dinsdag 7 juli 2026

Fries dichter Eppie Dam overleden

Op de website van Fries archief en bibliotheek Tresoar in Leeuwarden lees ik dat veelzijdig schrijver en winnaar van de prestigieuze Gysbert Japicxprijs Eppie Dam 19 juni op 73-jarige leeftijd is overleden. Hij kreeg de Gysbert Japicxprijs in 2017 voor zijn bundel Fallend ljocht. Daarin staat ook een sectie 'Net út eangst foar de dea' met vertalingen van de verzen van Czeslosz Milosz. Het gaat over afbreuk en verlies, van het leven en van het geloof. De Friese dichter leed aan de hersenziekte Huntington.
 
In 2016 schreef hij een - prachtig - gedicht 'In frou neamd Jikke' over het overlijden (op 10 februari 2016) van mijn lievelingsnicht Jikke. Helaas doen lievelingsnichten dat. Dood gaan.
 
"It ferhaal kaam tichterby
- Wa sei wurden aanst oer mij?
'k Woe it bij dy ôfslach litte
om't it libben al mar wûn
fan dy frou neamd Jikke,
ík hast myn bestimming fûn."

Vertaling: "Het verhaal kwam dichterbij – Wie sprak er straks woorden over mij? Ik wilde het bij die afslag laten omdat het leven alsmaar won van die vrouw genaamd Jikke, ik bijna mijn bestemming vond."


Straatnamen voor Kodak-terrein

De gemeente Bunnik heeft de straatnamen bekend gemaakt voor het nieuwbouwwijkje op het voormalige Kodak-terrein op de hoek van de Provincialeweg N229 en de Zeisterweg in Odijk.  

De nieuwe woonwijk in Odijk op het vroegere Kodak-terrein krijgt straatnamen die herinneren aan de Kodak-geschiedenis. 

Naast KODAK-laan, Camerapad, Lenshof, Statiefpad, Sluiterplaats en Diaplaats komt er een Alexine Tinnelaan en een Emmy Andriessepad. 

Wie waren Alexine Tinne en Emmy Andriesse? 

Alexine Tinne (1835–1869) was een Haagse ontdekkingsreizigster en een van de allereerste belangrijke vrouwelijke fotografen in Nederland. In de jaren 1860 reisde ze door het noordoosten van Afrika (met name Soedan) en maakte daar onder extreem zware omstandigheden — met destijds nog reusachtige camera's en chemische glasplaten — unieke en vroege foto's van de regio en haar bewoners.

Emmy Andriesse (1914–1953) was een bekende Nederlandse fotografe die deel uitmaakte van de verzetsgroep De Ondergedoken Camera. Ze is vooral beroemd geworden door haar indrukwekkende en rauwe documentatiefoto's van Amsterdam tijdens de hongerwinter (1944–1945). Na de oorlog legde zij zich succesvol toe op mode- en kunstenaarsportretten.

Waar staan de letters KODAK voor? 

Het woord KODAK staat nergens voor, het heeft geen letterlijke betekenis. Het woord is in 1888 volledig verzonnen door de oprichter van het bedrijf, George Eastman. Eastman had een sterke voorkeur voor de letter 'K', die hij omschreef als "een sterke, scherpe letter". Hij wilde een merknaam creëren die aan een aantal strikte voorwaarden voldeed. Het moest kort en krachtig zijn. Het mocht niet verkeerd uitgesproken kunnen worden. Het mocht met niets anders geassocieerd worden (een uniek woord) om merkenrechtelijke problemen te voorkomen. Samen met zijn moeder speelde hij met een letterdoos tot hij op de combinatie 'Kodak' uitkwam.

Wanneer en waarom was Kodak in Odijk gevestigd?

Kodak vestigde zich in 1973 aan de Zeisterweg 1 in Odijk. In 2000 vertrok 'de Kodak' uit Odijk. Daarna trok de ICT-dienst van de politie erin, het Politiedienstencentrum PDC. Na vertrek van de politie komt hier nu de nieuwe groene woonwijk Odijk Entree Zuid. 

De regio zocht zocht destijds naar economische modernisering en werkgelegenheid buiten de traditionele fruitteelt. Odijk lag ideaal centraal in Nederland, vlakbij de snelweg A12 en met nog volop ruimte. De komst zorgde destijds nog wel voor wat ophef, omdat er een historische kersenboomgaard voor moest worden gerooid.

De Kodak-vestiging in Odijk fungeerde als het Nederlandse hoofdkantoor van Kodak Nederland BV en was ingericht als een groot commercieel en administratief dienstencentrum. Hoewel vaak de "Kodak-fabriek" genoemd, vond hier geen productie van fototoestellen of fotorolletjes plaats, wel was het de centrale plek voor de Nederlandse marketing, distributie, administratie, service én het ontwikkelen van de bekende fotorolletjes. 

De woonwijk met fotografische straatnamen is een nieuwe ontwikkeling van Odijk. 

Perspectiefnota Houten

De Perspectiefnota 2027 van de gemeente Houten markeert de start van de bestuursperiode 2026-2030 en dient als financieel fundament voor de komende jaren. In deze samenvatting en analyse worden de belangrijkste elementen van de nota belicht.

1. Karakter van de nota: Financieel-technisch en beleidsarm

Omdat de nota is opgesteld vlak na het aantreden van het nieuwe bestuur, heeft het een beleidsarm karakter. De ambities uit het coalitieakkoord "Besturen met lef, dichtbij inwoners" zijn nog niet volledig financieel verwerkt, omdat de tijd tussen de presentatie van het akkoord en het opstellen van de nota te kort was voor een zorgvuldige uitwerking. De nota richt zich primair op het vaststellen van de financiële kaders en richtlijnen voor de Programmabegroting 2027.

2. Een vernieuwde programma-indeling

Een van de meest opvallende wijzigingen is de overgang naar een nieuwe programma-indeling die beter aansluit bij de opgavegerichte werkwijze van de gemeente. De inhoud wordt vanaf 2027 verdeeld over de volgende vijf hoofdprogramma's:

  • Voor en met inwoners: Focus op participatie en dienstverlening.
  • Thuis in Houten: Wonen, veiligheid, leefbaarheid en nieuwkomers.
  • Samen leven: Sociaal domein, inclusief zorg, sport en cultuur.
  • Werken en ondernemen: Economie, bereikbaarheid en commerciële voorzieningen.
  • Groene en gezonde leefomgeving: Duurzaamheid, klimaat en openbare ruimte.

3. Financieel perspectief: Kortstondige verlichting, structurele druk

De financiële positie van Houten lijkt op korte termijn gunstiger dan eerder voorzien, maar blijft op de lange termijn kwetsbaar:

  • Begrotingssaldo: Voor 2027 wordt een positief saldo van € 0,4 miljoen geraamd. Echter, richting 2030 loopt dit om naar een structureel nadeel van ongeveer € 3,5 miljoen.
  • Meicirculaire 2026: Het verbeterde beeld voor 2027 komt grotendeels door de uitkomsten van de meicirculaire van het Rijk, waarbij nadelige effecten van een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds zijn uitgesteld tot 2029.
  • Rentelasten: Er wordt gewaarschuwd voor stijgende rentelasten door grote investeringsopgaven. Dit effect wordt geschat op € 1,4 miljoen in 2027, oplopend naar € 2,5 miljoen in 2030.
  • New Town-problematiek: De gemeente houdt rekening met significante financiële impact na 2030 door de typische problematiek van een 'new town'.

4. Begrotingsrichtlijnen voor 2027

Om de financiën beheersbaar te houden, hanteert de gemeente strikte richtlijnen:

  • Indexatie: De prijsindex voor 2027 is vastgesteld op 2,5%, maar reguliere budgetten worden niet automatisch geïndexeerd.
  • Loonkosten: Voor personele budgetten wordt een loonindexatie van 4,1% aangehouden.
  • Inkomsten: De OZB wordt voor 2027 met 3% geïndexeerd om de reële waarde te behouden.
  • Technische maatregelen: Om de begroting sluitend te krijgen, worden maatregelen toegepast zoals een correctiefactor van 10% op kapitaallasten en het inboeken van aanbestedingsvoordelen.

Analyse: Het spanningsveld tussen ambitie en realiteit

De analyse van de bronnen laat een duidelijk spanningsveld zien. Hoewel de gemeente er op papier momenteel iets beter voorstaat dan in eerdere verkenningen, wordt expliciet gewaarschuwd voor optimisme. De "harde cijfers" in deze nota laten de stapeling van alle gewenste investeringsplannen nog niet volledig zien; als al deze plannen ongewijzigd doorgaan, wordt de situatie als "niet behapbaar" beschreven.

Daarnaast zijn er grote onzekerheden in het sociaal domein (stijgende kosten jeugdzorg en Wmo) en het fysieke domein (onderhoud openbare ruimte en woningbouwopgave). De financiële kaders van het coalitieakkoord, zoals een schuldquote die niet boven de 100% mag stijgen en het niet uitvoeren van ongedekte moties, onderstrepen de noodzaak voor een strakke financiële discipline in de komende bestuursperiode.

Bron: Perspectiefnota 2027

#Gemini

vrijdag 26 juni 2026

Dossier Netcongestie

Op mijn website met diverse achtergronddossiers rond gemeentenieuws (go.stylo.nl/gn) heb ik enkele dossiers toegevoegd rond het onderwerp Netcongestie.

O.a. 'Welke woningen krijgen stroom?' met een opsomming van Houtense woningbouwprojecten op de lijst Onderhandenwerk (die op 1 juli gecorrigeerd en definitief moet worden ingediend bij Stedin); verslag van een webinar van Stedin over de lijst Onderhandenwerk en een dossier over de plaatsing van transformatorhuisjes, o.a. in de wijk de Polder, met plattegrond en eerdere beleidsstukken en nieuwsberichten over de plaatsing van trafo's.

Zie go.stylo.nl/net

donderdag 25 juni 2026

Nederland Dal

Om de hoge benzineprijzen een beetje te compenseren, heeft de regering voor twee maanden een goedkoop treinabonnement geïntroduceerd: het Nederland Dal Vrij abonnement. Het maandabonnement kan sinds 15 juni worden afgesloten en loopt tot uiterlijk 31 augustus. De prijs is €49. 

Om het snel in te kunnen voeren, is het gebaseerd op een al bestaande abonnementsvorm: het NS Flex Dal Vrij abonnement. Dit abonnement kost standaard €127,95, maar twee maanden lang kan je dus €78,95 korting krijgen. Vijfenzestig-plussers krijgen altijd al een flinke korting op dit abonnement en betalen standaard €59,95. De ouwetjes, zoals ik, kunnen dus voor twee maanden een korting van €10,95 per maand krijgen. Ik maak al jaren gebruik van dit goedkope abonnement. Toen ik het abonnement in 2021 afsloot, kostte het €49. Een psychologische prijs, zo net onder de vijftig euro. Stapsgewijs is de prijs verhoogd. 

Ook de enigszins vergelijkbare Deutschlandticket startte (na een korte introductie als een zomerse 9-euro-ticket) met die prijs van €49, maar is inmiddels in prijs opgeklommen naar €63. Ook de Deutschlandticket is een doorlopend maandabonnement, altijd gelijklopend met de kalendermaand en tot de tiende van de maand op te zeggen voor de volgende maand. Maar de Deutschland-ticket is in heel Duitsland geldig op alle uren van de dag op alle regionale trein-, bus-, tram- en metroverkeer. Alleen dus niet op de intercity's en hogesnelheidstreinen. 

Ik had gedacht dat ik automatisch tijdelijk €10,95 korting zou krijgen op mijn NS Flex Dal, maar ik kreeg een paar weken geleden een mailtje van de NS dat ik daarvoor het Flex-abonnement moest omzetten naar het Nederland Dal Vrij abonnement. De mail bevatte een handige link, waarmee ik dat meteen kon regelen. Toen ik na enig pogen het abonnement had omgezet, kreeg ik een bevestigingsmail in mijn mailbox dat het abonnement nu niet meer €59,95 kostte, maar €127,95. De dure versie dus. Stond dat er alleen omdat dit nu eenmaal de standaard-prijs is of wordt nu ineens de volle prijs in rekening gebracht? Ook is mij niet duidelijk of het Nederland Flex Dal Vrij abonnement automatisch eindigt dan wel terugschakeld naar de versie die je ervoor had of moet je dit ook weer handmatig regelen. Als dit niet automatisch gaat, kunnen veel mensen in september nog wel eens goed schrikken, als ze een hoge rekening krijgen voor dit cadeautje van de regering.

Voor de zekerheid heb ik een brief naar de klantenservice van de NS gestuurd, voorzien van een stapel bewijsstukken, dat ik mijn huidige abonnement in elk geval ongestoord wil laten doorlopen en als het kan de korting wil vangen, maar in elk geval niet het volle pond betalen. 

Begin deze week kreeg ik een rekening van de NS met daarop alleen een korting vermeld, zonder toelichting waarvoor of waarover. De korting bestond uit twee componenten: een korting van €2,55 én de verwachte korting van €10,95 voor deze maand. Kennelijk is het toch goed gegaan en krijg ik ter compensatie nog een paar euro voor een kopje koffie cadeau. 

Vandaag kreeg ik een raadselachtige mail van de NS. "Je hebt je NS Flex Dal Vrij met 65+-korting gewijzigd naar Nederland Dal Vrij". Kennelijk is de abo-wijziging goed verwerkt. "Op de factuur die je na je wijziging ontvangt, zie je voor de lopende maand een te hoge korting staan." Ja, dat heb ik gezien. "We leggen graag uit wat er aan de hand is", schrijft de NS. Maar er volgt helemaal geen uitleg. Er staat alleen: "Aan het eind van de actieperiode van Nederland Dal Vrij maken we dit weer goed". Kortom, dan moet ik het geschonken kopje koffie weer inleveren. 

Misschien kan de NS toch nog eens uitleggen wat er aan de hand is.