Duidelijkheid over zelfstandigheid

Meer duidelijkheid over werken met en als zelfstandige

wetsvoorstel naar Raad van State
Nieuwsbericht | 21-06-2024 | 14:00 | Bron: Rijksoverheid.nl

Wanneer mag werk gedaan worden door een werknemer en wanneer door een zelfstandige? In veel gevallen is dat helder, maar niet altijd. Het kabinet wil de regels hierover verduidelijken. Minister Van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stuurt daarom het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR) naar de Raad van State. In dit wetsvoorstel krijgen indicaties die wijzen op zelfstandig werken voor het eerst in de wet een eigenstandige rol bij het vaststellen van de juiste contractvorm.

Veel zelfstandigen kiezen bewust voor het ondernemerschap en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan onze economie. Maar er is ook een keerzijde aan de snelle groei van het aantal zzp’ers. Er is in sommige gevallen sprake van (gedwongen) schijnzelfstandigheid. Of van oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden tussen werkenden onderling en tussen werkgevers. Ook voor de Nederlandse economie zijn er zorgen. Als grote groepen werkenden die in feite werknemer zijn, niet meebetalen aan de werknemersverzekeringen (zoals de ww-verzekering), worden de lasten niet meer eerlijk verdeeld.

Om ervoor te zorgen dat mensen in de goede contractvorm werken, neemt het kabinet langs drie lijnen maatregelen. Door de verschillen tussen contractvormen te verkleinen (gelijker speelveld). Door het versterken en verbeteren van de handhaving door de Belastingdienst, in voorbereiding op het afschaffen van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025. En dus door de regels te verduidelijken met dit wetsvoorstel.

In veel gevallen zijn deze regels helder. Maar bij een deel van de opdrachten is het lastiger te zeggen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst of dat het werk uitgevoerd mag worden door een zelfstandige. Dit komt door de open geformuleerde wetgeving. Deze wetgeving is in de loop der jaren ingevuld door jurisprudentie, gerechtelijke uitspraken. Het kan lastig zijn om de jurisprudentie te kennen en te wegen, en experts verschillen soms van mening.

De relevante rechtspraak over wanneer je werkt als werknemer is daarom verduidelijkt. Hiervoor is de rechtspraak bij elkaar gebracht en daarvan is een wettelijk toetsingskader gemaakt. Dit maakt voor werkgevers en opdrachtgevers de manier waarop contracten beoordeeld worden (de vraag: is er sprake van werknemerschap of zelfstandig werken?) overzichtelijker en beter hanteerbaar. En dit geeft zelfstandigen handvaten om hun werk waar mogelijk vorm te geven binnen de regels als zelfstandig ondernemer.

Naar aanleiding van de internetconsultatie is het toetsingskader verbeterd. Het wetsvoorstel is met een aantal aanpassingen beter in balans gebracht. Zo is bijvoorbeeld “kernactiviteiten” vervallen als indicatie. Deze aanpassingen komen tegemoet aan de kritiek en geven naar verwachting meer zwaarte aan het werken als zelfstandige.

Daarnaast introduceert het kabinet een rechtsvermoeden van werknemerschap, gebaseerd op een uurtarief. Dit rechtsvermoeden maakt het voor werkenden aan de basis van de arbeidsmarkt makkelijker om een arbeidsovereenkomst te claimen. Dit kan bij de werkgever en indien nodig bij de rechter. Als een werkende (of een vertegenwoordiger, bijvoorbeeld een vakbond) een beroep doet op het rechtsvermoeden, moet hij aantonen dat hij minder betaald krijgt dan het geldende uurtarief. Dan is het vervolgens aan de werkgevende om aan te tonen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het kabinet verwacht ook dat hier een preventief effect van uit gaat. Zodat er al bij het aangaan van een arbeidsrelatie kritischer gekeken wordt of er sprake moet zijn van een arbeidsovereenkomst. Ook hier zijn naar aanleiding van de internetconsultatie verbeteringen doorgevoerd. Zo wordt het uurtarief in het rechtsvermoeden in de toekomst naar boven afgerond op hele euro’s.

Handelsregister met meer privacy

De regering komt met voorstellen, waarover nu internetconsultatie plaatsvindt, met nieuwe regels voor het handelsregister van de Kamer van Koophandel: een betere bescherming van persoonsgegevens, een rem op ongewenste directe marketing en een andere vorm van financiering van het handelsregister.

 
In het nieuwe plan zou je net als vroeger een jaarbijdrage moeten betalen. Dat zal wennen worden, maar het is wel terecht. Nu wordt het handelsregister o.a. gefinancierd met het verkopen van gegevens. Daar hebben vooral kleine ondernemers erg last van. Ik herinner mij dat ik indertijd al vrij snel mijn telefoonnummer uit het handelsregister heb laten verwijderen, omdat ik in de kleine uurtjes thuis wakker werd gebeld door reclamefaxberichten. Nu worden mensen aan de deur lastig gevallen of ze worden slachtoffer van doxing, het met kwaadaardige bedoelingen publiceren van privégegevens.

 
Aan de andere kant heb ik ook veel geprofiteerd van de directe marketing: toen ik nog 'van niks wist' heb ik veel geleerd van de ongevraagde zakelijke post, aanbiedingen en symposia. Je moet je informatie érgens vandaan halen. Ook heb ik gebruik gemaakt van cursussen en informatie die de Kamer van Koophandel bood. Ook heb ik een landelijk naamsonderzoek laten doen alvorens mijn bedrijfsnaam definitief vast te leggen (ik sta nu ingeschreven met de handelsnamen Stylo, stylo.nl en stylo.eu). Daar moest indertijd nog flink voor betaald worden, ook omdat de bestanden van de regionale Kamers nog niet met elkaar verbonden waren. Vervolgens heb ik contact opgenomen met de bedrijven die uit dit onderzoek naar voren kwamen en ook maar het minst op mijn bedrijfsnaam leken (zoals Style en Stiho) om welwillende schrifteljke toestemming te vragen - en te krijgen - voor het gebruik van de naam Stylo. Een fatsoen dat niet alle ondernemers vandaag de dag nog kunnen opbrengen, zo heb ik ervaren, terwijl je daar nu alleen maar even je voorgenomen bedrijfsnaam in de centrale database hoeft in te typen en je hebt direct antwoord.

Op 15 april van dit jaar stond ik veertig jaar ingeschreven in het handelsregister en heb ik mijzelf stilletjes een lintje gegeven.

Het handelsregister móet wel openbaar blijven, want dat is de essentie van het register. Iedereen moet kunnen zien met wie hij zaken doet.

Lees: rijksoverheid.nl 08-05-2024

Vernieuwing Handelsregister streeft naar privacy en veiligheid voor ondernemers

Dure armeluisverzekering

Op Facebook las ik een tip van Paul van Ruitenbeek (op persoonlijke titel, maar hij is ook wethouder van Houten) over het afsluiten van een tandartsverzekering: "Ik heb altijd geleerd dat verzekeren zinvol is als je eventuele schade niet zelf kunt betalen. Er moet dus een duidelijk verschil zijn tussen de premie en de dekking. Bij tandartsverzekeringen is dat niet meer zo. ING Nederland Bank prijst zijn tandartsverzekering aan. Dekking tot maximaal 100 euro. De premie: €7,45 per maand x 12 = €89,40. Je betaalt dus €89,40 voor een jaar om een risico van 100 euro af te dekken. Ik zou zeggen, gewoon niet doen. Zet iedere maand €7,45 opzij en dan komt het goed."

Afhankelijk van persoonlijke omstandigheden en de aard van de verzekering (en je moet waar mogelijk ook rekening houden met de solidariteitsgedachte: draagt elkanders lasten, wie gezond is draagt bij aan de kosten van de zieken) ben ik het erg met deze les en tip eens. De tip kreeg ik meer dan veertig jaar al van mijn eerste grote-mensen-tandarts. Totdat ik mij enigszins gedwongen voelde door de gemeente, toen ik in de bijstand zat, heb ik nooit een tandartsverzekering afgesloten. Ik heb hier eerder over geblogd, toevallig vandaag een jaar geleden (*). Er ontspon zich het volgende gesprek op Facebook. 

Ik: Dat is één van de redenen dat de Gemeentepolis voor mensen met een laag inkomen veelal duurder is dan diverse andere ziektekostenverzekeringen. De Gemeentepolis heeft verplicht een overcomplete dekking onder de dreiging dat als je die niet neemt, je niet meer voor bijzondere bijstand in aanmerking komt als het eens echt fout gaat. Toen ik in de bijstand zat op een minimaal inkomen heb ik twee jaar gespaard om deel te kunnen nemen aan de dure Gemeentepolis. Toen ik uit de bijstand kwam, heb ik weer een (iets) goedkopere verzekering afgesloten, met vrijwel dezelfde dekking en vanwege m'n slaapbeugel heb ik besloten de tandartsverzekering voorlopig te handhaven. Zo'n veertig jaar geleden raadde mijn tandarts mij aan om geen tandartsverzekering te nemen, omdat de gewone verrichtingen nauwelijks meer of zelfs minder kosten dan de premie en de dure verrichtingen vaak niet gedekt zijn en alsnog zelf betaald moeten worden. Voordat de gemeente mij er min of meer toe dwong vanwege het 'bijzondere-bijstandsrisico' (last resort) had ik nooit een tandartsverzekering en kon ik m'n tandzorg altijd goed zelf betalen.

Iemand reageert: Heel herkenbaar, mijn moeder sloot om die reden inderdaad nooit de Gemeentepolis af, maar ik wist niet dat daar het risico aan verbonden was dat je dan geen aanspraak zou kunnen maken op bijzondere bijstand… Goed om te weten…

Hierop reageerde Axel Eerdman van de eenmansfractie Houten Anders: In de verordening staat het anders opgeschreven. Indien er in het huidige kalenderjaar bijzondere bijstand voor medische kosten en/of tandartskosten is toegekend, wordt verwacht dat belanghebbende met ingang van het volgende kalenderjaar is overgestapt naar de collectieve zorgverzekering (basisverzekering en aanvullende verzekering) dan wel een andere passende zorgverzekering en hiervan gebruik maakt. Vanaf het nieuwe kalenderjaar kan er geen bijzondere bijstand meer verstrekt worden voor medische kosten en/of tandartskosten die vergoed zouden worden op basis van de collectieve zorgverzekering. Je kunt - als ik deze woorden (dd. 4/7/23) goed interpreteer - bijzondere bijstand krijgen, maar wordt wel geacht een jaar later in de juiste verzekering te zitten.
Bron: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR700483/1

Ik: Ja, dus je wordt door de gemeente gedwongen een duurdere verzekering te nemen. Maar gelukkig dus achteraf pas (wist ik niet). Toen ik in de bijstand zat had die dreiging een grote impact op mij. Ik weet niet of "een andere passende verzekering" ook een andere (goedkopere) verzekering mag zijn. Zo is het aan mij in elk geval nooit gepresenteerd. Ik heb de duurdere Gemeentepolis indertijd uitsluitend genomen vanwege de Bijzondere Bijstand dreiging door WIL, omdat je in die situatie geen buffer meer hebt om onverwachtse klappen op te vangen.

Axel Eerdman: Ik weet dat al jaren en hoor verhalen altijd achteraf: polis afgesloten, naam van medewerker onbekend en vraag je door bij wethouders of leidinggevenden kom je in een soort welles-nietes uit, want 'op papier' is het goed afgesproken. Het wordt vast verkeerd onthouden door de minima. Er is geen dwang, het is niet eng… en ondertussen verzekert een groot deel van de Houtense minima zich voor zaken waar zij nooit gebruik van zal maken “omdat het moet”. Laten we erop hopen dat de gemeente met nieuw beleid in het nieuwe jaar kansen ziet voor een betere collectieve verzekering en inwoners goed voor zal lichten over hun rechten. En ik hoop overigens dat deze verordening zo klopt nu, óók voor bijstandsgerechtigden. Dat er niet nog ergens een haakje blijkt te zijn waaruit weer een uitzondering mogelijk blijkt.

Ik: (1) Betere voorlichting en kennis helpt al (maar zoals je in mijn blog kunt lezen, de medewerkers van WIL (front en back office) hebben vaak ook geen idee. Toen ik de Gemeentepolis na de bijstand nog een jaar wilde laten doorlopen (zonder de gemeentelijke bijdrage van €20) om zeker te zijn van continuïteit van mijn fysiotherapie, waren zowel front office als office ervan overtuigd dat ik daarmee bijzondere bijstand aanvroeg, maar niemand wist waarvoor en het bedrag was met zekerheid nul. (2) Geen idee of dit zo is, maar ik vrees wel eens dat de gemeente een ongunstig contract met de verzekeraar afsluit omdat a) de verzekeraar weet dat de gemeente toch wel bijbetaalt en b) de verzekeraar rekening houdt met een bovengemiddeld risico in de doelgroep. Plus dus c) een dichtgetimmerde dekking. Nogmaals, ik weet dat niet, maar het zou kunnen.

Axel Eerdman: ik ga er vanuit dat je wat die prijsopgave gelijk hebt. Het is een argument om met zo’n verzekering te kappen, want dan wordt de hele gedachte achter de verzekeringsplicht en de solidariteit ondermijnd voor de winst van zorgverzekeraars. Dat was bij de start van het systeem de bedoeling niet. Maar ben bang dat het zo werkt. Als dat zo is (lijkt me een goed onderwerp voor Follow the Money of Investico), dan zou een gemeente er niet meer aan moeten willen beginnen.

(*) Lees weblog 30-12-2022: 'Dure gemeentepolis met nul euro steun'

Feest van het licht

> English translation

Vanmorgen een alert op mijn telefoon met goed nieuws. Vanwege de kerstvakantie en nieuwjaar deze week geen load shedding in Zuid-Afrika, de rantsoenering van stroom. Gewoonlijk wordt de elektriciteit een aantal keren per dag uitgeschakeld, omdat de centrales (vooral door mismanagement, corruptie, gebrek aan investeringen, soms door droogte en gebrek aan koelwater) niet genoeg elektriciteit kunnen leveren. In een app is per wijk het schema af te lezen wanneer er stroom is en wanneer niet. Ik heb deze app geïnstalleerd en de wijk Pinelands van Kaapstad als thuisbasis ingevoerd, zodat ik kan zien wanneer mijn Zuid-Afrikaanse 'dochter' stroom heeft of niet, zodat ik weet wanneer ze in het donker zit en ook de internetverbinding onderbroken kan worden. Bij bijzondere gelegenheden, zoals nu de kerstvakantie of afgelopen herfst tijdens de wereldkampioenschappen rugby in Frankrijk waar de Zuid-Afrikaanse Springboks de sterksten bleken te zijn, is de elektriciteitsmaatschappij Eskom ruimhartig en levert onafgebroken stroom.

Load shedding kende ik in eerste instantie alleen van West-Afrika. Toen ik in 2014 in de Sierra Leoneoonse hoofdstad Freetown was, kregen we daar om de dag stroom. Geen app of schema en het was mij onduidelijk wanneer de stroom kwam of ging. De meeste mensen hadden kleine generatoren, die ratelden totdat de brandstof op was en dan pruttelend de geest gaven. Dan werd het weer stil in huis, geen licht, geen ventilator tegen de hitte, geen koelkast. Bij een gezin waar ik op bezoek was, rende zodra de stroom terugkwam iedereen naar de hoek van de kamer waar een verlengsnoer met verdeelstekkers lag om de telefoons aan de oplader te leggen.

Op een dag bezocht ik de provinciestad Makeni en daar bleek anders dan in de hoofdstad wél onafgebroken stroom te zijn. Hoe dat kan? Het bleek de thuisstad van de toenmalige president Ernest Bah Koroma te zijn en een goed politicus zorgt natuurlijk goed voor zijn achterban. Dat is vandaag de dag (met een andere president uit een andere stam) niet anders.

Lang voordat ik Sierra Leone bezocht, deelde ik al eens het feest van het licht op mijn weblog (23/7/2007) en ik herinner mij de intensiteit van die emotie. 

<<De 24-jarige Mariama uit Freetown drukt afgelopen winter op internet de hoop van Sierra Leone uit:
"Hey! we're trying to do fine. i've got new news for u, the street lights are back (but only along the main high way), n guess what? kids come out late at night to enjoy it. they even play soccer at midnight!">>

Tijdens mijn verblijf in Freetown had ik nóg minder zicht op de levering van kraanwater. In mijn badkamer stond een grote blauwe ton met water voor de bucket shower (ja, gewoon een emmer dus, waarmee je koud water over jezelf heen giet en wat beviel mij die manier van douchen goed!) of om de WC door te spoelen. In de ton hing een slang die rechtstreeks verbonden was met de kraan, die altijd aanstond. Op gezette tijden kwam er een paar uur water uit de kraan en werd de ton weer gevuld. Niemand bekommerde zich er om als de ton overliep en het water doelloos in het afvoerputje wegspoelde. Ook op de stoffige met puin verharde straat stond een kraan altijd open. Als er op gezette tijden water uitkwam, stroomde de jeugd toe met pannen en jerrycans om water in huis te halen. Ondanks de schaarste stroomde het meeste water als een beekje weg tussen het rosse zand en de keien van de straat.

 
Wat mij betreft, laat al het vuurwerk maar zitten. Wat ben ik dankbaar voor de stroom uit het stopcontact, licht in de duisternis en stromend water uit de kraan.

Feast of the light

Translation from Dutch

This morning an alert on my phone with good news. Due to the Christmas holidays and New Year, no load shedding in South Africa this week, that's the rationing of electricity. Usually the electricity is switched off several times a day, because the power stations (mainly due to mismanagement, corruption, lack of investment, sometimes due to drought and lack of cooling water) cannot supply enough electricity. An app shows the schedule for each district when there is power and when there is not. I installed this app and entered the Pinelands area of Cape Town as my home base so that I can see when my South African 'daughter' has power or not, so I know when she is in the dark and also the internet connection may be interrupted. On special occasions, such as the Christmas holidays or last autumn during the Rugby World Cup in France where the South African Springboks proved to be the strongest, the electricity company Eskom is generous and supplies uninterrupted power.

At first I only knew load shedding from West Africa. When I was in the Sierra Leonean capital Freetown in 2014, we had electricity there every other day. No app or schedule and it was unclear to me when the power came or went. Most people had small generators that rattled until they ran out of fuel and then sputtered out the ghost. Then it became quiet in the house again, no light, no fan against the heat, no refrigerator. At a family I was visiting, as soon as the power came back, everyone ran to the corner of the room where there was an extension cord with multiple plugs to put the phones on the charger.

One day I visited the provincial town of Makeni and, unlike in the capital, there appeared to be uninterrupted electricity. How is that possible? It turned out to be the home city of then president Ernest Bah Koroma and a good politician naturally takes good care of his home front. That is not different today (with a different president from a different tribe).

Long before I visited Sierra Leone, I shared the Feast of the Light on my blog (23/7/2007) and I remember the intensity of that emotion.

<<The 24-year-old Mariama from Freetown expressed the hopes of Sierra Leone on the internet last winter:

"Hey! we're trying to do fine. i've got new news for you, the street lights are back (but only along the main high way), n guess what? kids come out late at night to enjoy it. they let's play soccer at midnight!">>

During my stay in Freetown I had even less insight into the supply of tap water. In my bathroom there was a large blue barrel with water for the bucket shower (yes, just a bucket with which you pour cold water over yourself and I really liked that way of showering!) or to flush the toilet. There was a hose in the barrel that was directly connected to the tap, which was always on. From time to time, water came from the tap for a few hours and the barrel was filled again. No one cared when the barrel overflowed and the water washed aimlessly down the drain. Even on the dusty rubble-paved street, a tap was always open. When water came out at times, the youth flocked with pans and jerry cans to bring water into their homes. Despite the scarcity, most of the water flowed away like a stream between the red sand and the rubble of the street.

As far as I'm concerned, leave all the fireworks out. How grateful I am for the power from the socket, light in the darkness and running water from the tap.

Brotsucht

Deutsche Übersetzung

Net terwijl ik in München zucht van de dure boodschappen, lees ik in een Nederlands dagblad dat de boodschappen in Duitsland goedkoper zijn. Dat is misschien voor bepaalde producten waar, maar niet voor mijn boodschappenlijstje, voor zover ik 'mijn ding' hier al vinden kan. Het Duitse brood, bijvoorbeeld, is lekker maar onbetaalbaar, wel vier tot vijf keer zo duur als 'thuis'. Duitsers zijn verslaafd aan brood, de straatwaarde rijst de pan uit, probeer er maar eens beslag op te leggen. Ergens onderin het schap vond ik Amerikaans toastbrood, dat nog een beetje op ons dagelijks brood lijkt, qua product en prijs. Ook broodbeleg, toetjes en andere producten zijn veel duurder dan ik gewend ben. Coffee creamer is hier al helemaal niet te vinden, mijn leven is niet completa, als een zwerver zes winkels afgezocht, niets, misschien vind ik het witte poeder ergens in een coffeeshop. Maar die hebben ze hier ook niet. In plaats daarvan een Bäckerei op elke straathoek. Mit Kaffee und Kuchen. Und Brötchen.

https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1186533/waarom-zijn-boodschappen-in-duitsland-goedkoper-ze-doen-daar

Meta misbruikt monopolie met privégegevens

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft een belangrijke uitspraak gedaan over de controle op de de privacybescherming van burgers bij het verzamelen van persoonsgegevens door bedrijven als Meta, het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp. Een nationale mededingsautoriteit, zoals in Nederland de Autoriteit Consument en Markt (ACM), mag bij onderzoek naar misbruik van de machtspositie van een bedrijf (monopolie) ook kijken of het bedrijf zich houdt aan de privacyregels. De mededingingsautoriteit moet daarbij wel de regels van de Autoriteit Persoonsgegevens volgen en mag geen eigen privacybeleid maken. 

Meta heeft in de algemene voorwaarden, die door gebruikers moeten worden geaccepteerd, opgneomen dat het bedrijf ook buiten Facebook om persoonsgegevens van gebruikers verzamelt en verwerkt. De Duitse mededingingsautorieit heeft een verbod uitgevaardigd om in de algemene voorwaarden te bepalen dat in Duitsland wonende particulieren alleen gebruik kunnen maken van Facebook als zij accepteren dat hun gegevens buiten Facebook om worden verwerkt. Binnen Facebook is wel toegestaan, want dat is een onderdeel van het doel en functioneren van dit sociale netwerk. Duitsers zijn - vanwege hun slechte ervaringen in het verleden - veel kritischer op privacy dan inmiddels in Nederland en andere landen het geval is.

De Duitse mededingingsautoriteit motiveert het verbod met het argument dat deze verwerking niet in overeenstemming is met de AVG, de Algemene Verordening Gegevensbescherming en dat Meta daarmee misbruikt maakt van haar machtspositie op de Duitse markt. Het handhaven van de AVG behoort niet tot de taak van de mededingingsautoriteit en deze instantie mag niet het werk van de Autoriteit Persoonsgegevens overnemen, maar het Hof heeft nu uitgesproken dat de mededingingsautorieit dit wel mag betrekken bij de vraag of een bedrijf zijn machtspositie misbruikt en daar tegen optreden. 

Verder spreekt het Hof uit dat het bezoeken van sociale netwerken of apps niet betekent dat een gebruiker daarmee uit eigen wil zijn gegevens 'openbaar maakt'. Verder wijst het Hof er op dat het verboden is om bijzondere categorieën 'gevoelige gegevens', zoals ras, afkomst, politieke of religieuze overtuiging, vast te leggen. De nationale rechter kan dit toetsen en hier tegen optreden. 

Bron: perscommuniquë 113/23 Hof van Justitie van de Europese Unie, Luxemburg, 4-7-2023 (PDF 3p)

Toch voordeliger

Twee weken geleden heb ik een nieuwe broek gekocht bij C&A in Utrecht. De broek past perfect en het leek me handig om nog twee precies dezelfde broeken te bestellen bij de webshop van C&A. Bij de bestelling ontving ik een kortingscode (€10) van de creditcard, maar ik zag niet waar ik die kon invullen. Geeft niet, ik ben wel bereid om de prijs van het product te betalen.

Maar na de bestelling verscheen er een bericht dat als ik de kortingscode was vergeten in te vullen (ik: nee, niet vergeten maar niet gezien), dan kon ik mailen, de productgegevens doorgeven en alsnog korting krijgen. Mooie service. Dus ik mailen.

C&A antwoordt nu dat ze de kortingscode niet achteraf kunnen verwerken (zet dat dan niet op je site!). Maar ze hebben wel een tip: natuurlijk kan ik de bestelling terugsturen en opnieuw bestellen en dan de korting alsnog toepassen.

Vanwaar toch die file aan bestelbusjes in de wijk? Volgende keer misschien toch bij een milieubewustere winkel kopen.

Tempolimit

Energiesparen gegen Putin:Kenn dein Tempolimit

taz.de März 2022 

Die Abhängigkeit von russischem Öl und Gas offenbart die Versäumnisse der Energiewende. Kurzfristig würde ein Tempolimit den Verbrauch schnell senken.

Heiko Kuschel, Facebook 9.3.2022: "Ja, das Tempolimit kann ich selber machen und mache es schon lange. Was ich nicht selber machen kann: Dass ich dabei nicht von hinten gefährlich bedrängt werde von Leute, deren selbst gemachtes Tempolimit irgendwo bei 400 km/h liegt. Deshalb ist Autofahren beispielsweise in den Niederlanden für mich viel entspannter. Was in dem Artikel nicht steht: Die DUH schlägt ein Tempolimit von 100 tagsüber und 120 nachts vor, das entspricht in etwa dem, was die Niederlande ziemlich problemlos praktizieren."

Ytzen Lont, Facebook, Kommentar 9.3.2022: 

Wäre es nicht 'ne Idee mal ein Jahr oder so die deutsche und niederländische Gesetze um zu tauschen? Die Niederländer weisen immer darauf hin das es in Deutschland besser ist: da darf man so schnell fahren wie man willl (was Holländer dann auch oft tun, endlich mal gesetzlos rasen).

städtisches Gebiet

Manchmal weise ich in (niederländische) Diskussionen darauf hin daß in Deutschland in städtische Gebiete (so wie z.B. rund um Köln) auf Autobahnen oft ein Tempolimit von 80 gilt, und das die Niederlande, vor allem im Westen, eigentlich ein großes städtisches Gebiet ist. (zum Vergleich: von Den Haag an der Westküste via Utrecht bis zu der Ostgrenze bei Zevenaar ist nur 135 km.) Also, wenn jemand wieder über "ja, aber in Deutschland..." beginnt, dann provoziere ich manchmal mit "ah du möchtest auch 80 km/h zwischen unsere Städten?"

Ölkrise

Das 100 km/h Tempolimit ist erstmals eingeführt worden während der Ölkrise in 1973 (neben autolose Sonntage) um Energie zu sparen. Als Energiesparen wieder aus das öffentliche Bewustsein verschwunden war, ist das Tempolimit erhöht nach 120 km/h. In 2012 ist es weiter erhöht nach 130 km/h auf Grund eines Wahlversprechens der konservativ-liberale VVD. Linksfahrende aber rechtswählende Automobilisten ärgerten sich über das Bußgeld für 10 km/h zu schnell fahren, und gegen die Kosten von ein paar Verkehrstote mehr kaufte die VVD ihre Stimmen.

Stickstoffkrise

In 2020 ist das Tempolimit tagsüber auf 100 km/h gestellt wegen der Stickstoffkrise und der Baukrise. Der Raad van State, das höchste Verwaltungsgericht, hat in ein Gerichtsurteil ausgesprochen das auf Grund einer EU-Verordenung für jede Baugenehmigung nachgewiesen worden muß das die Stickstoffemissionen die Norm nicht überschreiten. Damit köntte ohne extra Maßnahmen überhaupt nicht mehr gebaut worden! 

Bauen, bauen, bauen

In den Niederlanden sollten nach Angaben der Regierung in den nächsten 10 Jahren noch 1 Mio Häuser gebaut werden, junge Leute müssen oft 10 Jahre oder länger warten auf eine Wohung, Wohnungen sind unbezahlbar geworden (in meine Jugend hatte unser Land 12 Mio Einwohner, jetzt fast 18 Mio, wachsend Richtung 20 Mio; meine Wohung ist seit 1998 das fünffache Wert geworden). 

Wieder Häuser bauen können

Die plötzliche und unerwartete 100 km/h Maßnahme hat also wenig mit Energiesparen, Verkehrssicherheit oder Wahlversprechen zu tun, ist aber eingeführt worden um Stickstoffemissionen zu reduzieren. Also, wer rasen möchte fährt nach Deutschland, damit wir wieder Häuser bauen können.

---

Sehe auch Deutsch-Niederländische Handelskammer, DNHK.org 13.11.2019: 

So wollen die Niederlande aus der Stickstoffkrise

Engelandvaarders gevraagd

Groot-Brittanië werft met een grote mailing vrachtwagenchauffeurs onder uit Duitsland afkomstige inwoners. Duitsers met vrachtwagenrijbewijs, ook als ze nog nooit een vrachtwagen bestuurd hebben, krijgen een brief in de bus. Dat zijn er nogal wat, want tot 1999 mocht je met het gewone rijbewijs kleine vrachtwagens tot 7500 kg besturen. Zoals hier het rijbewijs BE (ik heb nog nooit met een aanhanger gereden maar dat aanhangsel kreeg ik in 1978 nog cadeau bij m'n rijbewijs).

Engeland komt zo'n 100.000 vrachtwagenchauffeurs tekort, wat in combinatie met paniekaankopen heeft geleid tot lange rijen bij de pomp en her en der lege schappen in de winkel. Mensen maken zich nu al zorgen over de kalkoen met Kerst, die dit jaar zelf van de farm in de pan zal moeten vliegen.

Mijn oud-huisgenoot heeft in Nederland HBO Logistiek gestudeerd, heeft jaren gewerkt bij de olievoorraden op Europoort en is nu buschauffeur op een rode Londense bus, in dienst van het Nederlandse Abellio, een dochterbedrijf van de NS. De bus kan hij gewoon blijven tanken op het werk, maar met zijn eigen auto stond hij wel 55 minuten te wachten voor de pomp. Sinds Brexit wil hij graag terug naar Nederland, zijn eigen Brexit dus, maar met de kinderen op school en universiteit en beide ouders met een baan is het lastig een gunstig moment te vinden voor de overstap. Maar met zijn grootrijbewijs en zijn kennis en ervaring in de logistiek hoeft hij niet snel zonder werk komen te zitten. 

Bericht in Independent, zie afbeelding

* Welt 2.10.21:

Großbritannien fordert deutsche Einwohner per Brief zum Lkw-Fahren auf

Woningen voor arbeidsmigranten nodig

Door de vergrijzing van de Nederlandse bevolking halen bedrijven steeds meer personeel uit het buitenland. De verwachting is dat deze groep arbeidsmigranten in de toekomst zal groeien en dat de vraag naar goede huisvesting stijgt. De provincie heeft onderzoek laten doen naar de omvang van het aantal arbeidsmigranten en hun huisvesting in de Utrechtse gemeenten. Belangrijkste aanbeveling in het onderzoeksrapport is dat er regionale afspraken nodig zijn om ervoor te zorgen dat er meer geschikte woningen komen nu en in de toekomst.

Bronnen: 

Bericht Provincie Utrecht, 10-06-21: Voldoende geschikte woningen arbeidsmigranten hard nodig

Rapport Arbeidsmigranten in de Utrechtse gemeente, Provincie Utrecht, 26-04-21 (PDF 40p incl. bijlage). 

Mijn woongemeente Houten wordt zeven keer in het rapport genoemd: 

[p11] "In de CBS Microdata is de werklocatie van werknemers (zoals arbeidsmigranten) geregistreerd als het adres van de werkgever. Voor arbeidsmigranten, die vaak via een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres van arbeidsmigranten elders is gelegen aangezien zij door het uitzendbureau tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Echter, dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Dit kan een licht vertekend beeld (onderschatting of overschatting) opleveren van het aantal arbeidsmigranten per werkgemeente. Zo zijn in Houten (AB Vakwerk Midden-Nederland) en Renswoude (Workstead) grote uitzenders gevestigd."

[p12] "Zo zijn in de uitzendbranche in Houten 2.650 arbeidsmigranten werkzaam, wat zo’n 86 procent van het totaal aantal werkzame arbeidsmigranten in die gemeente is"

[p15] Houten, aantal geregistreerd: 395
werkt in woongemeente: 45%
werkt elders in Utrecht: 36%
werkt buiten Utrecht 19%

[p30-33] Conclusies en oplossingsrichtingen
(Onderwerpen: woonbehoefte; pendelbalans; regionale aanpak; modellen voor registratie: (1) Westlandmodel met groepsgewijze inschrijving in Basis Register Personen via inschrijfavonden of (2) nachtregistratie door huisvesters); gemeentelijke beleid ("Op dit moment is er maar een deel van de gemeenten dat concreet beleid heft op het gebied van arbeidsmigranten"); draagvlak bewoners.)

[p32] "Rond Houten is veel seizoensgebonden werk (bijvoorbeeld in de fruitteelt), waardoor de prioriteit misschien meer ligt bij het realiseren van kleinschalige (tijdelijke) huisvesting voor piekmomenten."

[p34] bijlage I (jaarlijkse cijfers van 2010 tot 2019)
Aantal arbeidsmigranten naar WERKgemeente
Houten: 355 in 2010 tot 3325 in 2019 (28% jaarlijkse groei).

Aantal arbeidsmigranten naar WOONgemeente
Houten 170 in 2010 tot 395 in 2019 (10% jaarlijkse groei).

WOZ

De jaarlijkse aanslag van het regionale belastingkantoor is weer binnen, met de lokale belastingen van de gemeente en het waterschap. Voor mij zijn de lokale lasten per jaar meer dan mijn inkomsten per maand. Anders gezegd, ik betaal per jaar ruim een maandinkomen aan belastingen. Dat inkomen moet ik vervolgens grotendeels lenen, dus aan het eind van de rit betaal ik deze belastingen niet alleen naar de waarde van mijn woning maar ook uit de waarde van mijn woning. Ik kan geen vrijstelling krijgen, omdat ik niet alleen een arme sloeber ben maar ook een vermogend man. Landlord en grootgrondbezitter. Hoewel het om stevige bedragen gaat, zul je mij niet horen klagen, want de opbrengst is nuttig voor droge voeten, schoon water, riolering, afvalverwerking, openbare werken, gemeentelijke zorg en nog veel meer. Daar profiteert de hele gemeenschap van en ikzelf dus ook. 

Bovenaan de aanslag is ook weer de nieuwe WOZ-waarde vermeld, de waarde van mijn onroerende zaken: mijn huis en grond. Die waarde is gigantisch gestegen. In de reacties op Facebook zie ik zoals elk jaar rond deze tijd de begrippen WOZ en OZB weer vrijelijk door elkaar gehaald. "Is de gemeente gek geworden door de WOZ zoveel te verhogen?" In een commentaar heb ik toch maar weer wat uitleg gegeven. 

Niet de gemeente bepaalt de huizenprijzen maar de markt, dus de prijs die kopers en verkopers overeenkomen op basis van vraag en aanbod. Als je vindt dat de WOZ, de waarde van je onroerende zaken (zoals grond, woning, bedrijfspand) te hoog is berekend (dit gebeurt op basis van verkoopprijzen van vergelijkbare woningen e.d. in de omgeving) dan kan je daar bezwaar tegen maken en met argumenten en bijvoorbeeld foto's, waaruit bijvoorbeeld blijkt dat het pand bouwvallig is of dat er een verkeerde referentiewoning is gebruikt, aantonen dat de berekende waarde niet klopt. Bij twijfel kan je je woning laten taxeren. De onroerende-zaakbelasting (OZB) gaat niet gelijkmatig en automatisch omhoog met de waardestijging van je woning maar wordt elk jaar vastgesteld bij de begroting door de gemeenteraad. Dit wordt dus inderdaad bepaald door de vraag hoeveel de gemeente aan geld nodig heeft, door de kwaliteit van de voorzieningen en leefomgeving die we wensen en hoeveel kosten daarmee gemoeid zijn. De belastingen gaan inderdaad omhoog; daar kan je de politiek op aanspreken op het moment dat die discussie speelt, dus in het voorafgaande jaar. Bij een sterke stijging van de WOZ-waarde wordt meestal besloten om het OZB-percentage te verlagen, zodat de belastingen (veel) minder snel stijgen dan de woningwaarde. Zo kan er met de waardestijging van de woningen, waardoor de bevolking bij elkaar dus meer vermogen heeft, inderdaad meer uitgegeven worden aan voorzieningen en leefomgeving. Het is dus niet zo dat de gemeente die waardestijging opsoupeert. De vraag hoeveel we aan voorzieningen uit willen geven is een politieke vraag, die op zich los staat van de WOZ.

Iemand voegt hier aan toe: De gemeente maakt een berekening op basis van de de gewenste totaal-uitkomst, rekening houdend met de totale waarde van de woningen in de gemeente. Voorbeeld: als de waarde van de woningen fors omhoog gaat, gaat het tarief dus fors omlaag. De gewenste totale opbrengst wordt wel ieder jaar iets verhoogd. Dat is ook logisch omdat de kosten van de gemeente ook omhoog gaan vanwege de inflatie. Dit jaar zat de grootste stijging bij de afvalstoffenheffing, daar is de gemeente zelf ook echt meer geld aan kwijt.

Een ander: De uitgaven van de gemeente worden betaald vanuit wat men binnenkrijgt vanuit deze belasting. Het wordt letterlijk gedeeld door het aantal huizen en de hoogte van de verkoopwaarde. Als de gemeente veel wil gaan doen en je hebt een groot huis, dan betaal je dus meer belasting. Maar wellicht vind je de dingen die ermee betaald worden ook goed en kun je zo ook blij zijn met je bijdrage?

Zie ook mijn eerdere blogs over de OZB. 

Brand aan Cartesiusweg

Maandagavond 11 januari 2021 woedde er een grote brand in het CAB-gebouw aan de Cartesiusweg in Utrecht. In de jaren '70 heb ik daar als uitzendkracht op het magazijn gewerkt, toen er nog het Centraal Autoherstelbedrijf (CAB) van de busmaatschappijen en een magazijn van de Nederlandse Spoorwegen was gevestigd. Nu is het een monumentaal bedrijfsverzamelgebouw. 

Ik herinner me hoe ik met mijn evenzo jonge collega Bas dagenlang met spooronderdelen sjouwde van het ene naar het andere eind van de loods. Ik moet er nog vaak aan denken als ik met de trein reis en wisselbakken herken of de haken waarmee de rails aan de bielzen zijn bevestigd. Het meeste tilwerk deden we met de hand, soms gebruikten we de palletwagen. Ik trok nog net op tijd mijn tenen in, toen Bas een zware pallet liet zakken op de punt van mijn sandalen. Sindsdien noem ik sandalen altijd 'veiligheidsschoenen', omdat ze uitstekend een volle pallet op de punt van de zool kunnen dragen, als je maar op tijd je tenen intrekt. 

Als we moe waren, gingen we even op een kist zitten en grapten tegen elkaar, beiden fanatieke antirokers: zó, nu eerst even een sjekkie draaien. Aan ons stille rustmoment kwam geen tabak, vuur of rook te pas, dus de brand kan niet veroorzaakt zijn door een peuk die wij daar hebben laten slingeren.
Onze lunch aten we buiten op het terrein in een bestelwagen van Van Gendt & Loos of een oude bus van de Groninger Autobusdienst Onderneming (GADO). Mijn droom om nog eens in een bus te wonen en de wereld rond te trekken, kreeg in die tijd zijn hoogtepunt. Dit was nog voordat ik met een vriendin een jaar op de duim door Amerika trok. Als ik bij de Chinees gado gado bestel, moet ik altijd even aan mijn lunches in die oude gado-bus denken.

Ik heb dus bijzondere herinneringen aan het pand en hoop dat het gebouw gered kan worden, maar in de eerste plaats natuurlijk dat de bedrijven en bedrijfjes en de mensen die daar werken er goed doorheen komen.

Zie RTV Utrecht: Ontredding na grote brand in cabgebouw

PS. In het NOS Journaal hoorde ik de nieuwslezer "kapgebouw" zeggen. Ik had nog niet bedacht dat je het zo kunt uitspreken. Ik noem het gebouw nog steeds met de afkorting C.A.B.-gebouw. 

Afrika één vrijhandelszone

Terwijl de Europese Unie op 1 januari van dit jaar de eerste afsplitsing beleefde door het vertrek van Groot-Brittanië, begon Afrika die dag officieel met vrije handel over het hele continent. De African Continental Free Trade Area (AfCFTA) is van start gegaan. Het brengt 1,3 miljard mensen en 3,4 biljoen dollar aan economische waarde samen in één vrijhandelszone. De wereldbank verwacht dat dit handelsakkoord tientallen miljoenen Afrikanen de komende vijftien jaar uit de armoede kan tillen. 

Alle 55 Afrikaanse landen behalve Eritrea hebben het akkoord ondertekend en inmiddels hebben 34 landen het geratificeerd. De lidstaten moeten 90% van hun handelstarieven de komende vijf tot tien jaar uitfaseren. Inmiddels hebben 41 van de 54 lidstaten schema's ingediend voor afbouw van de tarieven. 

"Economische integratie is niet een eenmalige gebeurtenis maar een proces", zegt Silver Ojakol, de chefstaf van het AfCFTA-secretariaat. "Maar we moeten ergens beginnen".

Bron: Reuters 1/1/21 African free trade bloc opens for business, but challenges remain

Het AfCFTA-secretariaat is gevestigd in de Addis Ababa, Ethiopië. 
Zie: https://www.africancfta.org/

Innocent bijstander

De kans dat ik fraude pleeg is op een schaal van 0 (weinig) tot 1 (veel kans) 0,236602119. Dat heeft een commercieel marketingbureau in Amsterdam voor mijn gemeente uitgerekend. Dit moet ik uitleggen. 

Door omstandigheden kan ik niet - tenminste niet altijd - volledig in mijn levensonderhoud voorzien. Daarom ontvang ik regelmatig een aanvullende lening van de sociale dienst. Die bijstand moet ik volledig terugbetalen als ik weer inkomen heb - of dat nou komt van werk, AOW, het winnen van de loterij of het verkopen van mijn huis. Het komt er dus op neer dat ik mijn huis opeet. Gelukkig heb ik een lekker huis. 

Hoewel ik uiteindelijk dus zelf mijn eigen bijstand betaal - of te zijner tijd de kinderen van de kopers van mijn huis, het is maar hoe je het bekijkt - moet ik wel voldoen aan alle regels van de bijstand. Dat begrijp ik ook wel. En dus wil de gemeente - of in dit geval de gemeenschappelijke sociale dienst Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) in Nieuwegein - weten of ik niet per ongeluk expres fraudeer. Daarom moet ik elk jaar zo'n 125 pagina's (over 2019 waren het 45 bijlagen) aan financiële gegevens inleveren voor controle. Daar is een ambtenaar heel wat tijd zoet mee. Alle ontvangsten moet ik melden, ook hulp en giften, of potentiële inkomsten zoals vrijwilligerswerk. Ook moet ik het laten weten als ik niet thuis slaap en een voorgenomen vakantieverblijf moet ik vier weken tevoren aanvragen. Bij een heronderzoek zijn ambtenaren bij mij op bezoek geweest, zij hebben in mijn koelkast, bed en slaapkamer gekeken en daar vragen over gesteld. Onderzoeken en controles waar ik overigens voluit aan meewerk. 

Daarnaast liet de sociale dienst tot vorig jaar juni de kans dat iemand fraude pleegt, onderzoeken door marketingbureau Totta Data Lab in Amsterdam. Dit was een ideetje van Totta zelf. Totta was op zoek naar een gemeente om samen een methode uit te werken voor fraudebestrijding. Via Mireille van Donselaar, beleidsadviseur van de gemeente Houten, kwam Totta in 2015 in contact met de nieuw opgezette gemeenschappelijke sociale dienst WIL. Het marketingbureau wilde software kunnen ontwikkelen waarmee gemeenten effectiever en goedkoper fraude konden opsporen. WIL wilde daar wel aan meewerken. 

Werk en Inkomen Lekstroom dumpte vervolgens van tijd tot tijd de gegevens van alle bijstandtrekkers van Nieuwegein, Houten, Lopik, IJsselstein en Vianen in een grote pan van Totta in Amsterdam en uit die soep van gegevens rolde dan per persoon een fraudescore. WIL kon daarna de topscorers aan een fraudeonderzoek onderwerpen. Dit bleek niet zo efficiënt als gedacht, want halverwege 2019 is WIL vanwege personeelsgebrek met deze onderzoeken gestopt en per 1-1-2020 is het contract met Totta beëindigd. 

Hoewel ik zelf in de bijstand zat, kwam ik er pas in 2018 achter dat mijn gegevens regelmatig met een marketingbureau in Amsterdam werden gedeeld, toen ik las dat de Amsterdamse VVD-fractie hierover raadsvragen stelde. De VVD wilde het systeem ook voor Amsterdam, maar het College van B&W wees dat af met het antwoord: "De basis van de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden is vertrouwen. Het college hecht ook grote waarde aan de privacy van de burger en de wijze waarop diens gegevens door de overheid worden gebruikt, bijvoorbeeld voor het ontwikkelen van algoritmes. Het college vindt het van groot belang dat gebruik van datamining en algoritmes geen negatieve invloed heeft op de privacy van de bijstandsgerechtigde en diens rechtsbescherming."

Sindsdien volg ik het onderwerp ook voor Omroep Houten. Het voornemen was om via een WOB-verzoek informatie op te vragen over het systeem en de gebruikte algoritmes, maar omdat in Houten alles om windmolens draait, ging een WindWOB voor. Kort daarna, in 2019, ging de NOS aan de slag met het onderwerp, deed een WOB-verzoek bij WIL en berichtte daarover in het Journaal. 

Op 5 februari 2020 zette de rechtbank van Den Haag een streep door een ander systeem van de overheid, namelijk SyRi (Systeem Risico Indicatie). Daardoor kwam het gebruik van algoritmes voor fraudeonderzoek opnieuw in de belangstelling, maar toen was WIL al gestopt met Totta en daarmee werd een principiële discussie over het onderwerp vermeden. Op dit moment is de aandacht gericht op de gemeente Nissewaard (Spijkenisse), die nog met het systeem van Totta werkt en daarover veel vragen krijgt. De FNV stelde een modelbrief op waarmee bijstandontvangers met een beroep op de AVG hun gegevens kunnen opvragen bij de sociale dienst. Daar heb ik handig gebruik van gemaakt. 

Op 19 augustus 2020 heb ik bij WIL een verzoek ingediend tot inzage in de data-analyse van Totta over mijn persoon. WIL liet mij weten dat het antwoord veel tijd zou kosten. De data lagen klaar in een grote bulk spreadsheets, maar zonder toelichting zijn deze onbegrijpelijk. WIL heeft er inderdaad veel werk van gemaakt door de data in de spreadsheets cel voor cel te verklaren en daarbij nog een brief van zes kantjes te voegen met uitleg. Op 31 oktober ontving ik het antwoord per koerier in een dikke envelop. 

Omdat WIL in juni 2019 al gestopt was met Totta, is een deel van de gegevens inmiddels - terecht - vernietigd. Daar kan ik dus geen inzage in krijgen. Ook de tabellen die niet direct op mij van toepassing zijn maar de defaultwaarde 0 bevatten, krijg ik niet. De beslisbomen voor het berekenen van de fraudescore blijven ook geheim. 

WIL licht dit toe: het is belangrijk dat uitkeringsfraude, een strafbaar feit, zoveel mogelijk wordt voorkomen, onderzocht, opgespoord en vervolgd. Het openbaar maken van alle factoren die van belang zijn voor het bepalen van de fraudescore, zou mogelijkheden bieden om nog intelligentere en geraffineerdere manieren te vinden voor misbruik of fraude.

Verder legt WIL uit: de ontwikkeling van het model begon met het maken van een algoritme dat volledig gebaseerd was op de bij WIL bekende data van cliënten. Met behulp van dit algoritme werd voor alle ontvangers van een uitkering voorspeld wie een grotere kans heeft op frauduleus gedrag en wie niet. De voorspellingen werden gecontroleerd en teruggekoppeld naar het model, waardoor het model steeds nauwkeuriger werd ('machine learning'). 

WIL: "Ter illustratie lichten we de logica van drie veel voorkomende risico-indicatoren toe, te weten leeftijd, aantal kinderen en duur van de uitkering." 

Leeftijd. Het blijkt dat naar mate mensen ouder worden zij in het algemeen minder vaak onrechtmatig handelen en jongere mensen hebben vaker te maken met wijzigingen in hun levenssituatie, waarover zij de gemeente mogelijk niet correct informeren. 

Aantal kinderen. Het aantal kinderen kan invloed hebben op het aantal wijzigingen in de uitkering, waarover de gemeente mogelijk niet correct wordt geïnformeerd, wat kan leiden tot onrechtmatigheden of fraude. 

Duur van de uitkering. Mensen die slechts kort in de uitkering zitten, hebben gemiddeld genomen met minder wijzigingen te maken dan personen die er al langer in zitten, met als gevolg dat de kans dat iemand de informatieplicht schendt ook kleiner is. 

In totaal bevat het model 800 beslisbomen voor het berekenen van de fraudescore. Het aantal combinaties van gedragingen in deze beslisbomen is zelfs nog groter: meer dan een miljard. Deze beslisbomen zijn samengesteld op basis van gedragingen en wijzigingen in gedrag die in het verleden hebben geleid tot de conclusie fraude of geen fraude. Het openbaar maken van de beslisbomen zou kunnen leiden tot diepgaande en uitgebreide inzichten in de patronen waarop werd gezocht en daardoor een goede uitvoering van de Participatiewet ondermijnen, "daarom kunnen wij de beslisbomen niet aan u verstrekken", aldus WIL. 

Wel stuurt WIL mij alle (dertien) tabellen met gegevens over mij die WIL aan Totta heeft verstrekt om de fraudescore te berekenen. Dat zijn: * basis-cliëntgegevens; * vorderingen die WIL op de cliënt heeft; * blokkades bij het uitbetalen van de uitkering; * gegevens over de uitbetaling; * vakantieperiode; * vermogen; * werkprocessen (bijvoorbeeld uitkeringsaanvragen, controles, andere regelingen); * signalen van het Inlichtingenbureau (via het programma Liaan); * participatiedoelgroep; * participatieladder (bijvoorbeeld afstand tot de arbeidsmarkt); * RPO (rechten, plichten en ontheffingen), * uitkeringshistorie en * betaalcomponenten (betalingen en terugvordering van uitkeringen). 

Volgens het Openbaar Verwerkingsregister van WIL kunnen overigens nog veel meer categorieën gegevens met Totta Data Lab gedeeld worden. [Zie Voetnoot]

Op basis van al die gegevens, beslisbomen en algoritmes krijg ik dus een fraudescore van 0,236602119. Dat is niet veel, ik kan er van uit gaan dat deze score geen aanleiding geeft tot nader onderzoek, maar op een schaal van 0 tot 1 is dat toch nog ruim 23%, bijna een kwart. 

Dus een kwart kans dat ik de boel bedrieg. 

Maar voor driekwart ben ik best te vertrouwen. 

[Voetnoot] In het Openbaar Verwerkingsregister van WIL wordt Totta genoemd, als ontvanger van de volgende data: BSN, NAW, emaildres, telefoonnummer, geboortedatum; gegevens over gezondheid, strafrecht, hinderlijk gedrag; signalen van het Inlichtingenbureau; anonieme meldingen; echtscheidingsvonnis; huurovereenkomst; bankafschriften, vermogensgegevens, hypotheekakte, internetgegevens, openbare en niet-openbare bronnen, inkomensgegevens, arbeidsgegevens, verblijfsgegevens, UWV, werkervaring, opleidingen, uitkeringen, vorderingen, polissen, maatregelen, huisvesting, leefvorm, trajectplan, participatieplaats, re-integratie, Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Bron: Verwerkingsregister WIL

Dossier Algo: go.stylo.nl/algo

voor Omroep Houten

Daar Hou Ik U Aan
Elke zaterdag 11 tot 12 uur
HoutenFM: 107.3 FM
Web: omroephouten.nl

De brief waar dit blog op gebaseerd is: 

Brief van Werk en Inkomen Lekstroom 30-10-2020 (PDF 6p)

Alle links uit dit artikel op een rij: 

* Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) 

* Totta Data Lab

* Antwoord op raadsvragen VVD Amsterdam

* NOS Journaal over voorspellende algoritmes bij de overheid

* SyRi (Systeem Risico Indicatie) verboden door rechter

* Nissewaard en Totta

* FNV: Vraag je fraudescore in Nissewaard op 

* Modelbrief (FNV) inzageverzoek fraudescore 

* Stichting Inlichtingenbureau, Utrecht

Meer informatie: 

Platform burgerrechten 

Platform Bescherming Burgerrechten bewerkstelligde via de rechter een verbod op het Systeem Risico Indicatie (SyRI) van de overheid en wil vergelijkbare systemen onder de loep nemen om ze in lijn te brengen met de SyRI-uitspraak. Het platform werkt samen met de FNV om in gemeente Nissewaard openheid te krijgen over de wijze waarop deze gemeente met het bedrijf Totta Data Lab bijstandsgerechtigden doorlicht met data-analyses. 

Zie ook: Bij voorbaat verdacht in Nissewaard.

Bijstand en boodschappen (4)

Een vrouw in de gemeente Wijdemeren moet € 7000 bijstandsuitkering terugbetalen omdat ze wekelijks boodschappen van haar moeder kreeg. Nadat André Moerman op Schuldinfo.nl het rechterlijk vonnis besprak, volgde een storm aan reacties. Mijn eigen Facebook-berichten hierover en de reacties daar op verzamel ik hier in mijn weblog. 

Zie Bijstand en boodschappen deel 1, deel 2, deel 3, deel 4. 

Dit papier hangt bij mij aan het prikbord in de gang. Het laat het verschil zien tussen wat er van de uitkeringsgerechtigde verwacht wordt (de hele kolom rechts) en wat er van de uitkeringsinstantie verwacht wordt (het groene blokje links). Dat verschil zou ik op zich niet zo erg vinden, als de sociale dienst zich dan tenminste aan dat kleine rijtje zou houden, maar dat is wel eens wat te veel gevraagd. Mijn rechtszaak tegen de sociale dienst werd (a) ontvankelijk verklaard doordat ik in een moeizaam overleg met de tegenpartij in de rechtszaal kon aantonen dat ik geen informatie kon geven over iets wat ik niet wist en (b) won ik door de rechter niet méér te vragen dan dat de sociale dienst de wet zou volgen.

Bijstand en boodschappen (3)

Een vrouw in de gemeente Wijdemeren moet € 7000 bijstandsuitkering terugbetalen omdat ze wekelijks boodschappen van haar moeder kreeg. Nadat André Moerman op Schuldinfo.nl het rechterlijk vonnis besprak, volgde een storm aan reacties. Mijn eigen Facebook-berichten hierover en de reacties daar op verzamel ik hier in mijn weblog.

Zie Bijstand en boodschappen deel 1, deel 2, deel 3, deel 4. 

Schuldinfo.nl

De website schuldinfo.nl van André Moerman volg ik al vele jaren en ik heb vaak gebruik gemaakt van zijn informatie, vooral voor de nieuwsbrief die ik regelmatig samenstelde voor vrijwilligers van het Rode Kruis (2010-2011) en de Tussenvoorziening (2012-2016) in Utrecht die mensen met administratieve en financiële problemen begeleiden en ik heb er ook dankbaar gebruik van gemaakt voor de uitleg van de jurisprudentie ter voorbereiding van mijn eigen rechtzaak (in 2016) tegen de sociale dienst over de toepassing van de Participatiewet.

Het bericht over de vrouw die de boodschappen terug moet betalen, plaatste ik - met een link naar Schuldinfo.nl - twee uur nadat André Moerman zijn analyse publiceerde.

Ik ben blij maar ook verbaasd dat één bericht op zijn website nu ineens het landelijke nieuws en de politiek bereikt. Verbaasd omdat er natuurlijk veel vergelijkbare zaken zijn en dit in lijn is met het gekozen beleid en de rechtspraak. Ik denk dat de zorgvuldige en genuanceerde beschrijving en commentaar van André Moerman heeft meegewerkt aan de aandacht voor dit individuele geval en ook dat het kritische rapport over de toeslagenaffaire heeft geleid tot een andere kijk op wat van de overheid verwacht mag worden. Inmiddels heeft ook de gemeente Wijdemeren besloten opnieuw naar deze zaak te kijken en een oplossing te zoeken. Mijns inziens is de speelruimte van gemeenten bij het beoordelen van individuele gevallen niet erg groot. De overeenkomst met de toeslagenaffaire is dat als het misgaat - bijvoorbeeld door een administratieve fout of een verwijtbaar verzuim te goeder trouw - de overheid meteen de "zwaarste straf" eist van volledige terugvordering eventueel verzwaard met boete.

Bijstand en boodschappen (2)

Een vrouw in de gemeente Wijdemeren moet € 7000 bijstandsuitkering terugbetalen omdat ze wekelijks boodschappen van haar moeder kreeg. Nadat André Moerman op Schuldinfo.nl het rechterlijk vonnis besprak, volgde een storm aan reacties. Mijn eigen Facebook-berichten hierover en de reacties daar op verzamel ik hier in mijn weblog. 

Zie Bijstand en boodschappen deel 1, deel 2, deel 3, deel 4. 

"Mensen in de bijstand mogen geen giften aannemen. Dat staat in de wet.", hoor ik in het NOS Journaal.
Het is andersom. Bijstand is een laatste basisvoorziening. Iemand in de bijstand is verplicht om voorliggende voorzieningen te accepteren. Als je geld kunt 'maken' of krijgen, een erfenis bijvoorbeeld, wordt je geacht dat aan te nemen. Daarom mag je ook geen gratis of 'goedkope' klussen doen of (zonder toestemming vooraf) vrijwilligerswerk waar je (meer) geld voor had kunnen krijgen. Strikt genomen geldt dat ook voor giften en ander 'gratis' inkomen. Je mag hulp in principe niet weigeren.

Mensen worden niet 'gekort' op hun uitkering maar de bijstand vult het inkomen aan. Het effect is misschien hetzelfde, maar de stem die in het Journaal de wet uitlegt, heeft het niet begrepen.

De voor mij verrassende reacties op de rechterlijke uitspraak inzake de vrouw die 7000 euro boodschappen terug moet betalen (ik deel de verontwaardiging waar het de proportionaliteit betreft), laten mij zien dat veel mensen geen idee hebben wat de bijstand inhoudt (ongeacht of ze nou voor streng of soepel zijn). Misschien moet ik Bijstandkunde gaan geven, dacht ik net. Maar dat moet ik dan natuurlijk wel tijdig melden bij de sociale dienst. Ik ga er binnenkort in elk geval maar eens een paar blogjes aan wijden...

Reacties: 

JN: Ben ik benieuwd naar de plaats van de Voedselbank.
YL: De wet geeft er ruimte voor om voedselhulp vrij te stellen, maar de regels zijn wat onduidelijk. Vaak zijn begeleiding en afspraken over de uitstroom verplicht. Het is niet zo dat elke bijstandsgerechtigde in aanmerking komt voor de Voedselbank. Toelating tot de voedselbank is beperkt, tijdelijk en aan eisen gebonden. Veel gemeenten hebben in de beleidsregels opgenomen dat deze hulp niet wordt afgetrokken van de bijstand. Bij Wijdemeren kon ik daar geen regel over vinden. In de beleidsregels van bijvoorbeeld de gemeente Goeree-Overflakkee staat dat hulp van de voedselbank wel en bijdragen van ouders voor boodschappen niet zijn vrijgesteld. Maar giften of hulp waar men anders extra bijstand voor kan krijgen mag (soms: moet) wel. 

Zie: Beleidsregel vrijlating giften Participatiewet Goeree-Overflakkee

Rechter Jos Vink reageerde hierop: 

JV: Ik heb gisteren ook gezocht naar beleidsregels van de gemeente Wijdemeren, maar ook ik kon ze niet vinden. Het klopt inderdaad dat er gemeenten zijn die (onder voorwaarden) deze steun niet meerekenen.

JN: Het is dus afhankelijk van de gemeente waar je woont. Dat is niet goed. Blijft voor mij onverminderd van kracht dat ik, hoewel niet elke bijstandsgerechtigde gebruik van de Voedselbank mag maken, het verschil niet zie tussen een gratis pak koffie van de Voedselbank of een gratis pak koffie van je moeder.

YL: Op beide punten geef ik een reactie, om aan te geven dat dit de politieke vragen zijn waar het altijd om zal gaan.

Het eerste betekent dat gemeenten nóg minder ruimte krijgen voor eigen sociaal beleid en de lokale democratie. De verantwoordelijk wethouder van de gemeente Wijdemeren pleit juist voor meer ruimte voor de gemeente. 

Bij de uitvoering van de bijstand kunnen gemeenten eigen accenten leggen. Bijvoorbeeld: (1) Als ik in Utrecht had gewoond, had ik mijn rechtszaak (over kostendelersnorm en kamerverhuur) niet hoeven voeren, omdat Utrecht een ander beleid had en het beleid in Nieuwegein/Houten afwees; (2) het College van B&W van Amsterdam heeft zich principieel uitgesproken tegen de methode van fraudeonderzoek van Nieuwegein/Houten (dat door de oppositiepartij VVD als voorbeeld ter navolging werd gesteld), omdat kiezers in Amsterdam voor een "linkser" beleid hebben gekozen.

Het tweede: als een bijstandsgerechtigde voldoet aan de voorwaarden van de Voedselbank maar zegt dat zijn of haar moeder hier wel voor zorgt, dan denk ik dat een gemeente daar toestemming voor zal geven. Als hij zij boven de norm zit voor voedselhulp dan zal structurele extra hulp al snel als inkomen gezien worden. En hoe je er ook over denkt (zelf ben ik politiek voor 'hoge' belastingen, ’hoge' uitkeringen en ''hoge' vrijstellingen), er ligt altijd ergens een grens (ergens tussen een tas boodschappen en een gratis appartement) waar links en rechts het over eens zullen moeten worden.

Om weer de vergelijking te maken met de toeslagenaffaire: die begon met ruimhartige uitkeringen met pas controle achteraf, na een paar fraudeschandalen werd de roep om een strenge aanpak luider (zware boetes, alles terugbetalen) en vervolgens kon de uitvoeringsorganisatie het niet aan en ging volgens een vast stramien, ongecontroleerd batchgewijs terugvorderen.

JN: De kernvraag. Vind jij het juist dat deze gemeente zo handelt?

YL: Welke gemeente bedoel je?
• Nieuwegein/Houten (WIL) in mijn zaak? (kostendelersnorm en kamerverhuur). Nee, niet in overeenstemming met de wet en ook nadat de rechter dit bevestigd heeft, is de beleidsregel in strijd met de wet nogmaals vastgesteld door het bestuur.
• Amsterdam en * Utrecht op hetzelfde onderwerp: correct beleid conform de wet.

• Nieuwegein/Houten (WIL) methode van fraudeonderzoek? WIL stuurde met regelmaat de persoonlijke gegevens van alle bijstandtrekkers naar een commercieel marketingbureau in Amsterdam (dat op eigen initiatief Nieuwegein heeft benaderd met dit plan en) dat met behulp van algoritmes van elke bijstandsgerechtigde de fraudekans vaststelt. (Ik heb mijn fraudescore opgevraagd en schrijf daarover ook een blog). WIL is hier vorig jaar vanwege personeelsgebrek mee gestopt, de politiek heeft nooit een principiële discussie gevoerd over deze aanpak. Inhoudelijk twijfel ik nog over wat op dit punt wel of niet mag. Amsterdam wijst deze methode principieel af (ironisch dat de fraudekans van Nieuwegeinse burgers in Amsterdam werd vastgesteld). Privacy is voor een bijstandsontvanger sowieso beperkt (zoals ik ook in bovengenoemd blog beschrijf). Wat ik in elk geval te ver vond gaan is dat WIL bij de rechter voorstelde dat de sociale dienst maandelijks in een database van de overheid zou nagaan of mijn kamerhuurder nog studeerde. Hij heeft nooit een beroep gedaan op de overheid, zelfs geen studiebeurs.

• Wijdemeren over het terugbetalen van de boodschappen? De gemeente heeft correct gehandeld volgens de wet. Ik ben het eens met de wethouder van Wijdemeren vandaag in het Journaal dat gemeenten van het Rijk meer ruimte zouden moeten krijgen. Dit is overigens een eeuwige discussie. 

Het belangrijkste vind ik (1) dat er onderscheid gemaakt wordt tussen fraude en vergissingen of verzuim te goeder trouw (dat zou vanzelf moeten spreken, maar het verschil is moeilijk vast te stellen en daarom is de trend gegaan richting fout is fout, we kijken niet naar bedoelingen); (2) er moet ruimte zijn om correcties niet (altijd) met terugwerkende kracht te laten ingaan; (3) de gemeente moet (meer) ruimte krijgen om te kijken naar proportionaliteit. De punten 2 en 3 betekenen wel een gedoogbeleid (je accepteert een fout) en daar krijg je politiek niet altijd de handen voor op elkaar. Ook in mijn eigen situatie word ik op enkele punten in gunstige zin gedoogd (kan ik hier niet uitleggen), in de jaarlijkse beschikking is op mijn verzoek vastgelegd dat als daarin verandering komt dit eerst met mij zal worden besproken, zodat dit niet onverwachts en met terugwerkende kracht verandert.

De vraag of ik vind dat de vrouw in Wijdemeren boodschappen mag krijgen van haar moeder had ik al beantwoord. Ik ben politiek voorstander van 'hoge' belastingen, 'hoge' uitkeringen en 'hoge' vrijstellingen (dus ja, daar zou dit ruim binnen vallen), maar het vraagt dus de bereidheid van de samenleving om daar voor te betalen en meer uit te gaan van vertrouwen.

Er is natuurlijk wel een soort 'oplossing ineens' voor al deze vraagstukken en dat is het basisinkomen voor iedereen. Daar kleven ook weer allerlei voor- en nadelen aan, maar van elk salaris of particuliere winst zou de onderste laag het basisinkomen zijn. Als het salaris of de winst wegvalt blijft het basisinkomen over en hoeft iemand geen uitkering meer aan te vragen of daarop gecontroleerd te worden. Dit zal ook steeds in de discussies terug komen.

Bijstand en boodschappen (1)

Een vrouw in de gemeente Wijdemeren moet € 7000 bijstandsuitkering terugbetalen omdat ze wekelijks boodschappen van haar moeder kreeg. Nadat André Moerman op Schuldinfo.nl het rechterlijk vonnis besprak, volgde een storm aan reacties. Mijn eigen Facebook-berichten hierover en de reacties daar op verzamel ik hier in mijn weblog. 

Zie Bijstand en boodschappen deel 1, deel 2, deel 3, deel 4. 

Wie in de bijstand zit, weet dat je continu moet opletten of liefde en vriendschap juridisch gezien geen fraude is. 

Een vrouw in de bijstand moet € 7000 uitkering terugbetalen plus € 3500 boete wegens het schenden van de informatieplicht omdat ze had verzuimd te vertellen dat haar moeder, die zelf AOW-er is, regelmatig boodschappen voor haar meebrengt. Schuldinfo.nl voorziet het vonnis van de rechter van commentaar. Het is logisch dat iemand die een beroep doet op de overheid om in het levensonderhoud te kunnen voorzien, het moet laten weten als hij of zij ook van anderen daarbij hulp ontvangt. Toch is het de vraag of dit vonnis proportioneel is als deze vrouw te goeder trouw gehandeld heeft, door de terugvordering en boete diep in de schulden komt en een beroep moet doen op schuldhulpverlening.

Bron: Schuldinfo.nl 27-12-2020 19:23, André Moerman
Bijstand teruggevorderd vanwege ontvangen boodschappen van moeder

Aanvulling: De gemeente Wijdemeren liet later weten dat aan de vrouw geen boete is opgelegd. 

Ook kijkt de gemeente opnieuw naar de zaak en zoekt naar een oplossing. 

Reacties: 

DL: Alleen omdat je het niet verteld hebt, moet je het terug betalen en krijg je een boete. Als ze het wel had verteld, had ze het mogen houden? Het lijkt toch op de voedselbank en daardoor word je toch ook niet gekort.
YL: De informatieplicht, hoe logisch en terecht in zichzelf ook, hangt vaak als een zwaard van Damocles boven de uitkeringsgerechtigde. De overwegingen daarover staan in het vonnis. Als ze het verteld had, had de uitkeringsinstantie de waarde ervan kunnen bepalen en een specifiek besluit erover kunnen nemen. Nu is de hele periode gerekend en een vast bedrag per dag (op basis van het Nibud) berekend. Als je voedselpakketten van de voedselbank ontvangt moet dat denk ik ook wel bij de uitkeringsinstantie bekend zijn.
DL: Als ze nu niet het brood had gekregen, maar bij haar moeder geluncht had. Ook rapporteren?
YL: Als ze dagelijks of overwegend bij haar moeder luncht, valt dat inderdaad onder de informatieplicht. Ze moet het sowieso melden als ze bij haar moeder blijft slapen. Hier in Houten is een vrouw in de problemen gekomen doordat ze niet gemeld had dat ze een en/of-rekening deelde met haar zorgbehoevende moeder voor wie zij (de uitkeringsgerechtigde dochter) regelmatig boodschappen deed. Het leidde tot een enorme terugvordering. Zie Radar 27-11-2017. 

JJ: Volstrekt te zotte uitspraak; laat de gewone burger toch gewoon ruimte om elkaar zo te helpen - wat krijgt de overheid ervan als iemand anders af en toe de boodschappen voor deze mevrouw betaalt? Moeten uitkeringstrekkers ook elke kadootje dat ze krijgen gaan aanmelden? Idioten.
YL: Jazeker, ook cadeaus. (Mijn broer moest een verklaring ondertekenen omdat hij mij een regenjack cadeau had gedaan voor mijn verjaardag. Bij controle na afloop van het jaar moest ik laatstelijk zo'n 45 bijlagen, bij elkaar 125 bladzijden insturen.) Zo is de wet, het beleid en de jurisprudentie. Die controle is niet het grootste probleem maar de menselijke maat en het bij vergissingen uitgaan van kwade trouw en zware consequenties, die dus elke uitkeringsgerechtigde of toeslagontvanger continu boven het hoofd hangen als een zwaard van Damocles. Na de toeslagenaffaire wordt de menselijke maat misschien weer teruggevonden.

Een tweet naar aanleiding van de zaak van deze vrouw werd o.a. geretweet door fractieleider Gert-Jan Seegers van de ChristenUnie: "De gemeente moest wettelijk terugvorderen en mocht daar niet van afwijken.... dit doet denken aan de drama’s met de toeslagen. Barmhartigheid en menselijke maat moeten terug in onze wetgeving."

Lockdownmenu

Woensdag (28/10) komen in Duitsland de minister-presidenten van de deelstaten bij elkaar met bondskanselier Angela Merkel om nieuwe coronamaatregelen te bespreken. Daags tevoren geeft de krant die Welt alvast een overzicht van de verschillende vormen van 'lockdown' die overwogen worden.

(1) Lockdown Light
In deze vorm van lockdown, die volgens Bild morgen waarschijnlijk voorgesteld gaat worden door Angela Merkel zelf, gaan de cafés en restaurants dicht en worden evenementen afgezegd. Scholen en kinderdagverblijven blijven open, met uitzondering van in de zwaarst getroffen gebieden.

(2) Strobl-Lockdown
Deze vorm is voorgesteld door plaatsvervangend CDU-voorzitter Thomas Strobl. In dat geval gaan ook de scholen, kinderdagverblijven en winkels dicht en komen er grenscontroles.

(3) Wellenbrecher-Lockdown (golfbreker)
Dit is een korte maar krachtige lockdown, voorgesteld door de SPD-politicus Karl Lauterbach. Hij stelt voor om voor een korte tijd restaurants, fitnessclubs, sportverenigingen en dergelijke te sluiten om door een sterke beperking van alle sociale contacten de golf van coronabesmettingen te breken. 

(4) Plan C

Tenslotte is er Plan C: alle burgers zouden zeven dagen per maand vrijwillig in lockdown moeten gaan en hun contacten drastisch beperken. In de drie weken daarna is dan met het dragen van maskers en afstand houden een redelijk vrij leven mogelijk. Na drie weken volgt de volgende lockdownweek. Dit concept komt van een groep rond crisis- en communicatie-adviseur Marcus Ewals uit Mainz. Artsen en ondernemers uit het hele land ondersteunen zijn oproep om de week van 8 tot 14 november vrijwillig in lockdown te gaan.  

Lees het hele artikel in die Welt 27.10.20 Sebastian Beug: 

Lockdown Light, Wellenbrechter, Plan C - Das sind die Ideen für die nächsten Beschränkungen