zet.
     Ook zij die na de oorlog geboren zijn, denken wel eens na over die verschrikkingen, waar hun ouders en de media over vertellen. En ze denken ook wel eens na over de wereld van nu, waar ze zelf in leven, hoe die er uit zou moeten zien. En over die 150 mensen daar in Den Haag, die er hun vak van gemaakt hebben zich met die laatste vraag bezig te houden.
     Mr. W. Aantjes was één van die 150 en hij bleek liefde te hebben voor dat vak, maar beslist geen amateur. Toch was hij - zo is ons nu verteld - niet goed genoeg voor de uitoefening van zijn vak. Hij is een bedrieger en schizofreen, vernemen wij, en een onbetrouwbaar man. Omdat hij 35 jaar geleden in dienst is getreden bij de vijand ("Wij beoordelen geen motieven, het gaat om de feiten", zegt men) en hij dit nooit exact en publiekelijk uit de doeken heeft gedaan. Het vertrouwen in de politici (en 'christen-politici') in het bijzonder) daalde, tenminste bij mij, op die maandagavond tot een absoluut nul-punt. Er was maar één conclusie en die deelde ik die maandagavond met vrijwel alle politieke partijen: "Aantjes moet vertrekken".

     Is dat zo? Vijfendertig jaar geleden heeft iemand fouten begaan (hoe ernstig en met welke motieven is of was nog volkomen vaag). Nadien heeft deze persoon alleszins blijk gegeven dat pad volledig te hebben verlaten (en nu ga ik uit van de onbewezen bewering, dat Aantjes werkelijk 'fout' was en zijn stappen zou hebben gedaan uit pro-Duitse overwegingen).
     Maar nee, Aantjes mocht zijn oorlogsverleden niet achter zich laten. Hij had moeten spreken (inderdaad) en dat niet alleen: een politieke carrière had hem "bespaard" moet blijven.
     In de Tweede Kamer is alleen plaats voor volmaakte mensen. Mensen die geleden hebben tengevolge van hun verzet; mensen die gezwegen hebben, omdat ze niet wisten wát te zeggen; of mensen die in Engeland (aan de goede kan dus) hun bijdrage leverden. Indien Aantjes nog geen 21 was geweest, dan had hij nog van zijn fouten kunnen leren. Maar nee, hij was een volwassen, weldenkend mens: eens fout, altijd fout.
     Dat Aantjes blijk gegeven heeft te kunnen veranderen, zonder wisselvallig te worden (hoewel vaak onberekenbaar door zijn gesloten karakter) doet niet ter zake.
     Nogmaals: is dat zo? Nee! De eerste emotionele reaktie van: "Aantjes moet weg", heeft bij mij al gauw plaats gemaakt voor de mening: "Aantjes moet blijven". (Helaas vond hij zelf geen ruimte meer om die keus te kunnen maken.) Niet minder emoties trouwens. Niet minder vragen ook. Ik ben (evenals vele andere jongeren - geloof me) opnieuw gaan nadenken over de oorlog. Over ons oorlogsverleden.

     Als jongere (natuurlijk kan ik niet namens de jongere generatie spreken, maar wel vanuit die generatie) stel ik de vraag aan de andere generatie: wanneer kunnen we die oorlog los laten? Ik kan niet half vermoeden wat het is om onder een bezetting te leven en nog wel van zo'n demonische macht als die van nazi-Duitsland. Ik wil die tijd op geen enkele manier bagatelliseren of wegstoppen. Maar wel vraag ik: wanneer kunnen we de bijl van bijltjesdag nu eens begraven? Is dat de enige manier om de doden te eren: "Wraak"? "Gerechtigheid"?
     Is de telkens opkomende golf van emoties het enige (tenminste het opvallendste) dat de ouderen op de jongeren kunnen overbrengen? Is, behalve de verschrikking, die soms zo avontuurlijk aan ons overgebracht is, het motto "je zult je straf niet ontlopen" het enige dat we van de oorlog moeten onthouden?
     Was 5 mei 1945 het laatste oordeel en de laatste kans? En is toen het recht begonnen?

     Gelukkig maar, dan zit ik goed, want ik ben nooit 'fout' geweest. Toch twijfel ik daar wel eens aan. Ik ben nu al op het randje 'fout': ik ben blij dat ik rij in een blikken tuig dat jaarlijks 2400 doden veroorzaakt (nou ja, mij overkomt zoiets niet) en een grote hap lucht en levensruimte opslokt. Ca. 12.000 mensenlevens over vijf jaren is het offer dat wij blijkbaar over hebben voor onze (bewegings)vrijheid.
     Ook ik ben op het randje 'fout': ik weet dat 2/3 van de wereldbevolking niet of nauwelijks genoeg te eten heeft. Niet zo dichtbij als de hongerwinter en toch binnenskamers. Ik weet dat 'mijn eigen mensen', de westerse wereld, muren heeft opgebouwd om te voorkomen dat de armoed-zaaiers van de Derde Wereld onze rijkdom (die toch al zo op de tocht staat) aan zou tasten. Die muren zijn wel wat gecompliceerder dan het prikkeldraad van een concentratiekamp, zodat ik bij gebrek aan economische kennis kan zeggen "ich habe es nicht gewuszt". En mijn bijdrage aan de bewaking van deze muren is wel wat indirekter dan het "Befehl ist Befehl". Maar ik weet ervan. Ik word ermee geconfronteerd. En wat doe ik? O luxe van rijkdom en macht, ik geef een fooi aan deze slachtoffers. Goed, ik misdraag me niet, ik ben geen vredesmisdadiger. Maar... laat ik het zo zeggen: ik duik onder voor het verzet.
     U zegt: het nationaal socialisme en de terreur van Hitler zijn niet te vergelijken met deze tijd. Gelukkig heeft u 100% gelijk, althans wat het vrije westen betreft (volkerenmoord, martelingen, dictatuur, rassenhaat zijn nog niet verslagen). U zegt: Aantjes had de ernst van het nationaal socialisme en de Duitse macht beter moeten onderkennen. Weer heeft u gelijk. Maar is iemand die onder de druk en de terreur van die ernst verkeerde beslissingen neemt, fouter dan wij die in grote mate vrije keuze hebben?
     Is de genade voor zonden in die ernstige tijd begaan zoveel geringer dan voor de zonden in de 'vrije tijd' na '45? (Hier komt weer de reaktie dat we de mens Aantjes en de politicus Aantjes moeten scheiden. Dat wordt wel een onmenselijke politiek dan.).
     U zegt: Aantjes heeft zijn verleden verzwegen en het publiek misleid. Vermoedelijk heeft u al weer (voor een deel) gelijk. Maar nu we zien welke straf op Aantjes' verleden staat, is het niet onmogelijk om daar begrip voor op te brengen.
     (Misschien is Aantjes geen Nederlander meer. Dan heeft hij het geluk dat hij niet aan Nederland kan worden uitgeleverd om veroordeeld te worden. Hoewel: nog eer de feiten over Aantjes' gedrag en de staatkundige consequenties daarvan volledig vaststaan, is hij op maandagavond 6 november uitgeleverd aan het Nederlandse volk op een manier waarbij hij geen enkele kans meer maakte.)

     Het ironische en het trieste is dat juist Aantjes één van degenen is geweest, die met name bij veel jongeren het besef wakker heeft gemaakt en levend gehouden, dat de strijd om recht niet in 1945 is afgesloten. Dat het CDA en Nederland niet moeten denken, dat na '45 alles vredig zijn gang gaat. Zelf heeft hij lange tijd nodig gehad om dat goed te beseffen. De ontwikkeling die Aantjes doorgemaakt heeft is bekend.
     In 1943/44 is Aantjes onder de druk van de omstandigheden wankelmoedig geweest. De omstandigheden in augustus 1975 waren onvergelijkelijk met die oorlogsjaren. Toch was er moed voor nodig, geloof ik, om de rede uit te spreken die Aantjes toen heeft gehouden. De Aantjes van 23 augustus 1975 was een andere dan die van 12 oktober 1944.

     "Kijk eens om u heen. De hongerigen worden niet gevoed; zij sterven als ratten langs de wegen van hun uitgedroogde landen. En als wij 1% van ons nationaal inkomen voor ontwikkelingshulp uitgeven, hebben wij meer zorg over de vraag of die ene procent wel goed wordt besteed dan over de vraag of die 99% die we voor onszelf reserveren, wel goed wordt besteed.
     De dorstigen worden niet gelaafd. Zij worden aan hun lot overlaten. En als wij ons aan ons televisietoestel volzuigen met het vergif van de consumptiereclame, dan zit ons de verhoging van de alcoholaccijns meer dwars dan de ellende van de dorstigen in de wereld.
     En de vreemdelingen wórden niet gehuisvest. Zij worden gediscrimineerd en uitgewezen. En wij laten ze uitwijzen, tenzij wij ze nodig hebben om het werk te doen waaraan geen Nederlander ondanks honderdduizenden werklozen zijn handen wens vuil te maken.
     De naakten wórden niet gekleed. Zij worden uitgestoten. En de gevangenen wórden niet bezocht. Zij worden gemarteld. En wij vinden dat wij al heel wat doen (ik spreek over mezelf) als wij een kaart van Amnesty International als kerstgroet rondzenden in plaats van een zoete afbeelding van de herdertjes in Efratha's velden."

     Waren dit leugens en holle klanken of woorden van een man met visie en hart voor de zaak? Hoe dan ook, de oproep blijft, dacht ik, overeind staan.
     Al was Aantjes' politiek voor veel mensen niet altijd te volgen - daarvoor was hij, denk ik, te veel de meester van het compromis, waardoor wel eens aan duidelijkheid werd ingeboet - toch heeft hij altijd veel jongeren het vermoeden en de hoop gegeven, dat via het politieke gebeuren in Den Haag toch iets ten goede kan veranderen in de wereld van na de oorlog. Door de gebeurtenissen van afgelopen week zou dat vermoeden wel eens in elkaar kunnen storten. Dat is nu nog niet te zeggen.

     Nogmaals wil ik de ouderen vragen: wat wilt u nu dat wij van de oorlog leren? Ik begrijp nu, dat ik me nooit zal mogen aansluiten bij de SS. Maar het kwaad zal in een ander conflict ook in een andere lettercombinatie gehuld zijn.

     Als kind heb ik ooit eens de fout begaan, een verzetsmonument te gebruiken als klimrek. Een vriendelijke, oude man kwam me vertellen dat dat niet kon, omdat dat monument ons er aan moest herinneren, dat er dappere mannen waren gestorven voor onze vrijheid. Als kind kon ik dat niet begrijpen. Waar waren die dappere mannen nou voor gestorven, als wij hier niet eens mochten spelen? Zou het mogelijk zijn om ons vanuit dat akelige verleden meer bij het heden te bepalen, in plaats van er in te blijven steken.

Lees ook: Uit de kast