Tijdens de Tweede Wereldoorlog, op dinsdag 19 januari 1943, werd prinses Margriet geboren in het het
Ottawa Civil Hospital in Canada. Om te voorkomen dat ze op Canadees grondgebied werd geboren en daarmee automatisch de Canadese nationaliteit zou krijgen, werd haar kraamkamer '
extraterritoriaal' verklaard. Er wordt ook wel gezegd 'tot Nederlands grondgebied verklaard'. Er gaat het verhaal dat een Candadees meisje dat op dezelfde dag in dezelfde kliniek werd geboren daardoor de Nederlandse nationaliteit heeft gekregen. Dat is een mooi verhaal, maar om twee redenen niet waar.
Als dat Canadese meisje echt op Nederlandse bodem geboren was, zou ze nog steeds geen Nederlands meisje zijn. Nederlands staatsburgerschap wordt niet verkregen door 'grond' maar door 'bloed'. De baby erft de nationaliteit (zoals in de meeste landen in de wereld) van de ouders, niet van de geboorteplaats. Ten tweede was het ziekenhuis of de kraamafdeling geen Nederlands grondgebied, maar (elke plaats waar de baby geboren zou worden) extraterritoriaal. De wet die automatisch staatsburgerschap garandeert, werd specifiek voor dit geval buiten werking gesteld. Als de prinses een dubbele nationaliteit zou hebben, zou ze - zo was de redenering - niet in aanmerking komen voor de troon. En het afvallen van een "reserve-erfgenaam" lag gevoelig, zeker in oorlogstijd.
De Canadese regering vaardigde op 27 november 1942 de volgende proclamatie uit:
"Any place in Canada within which Her Royal Highness the Princess Juliana of the Netherlands may be confined for the confinement of the birth of the baby she is expecting, shall be extraterritorial.""Elke plaats in Canada waar Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Juliana van Nederland zich bevindt voor de bevalling van de baby die zij verwacht, is extraterritoriaal."
Het voorstel tot deze maatregel kwam van de Canadese regering onder leiding van premier William Lyon Mackenzie King. Canada had dus even een eigen King, maar de formele beslissing werd genomen door de vertegenwoordiger van de Britse Kroon, gouverneur-generaal Alexander Cambridge, Earl of Athlone. Hij vaardigde op 27 november 1942 de proclamatie uit en deze werd gepubliceerd in de Canada Gazette op 26 december 1942.
Het nieuws werd breed uitgemeten in de Canadese en Amerikaanse pers. Het werd gezien als een genereus symbool van de vriendschap tussen Canada en Nederland.
De verklaring is te vergelijken met de status van een ambassade. Een ambassade is juridisch geen buitenlands grondgebied, zoals wel eens gedacht wordt, het blijft grondgebied van het gastland, maar het gastland stemt ermee in dat de wetten van het land daar niet worden gehandhaafd (diplomatieke onschendbaarheid). Datzelfde principe werd toegepast op de geboorteplek van prinses Margriet.
Overigens is er geen specifiek grondwetsartikel dat een dubbele nationaliteit voor troonopvolgers verbiedt. Maar door deze maatregel werd wel een potentieel politiek en constitutioneel probleem voorkomen. Iemand die op Canadees grondgebied werd geboren, werd automatisch Canadees staatsburger en daarmee ook Brits onderdaan. Het idee dat een Nederlands staatshoofd trouw verschuldigd zou zijn aan de Britse koning, werd staatsrechtelijk onacceptabel gevonden. Het koninklijk gezag moest buiten twijfel onafhankelijk zijn.
Omdat de kraamkamer 'statusloos' was, kon de aangifte niet zomaar bij de burgerlijke stand van Ottawa worden gedaan. Er werd een tijdelijk register van de gemeente 's-Gravenhage geopend in Ottawa. Den Haag houdt ook vandaag de dag nog het bevolkingsregister bij van Nederlanders in den vreemde. Prins Bernhard deed met de Nederlandse gezant aangifte van de geboorte. De akte - en haar paspoort - vermeldt dat ze geboren is in Ottawa, Canada. De speciale status van haar geboortegrond is aan haar paspoort niet af te lezen.
Prinses Margriet werd dus geen Canadees staatsburger, maar haar liefde voor Canada is er niet minder om en de band is altijd gebleven. Ze is regelmatig teruggekeerd naar Canada, bezocht de Canadese bevrijders en ze wordt regelmatig gevraagd voor speciale gelegenheden. Prinses Juliana stuurde in 1945 100.000 tulpenbollen naar Ottawa, wat leidde tot het jaarlijkse Canadian Tulip Festival.
Naast de tulp als symbool van Nederlands bloei en de anjer als symbool van verzet, werd de margriet in de oorlog een verhuld symbool van hoop op de komende bevrijding, de komst van de lente na een kille winter, en daarna van steun aan de slachtoffers.
