Rechtspraak buigt zich over uitspraak

De Raad voor de Rechtspraak blijft voorlopig uitgaan van de accreditatievoorwaarden, die volgens de rechtbank Den Haag onrechtmatig zijn. Niet geaccrediteerde journalisten krijgen geen toegang tot de persrol, ook niet als zij deze eerder wel hadden. De persrol geeft journalisten inzage in de basisinformatie van alle rechtszittingen. De toegang werd vorig jaar op grond van deze nu door de rechtbank als "onrechtmatig" bestempelde voorwaarden beëindigd. De Raad voor de Rechtspraak buigt zich de komende tijd over de vraag of toegang in de toekomst weer mogelijk wordt. Een woordvoerster van de Raad voor de Rechtspraak kon nog niet aangeven hoe lang dat gaat duren. Aanvragen voor toegang worden niet in behandeling genomen. 

Eerder bericht

Update 02-06-2026:
De Raad voor de Rechtspraak laat mij weten dat nog niet bekend is of de Raad in hoger beroep gaat tegen de uitspraak. 

Rechtbank mag vrije journalisten niet uitsluiten

De rechtbank Den Haag heeft de accreditatievoorwaarden uit de Persrichtlijn 2025 van de rechtbanken onrechtmatig en onverbindend verklaard. De voorwaarden zijn in strijd met de vrijheid van meningsuiting volgens artikel 10 van de Europese Verklaring voor de Rechten van de Mens (EVRM). Dit betekent dat ook niet-geaccrediteerde journalisten toegang moeten krijgen tot de persfaciliteiten van de rechtbank. "De Rechtspraak buigt zich de komende tijd over de vraag of onder voorwaarden ook toegang mogelijk is voor personen die niet over één van de in de persrichtlijn genoemde perskaarten beschikken", aldus een woordvoerder van de rechtbanken. 

De uitspraak van de rechter is belangrijk voor 'vrije journalisten', zelfstandige bloggers en podcasters, parttimers, maar ook voor lokale en streekomroepen (NLPO), die vaak met vrijwilligers werken. De zaak werd aangespannen door de Vereniging van Vrije Journalisten (VVJ). 

Op 1 juni 2025 hebben de rechtbanken een nieuwe persrichtlijn uitgegeven. Daarin staat dat alleen geaccrediteerde journalisten met een perskaart van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), de Internationale Federatie van Journalisten (IFJ), de Buitenlandse Persvereniging (BPV) of een politie-perskaart toegang kunnen krijgen tot de persfaciliteiten. Zij kunnen vooraf belangrijke gegevens rond een rechtszaak inzien (de 'persrol') en mogen onder bepaalde voorwaarden tijdens de zitting opnames maken en live verslag doen. Maar niet elke journalist is aan een groot mediabedrijf verbonden of komt in aanmerking voor een perskaart. Zo stelt de NVJ inkomensvoorwaarden en een minimaal aantal uren dat iemand als journalist werkzaam is. 

Tot vorig jaar konden ook journalisten die niet aan deze voorwaarden voldoen toegang krijgen tot de persfaciliteiten. Zij moesten daarvoor een verklaring ondertekenen, waarin zij toezeggen de privacy van betrokkenen te waarborgen en het embargo op publicatie tot zittingsdatum na te leven. In 2025 heeft de rechtspraak op basis van de nieuwe richtlijnen deze toegang voor niet-geaccrediteerde journalisten beëindigd. Zij kunnen voor hun verslaggeving niet langer over alle persinformatie beschikken. Zij mogen alleen nog als 'publiek' aanwezig zijn. Dit werkt overigens twee kanten op: de rechtbank kan niet-geaccrediteerde journalisten buiten de zitting niet meer binden aan de afspraken die tot die tijd golden. 

De Haagse rechter overweegt dat het medialandschap door de opkomst van nieuwe technologieën en social media verandert. Dit leidt ertoe dat meer mensen zich gaan bezighouden met het vergaren en verspreiden van informatie. De traditionele mediabedrijven zijn aangevuld met personen die daarbij niet zijn aangesloten en die niet noodzakelijkerwijs hiermee hun inkomen verdienen. Ook zij spelen een rol in de nieuwsgaring en -verspreiding, aldus de rechter. Zij kunnen zich daarbij journalist noemen, want het is geen beschermd beroep. 

Ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) erkent dat niet alleen traditionele journalisten een rol spelen als publieke waakhond, maar ook actieve burgers, bloggers en anderen. Ook zij worden beschermd door de in artikel 10 van de EVRM vastgelegde vrijheid van meningsuiting. Dat is het geval als zij te goeder trouw bijdragen aan publieke controle door informatie te verzamelen en te verspreiden, hun informatie betrouwbaar is en maatschappelijke relevantie heeft.

De Nederlandse wetgever erkent nieuwe media, zoals streaming video, nieuwssites en blogs, als journalistieke activiteiten die kunnen vallen onder de bescherming die journalisten toekomt. Dit betreft onder andere het recht op bronbescherming bij vrije nieuwsgaring, zoals vastgelegd in het Wetboek van Strafvordering. Voor de omschrijving van het beroep van journalist wordt daarbij verwezen naar een aanbeveling van de Raad van Europa uit het jaar 2000 (vertaald): "Onder de term journalist wordt verstaan ​​elke natuurlijke of rechtspersoon die zich regelmatig of professioneel bezighoudt met het verzamelen en verspreiden van informatie aan het publiek via welk massamedium dan ook." 

Een criterium dat is gebaseerd op inkomen, tijdsbesteding of een arbeidsovereenkomst, sluit onterecht bepaalde andere personen die bijdragen aan het publiek debat uit, aldus de rechtbank in Den Haag. 

Mijn eigen persrol

Voor eigen verslaggeving, een streekomroep en lokale media verzamel ik informatie over actuele onderwerpen. Van 2020 tot 2025 had ik op basis van het protocol toegang tot de persfaciliteiten: de persrol met de basisgegevens van alle zittingen in de komende weken en de mogelijkheid om direct verslag te doen vanuit de rechtszaal. In 2025 heeft de Rechtspraak een einde gemaakt aan deze toegang. Toen ik onlangs toegang vroeg tot de persinformatie voor een zitting van de politierechter waar ik voor verschillende media verslag van deed, werd dit door de rechtbank geweigerd. Op 13 mei 2026 verklaarde de rechtbank in Den Haag deze blokkade onrechtmatig. Dezelfde dag heb ik de Rechtspraak gevraagd mijn toegang te herstellen. Uit de reactie blijkt dat de rechtbanken nog puzzelen of en hoe ze de uitspraak van de rechter moeten uitvoeren. Er is nog hoger beroep mogelijk.

Persbericht en uitspraak rechtbank Den Haag 13-05-2025

Aanvulling: inmiddels heeft de Rechtspraak een uitgebreidere reactie gepubliceerd. 

Rechtbank Den Haag (foto: Beeldbank Rechtspraak)

Jachtseizoen op pers geopend

Het Witte Huis komt nu met een frontale en georkestreerde aanval op de pers. Onder de de kop "Misleading. Biased. Exposed" en het logo van het presidentieel paleis noemt de dagelijkse nieuwsbrief van het Witte Huis de "media offender of the week": The Boston Globe, CBS News, The Independent, elk met een rood stempel "Exposed" over het log van het nieuwsmedium.

 
De nieuwsbrief gaat verder: "Introducing the White House's NEWEST tool to expose the lies & bias of the legacy media! We're revealing the truth to their baseless claims. Media Bias Offenders Resourse."

Onder een rode knop kan de lezer "Repeat Offenders" inzien, recidivisten. Verder introduceert het Witte Huis in schreeuwende letters een "Media Bias Offender Tipline. We need your help to expose the bias. Time to hold the media accountable! Have an article that needs the truth exposed? Submit it below!"

"If you know of any media outlet misrepresenting the Trump Administration, and skewing the truth, link the article below for our team to review it!"

Let wel, dit gaat niet over het vrije debat. Elke politicus of bestuurder mag de pers tegenspreken als deze zaken anders ziet. Maar hier gaat het om blootstellen en doelgerichte aanvallen, gericht op de legacy media, de traditionele media als kranten en televisie. Die moeten niet meer vertrouwd worden. "Offenders", staat er, overtreders, boeven. Het lijkt onschuldig, maar het ondergraaft de maatschappij en voedt een onbeheerste macht.

White House Media-Bias-Offender-tipline

Dag De

Goed. Slakken en zout. Kleine talige opmerkingen bij heel wat groter nieuws.

Zanger Douwe Bob wil niet optreden op het Jom Ha Voetbal. De dag van het voetbal. De NOS app maakt hiervan "het voetbalevent Jom Ha". Ik weet niet waarom. Ik weet nog wel zoveel dat Jom dag betekent en Ha: (van) de of het. Denk maar aan Jom Kippoer, Grote Verzoendag, en de krant HaAretz betekent Het Land (of ook wel aarde, Eretz Israel is het land Israël). 

 
Ik lees nu dus telkens "het voetbalevement Dag De".

Statistiek

 
"Steeds meer mensen met kanker zijn vier jaar na de diagnose nog in leven. De groep is gegroeid van 51 procent in 1995 naar 72 procent in 2023."

Goed nieuws en correct geformuleerd in de NOS app. Maar dan hoor ik in het televisiejournaal zeggen "In 1995 had iemand met de diagnose kanker 51% kans om te overleven." Nou moet ik bekennen dat ik een mavo-diploma heb zonder wiskunde en ik heb op school nooit statistiek gehad. Maar m'n gezonde verstand zegt dat dit niet kan kloppen. Hier wordt de statistiek terug gebracht naar een individu en dat gaat niet op. Iemands overlevingskans hangt af van de soort kanker, tijdigheid van de diagnose en behandeling, persoonlijke omstandigheden, leeftijd en algehele gezondheidstoestand. Pas op een groep als geheel kan je de statistiek loslaten.

Weer en klimaat

Dezelfde statische verwarring vindt deze hete dagen trouwens traditiegetrouw weer plaats: we hadden vroeger toch ook wel hete dagen. Dat klopt. Maar ik vind het knap als iemand op basis van het weer op één dag, zonder meteorologische tabellen er op na te slaan, kan aanvoelen wat de gemiddelde temperatuur is die wordt gemeten dag en nacht over een volle periode van een maand, jaargetijde, een jaar of dertig jaar (de periode waarover een stabiel klimaat wordt berekend). 

Beste mensen

Zo betrap ik de NOS (en andere) media dagelijks op fouten. Betrappen is niet het juiste woord, ik blijf 'hangen' op zo'n onvolkomenheid, probeer het te snappen en dat is eerder een handicap dan een talent. Maar intussen vind ik de NOS nog steeds één van de beste nieuwsmedia van Nederland. Het blijft mensenwerk.

Muzieklicenties publieke omroep niet openbaar

Sena hoeft licentieovereenkomst met de publieke omroep niet openbaar te maken

De vereniging van commerciële radiostations wil dat Sena de licentieovereenkomsten met de publieke omroep (NPO en de regionale en lokale omroepen) openbaar maakt. Sena is de Stichting ter Exploitatie van Naburige Rechten, die het inkomsten van muziekmakers int van de muziek die op de radio en televisie wordt gedraaid. Sena is wettelijk verplicht om de standaard licentieovereenkomsten en tarieven op de website bekend te maken. De vereniging van commerciële stations vindt dat dit betekent dat ook de contracten met de publieke omroep openbaar gemaakt moeten worden. De rechtbank en de Raad van State gaan daar niet in mee. De publieke omroepen hebben een uitonderhandeld collectief contract met Sena en betalen een bedrag ineens (lumpsum). Die overeenkomsten hoeven van de rechter niet openbaar gemaakt te worden. 

Zie samenvatting met link naar de uitspraak hier. 

Gwen Cash - Canadese journalistieke pionier

>>> English

In 1980 reisde ik - liftend met mijn vriendin - een jaar door Noord-Amerika. We hadden een enkeltje van Brussel naar Boston gekocht en reisden vanaf daar op de bonnefooi verder. In een kleine vier maanden reisden we van Coast to Coast en in juli van dat jaar kwamen we in Vancouver aan. Ik herinner mij nog hoe ik daar stond aan het strand van de Stille Oceaan en het intense gevoel had de rand van de wereld te hebben bereikt. Van Vancouver namen we na een paar dagen de veerboot naar Vancouver Island, een idyllisch pacific island eiland voor de kust van British Columbia, de meest westelijke provincie van Canada. Daar ligt ook de provinciehoofdstad Victoria. 

In Victoria ontmoetten wij Gwen Cash. We zagen een advertentie in de krant, waarin werd gezocht naar een "companion for woman writer". Vanuit de YMCA waar we verbleven, belden we het nummer uit de advertentie. We kregen geen gehoor, maar na een paar uur telkens blijven proberen werd er toch opgenomen door een jonge vrouw, Kathy. Zij legde uit dat het ging om een oude dame van 90, die in het ziekenhuis lag. Ze zou naar huis mogen als ze 24 uur gezelschap had in huis. We konden meteen komen voor een kennismakingsgesprek. 

Canada's first female reporter

We wandelen het lange eind langs de Gorge Road naar het Gorge Hospital. De oude vrouw ligt te slapen en de zuster maakt haar wakker. Haar naam is Gwen Cash en al snel weet iemand er ons op te attenderen dat zij de "eerste vrouwelijke reporter van Canada" is. Dat klopt niet helemaal, want er waren al veel langer vrouwelijke journalisten, ook al in de 19de eeuw, maar zij zou de eerste "algemene verslaggever" zijn, die niet alleen voor een vrouwenrubriek of specifiek vrouwelijke onderwerpen schreef. De claim vormt de ondertitel van haar boek, dat in 1977 verscheen maar dat ik pas vandaag (23 mei 2025) ontdekte: "Off the record : the personal reminiscences of Canada's first woman reporter". 

Gwen Cash wilde naar huis, maar dat mocht alleen als ze permanent gezelschap had. Dat probeerde ze nu zelf te regelen. Mijn vriendin en ik hadden een lang gesprek met haar. Zij was erg in ons geïnteresseerd. Ik herinner me nog dat ze me specifiek vroeg of ik er bezwaar tegen had om een ​​oude dame in bad te helpen. Nee, ik had geen bezwaar, maar ik voelde me wel een beetje onzeker over die verantwoordelijkheid. Na overleg met haar zoon Jack en haar vriendinnen Liz en Gladwell, stemden we er allemaal mee in dat mijn vriendin en ik een maand lang bij haar in huis voor haar zouden zorgen. 

It wouldn't work out
De volgende morgen wandelen we weer naar het ziekenhuis. Daar wacht ons een teleurstelling. Of misschien is het ook wel een beetje een opluchting. "It wouldn't work out", krijgen we te horen. De arts is het er niet mee eens en we zouden samen niet in haar appartement passen, het plan wordt afgezegd. In de tussentijd is er een oudere en ervaren dame gevonden die voor haar kan zorgen. 

Helaas ontging ons zo een unieke kans om haar beter te leren kennen. We reisden verder langs het landelijke kustgebied van Vancouver Island, waar nieuwe avonturen op ons wachtten. Vandaag moest ik aan haar denken. Ik wist eigenlijk niets van haar en kon zelfs niet op haar naam komen. Ik ging op het internet op zoek naar de "first female reporter of Canada", maar daarmee schoot ik veel verder terug de geschiedenis. Ik vond heel wat Canadese vrouwelijke journalisten van vroeger tijden, maar niet de vrouw die wij ontmoet hadden. Maar toen ik haar naam terugvond in onze dagboekaantekeningen en met de snelle hulp van Google's Gemini, had ik haar snel gevonden. 

Dit is haar verhaal (door mij geredigeerd op basis van een rapport van Gemini). 

Gwen Cash - een Canadese journalistieke pionier

Gwen Cash werd geboren als Gwen Goldsmid in 1891 en overleed in 1983, dus drie jaar nadat wij haar op haar 90ste ontmoet hebben. Ze was inderdaad een belangrijke figuur in de Canadese journalistiek, lees ik. Haar carrière, die meerdere decennia besloeg, werd gekenmerkt door een onafhankelijke geest en baanbrekend werk als "algemeen verslaggeefster" in het begin van de 20e eeuw. 

Gwen was de dochter van Howard J. Goldsmid, een auteur en een leider van de linkse Young Liberal Party in Engeland. Ze volgde een lerarenopleiding aan het Stockwell Teachers Training College in Londen en emigreerde tijdens de Eerste Wereldoorlog met haar moeder naar Canada, om zich bij haar broer Gervas te voegen, die zich in 1912 in British Columbia had gevestigd.

In Vancouver kwam ze er al gauw achter dat ze niet kon doorgaan met lesgeven zonder aanvullende opleiding aan de kweekschool en daar had ze geen zin in. Ze begon als freelancer artikelen te schrijven voor lokale dagbladen over het door oorlog geteisterde Engeland. Onderwijs was een gerespecteerd beroep voor vrouwen, journalistiek was dat niet, maar bood wel een flexibele toegang voor anders-geschoolde vrouwen, omdat er geen strikte diploma-eisen golden. Als journalist werd ze al gauw succesvol door haar aangeboren talent en ongetwijfeld de literaire achtergrond van haar vader. 

Gwen Cash begon haar journalistieke carrière op 23 maart 1917 als beginnend verslaggeefster voor Walter Cameron Nichol, de invloedrijke eigenaar en uitgever van de Vancouver Daily Province. Haar aanstelling had wel als voorwaarde dat ze leerde typen. Ze begon te schrijven over de oorlog in Europa, maar breidde haar verslaggeving uit tot een breed scala aan onderwerpen, waaronder profielen van beroemdheden en reisverslagen. 

Naast haar werk voor de Vancouver Daily Province schreef ze ook voor Prince George Citizen, Victoria Times-Colonist, About Town, Canadian Home Journal, Maclean's Mayfair, Panorama, Post Intelligencer, Vancouver News Advertiser, Vancouver World en The Victorian. 

Naast  haar journalistieke werk heeft ze ook gewerkt als hoofd public relations van het prestigieuze Empress Hotel in Victoria en ze heeft een aantal boeken gepubliceerd:  I Like British Columbia (1938), Turkeys Have Charming Faces (ca. 1939), A Million Miles from Ottawa (1942) en haar memoires Off the Record: The Personal Reminiscences of Canada's First Woman Reporter (1977).

Ze was onafhankelijk en kritisch. Haar kritische blik op British Columbia in haar boek A Million Miles from Ottawa kostte haar de baan bij het Empress Hotel en ze leverde als socialiste ook stevige kritiek op de sociaal-democratische New Democratic Party. 

De claim in de ondertitel van haar memoires dat zij de eerste vrouwelijke reporter van Canada zou zijn - wat wij ook te horen kregen tijdens ons gesprek met haar in het ziekenhuis - is dubieus. ABC Book World stelt: "Ze was niet Canada's eerste vrouwelijke verslaggeefster, maar ze had wel een opmerkelijke carrière als een onafhankelijke journalist voor de provincie". Ze kan wel beschreven worden als "Canada's eerste vrouwelijke algemeen verslaggeefster". Vroege vrouwelijke journalisten werden vaak beperkt tot gespcialiseerde vrouwenpagina's, gericht op huishoudelijke zaken, mode en society nieuws. Deze werden vaak aangeduid als het "kantkraaggetto" ("lace-collar ghetto"). De claim in haar memoires de "eerste" te zijn geweest, heeft dus vooral betrekking op haar persoonlijke ervaring als pionier in deze brede rol in de nieuwsredactie. 

>>> Meer Vroege vrouwelijke journalisten in Canada

Bronnen: 

1. Gwen Cash | Database of Canadian Early Women Writers

2. Cash Gwen – ABC BookWorld

3. Gwen Cash Archives | Eve Lazarus

4. Gwen Cash | CWRC/CSEC – Canadian Writing Research Collaboratory

5. Meet the Queens of the Gilded Age Who Pioneered Women’s Journalism in Canada

6. Women who made the news : female journalists in Canada, 1880-1945 – TCS Education System Libraries

7. Idem: PDF

8. Twenty Pioneering Newspaperwomen in Canada | The Canadian Encyclopedia

9. Helen Gregory MacGill | The Canadian Encyclopedia

10. Famous Canadian Women’s Historic Timeline – 1850-1899

11. Victoria Hayward (journalist) – Wikipedia

12. City Research Online,

13. The Woman Journalist of the 1920s and 1930s in Fiction and in Autobiography – Image of the Journalist in Popular Culture

14. Jack Cash, photographer

Gwen Cash - Canadian journalistic pioneer

Translated from Dutch

In 1980, I traveled - hitchhiking with my girlfriend - for a year through North America. We had bought a one-way ticket from Brussels to Boston and travelled on from there we just winged it. In just under four months we travelled from coast to coast and in July of that year we arrived in Vancouver. I still remember standing there on the beach of the Pacific Ocean and having this intense feeling of having reached the edge of the world. After a few days we took the ferry from Vancouver to Vancouver Island, an idyllic Pacific island off the coast of British Columbia, the westernmost province of Canada. The provincial capital Victoria is also located there.

In Victoria we met Gwen Cash. We saw an advertisement in the newspaper, looking for a "companion for woman writer". From the YMCA where we were staying, we called the number in the advertisement. We got no answer, but after a few hours of trying, a young woman, Kathy, finally answered. She explained that it was for an old lady of 90, who was in the hospital. She would be allowed to go home if she had company at home for 24 hours a day. We could come straight away for an introductory meeting.

Canada's first female reporter
We walk the long way along the Gorge Road to the Gorge Hospital. The old woman is sleeping and the nurse wakes her up. Her name is Gwen Cash and soon someone points out to us that she is the "first female reporter in Canada". That is not entirely true, because there have been female journalists for much longer, even in the 19th century, but she is said to be the first "general reporter" who did not only write for a women's section or specifically female subjects. The claim is the subtitle of her book, which was published in 1977 but which I only discovered today (23 May 2025): "Off the record: the personal reminiscences of Canada's first woman reporter".

Gwen Cash wanted to go home, but that was only allowed if she had permanent company. She tried to arrange that herself. My girlfriend and I had a long talk with her. She was very interested in us. I remember her specifically asking me if I had any objection to helping an old lady in the bath. No, I didn't, but I did feel a little anxious about that responsibility. After consulting with her son Jack and her friends Liz and Gladwell, we all agreed that my girlfriend and I would take care of her in her house for a month.

It wouldn't work out
The next morning we walk to the hospital again. There we are met with disappointment. Or maybe it is a bit of a relief. "It wouldn't work out", we are told. The doctor does not agree and we would not fit in her apartment together, the plan is canceled. In the meantime, an older and experienced lady has been found who can take care of her. Unfortunately, we missed a unique opportunity to get to know her better. We traveled further along the rural coastal area of ​​Vancouver Island, where new adventures awaited us. 

Today I thought of her. I didn't really know anything about her and couldn't even remember her name. I went online to look for the "first female reporter of Canada", but that took me much further back in history. I found quite a few Canadian female journalists from the past, but not the woman we met. But when I found her name in our diary entries and with the quick help of Google's Gemini, I quickly found her.

This is her story (edited by me based on a search report from Gemini).

Gwen Cash - a Canadian journalistic pioneer

Gwen Cash was born Gwen Goldsmid in 1891 and she died in 1983, three years after we met her at the age of 90. She was indeed an important figure in Canadian journalism, I read. Her career, which spanned several decades, was marked by an independent spirit and pioneering work as a "general reporter" in the early 20th century.

Gwen was the daughter of Howard J. Goldsmid, an author and leader of the left-wing Young Liberal Party in England. She trained as a teacher at Stockwell Teachers Training College in London and emigrated to Canada with her mother during the First World War, joining her brother Gervas, who had settled in British Columbia in 1912.

In Vancouver she soon found that she could not continue teaching without additional training at the teacher training college, and she did not want to do so. She began writing freelance articles for local newspapers about war-torn England. Teaching was a respected profession for women, journalism was not, but it offered flexible access for educated women, as there were no strict qualification requirements. As a journalist she quickly became successful because of her innate talent and undoubtedly her father's literary background.

Gwen Cash began her journalism career on March 23, 1917, as a junior reporter for Walter Cameron Nichol, the influential owner and publisher of the Vancouver Daily Province. Her appointment was conditional on her learning to type. She began writing about the war in Europe, but expanded her reporting to a wide range of subjects, including celebrity profiles and travelogues.

In addition to her work for the Vancouver Daily Province, she also wrote for the Prince George Citizen, Victoria Times-Colonist, About Town, Canadian Home Journal, Maclean's Mayfair, Panorama, Post Intelligencer, Vancouver News Advertiser, Vancouver World and The Victorian.

In addition to her journalistic work, she also served as head of public relations for the prestigious Empress Hotel in Victoria and published a number of books: I Like British Columbia (1938), Turkeys Have Charming Faces (c. 1939), A Million Miles from Ottawa (1942) and her memoir Off the Record: The Personal Reminiscences of Canada's First Woman Reporter (1977).

She was independent and critical. Her critical view of British Columbia in her book A Million Miles from Ottawa cost her her job at the Empress Hotel and, as a socialist, she was also a strong critic of the social-democratic New Democratic Party.

The claim in the subtitle of her memoir that she was Canada's first female reporter - which we were also told during our interview with her in the hospital - is dubious. ABC Book World states: "She was not Canada's first female reporter, but she did have a remarkable career as an independent journalist for the province". She could be described as "Canada's first female general reporter". Early female journalists were often confined to specialized women's pages, focusing on domestic, fashion and society news. These were often referred to as the "lace-collar ghetto". The claim in her memoir to be the "first" therefore applies primarily to her personal experience as a pioneer in this broad role in the newsroom.

>>> More Pioneering female Canadian journalists

Sources:

1. Gwen Cash | Database of Canadian Early Women Writers

2. Cash Gwen – ABC BookWorld

3. Gwen Cash Archives | Eve Lazarus

4. Gwen Cash | CWRC/CSEC – Canadian Writing Research Collaboratory

5. Meet the Queens of the Gilded Age Who Pioneered Women’s Journalism in Canada

6. Women who made the news : female journalists in Canada, 1880-1945 – TCS Education System Libraries

7. Idem: PDF

8. Twenty Pioneering Newspaperwomen in Canada | The Canadian Encyclopedia

9. Helen Gregory MacGill | The Canadian Encyclopedia

10. Famous Canadian Women’s Historic Timeline – 1850-1899

11. Victoria Hayward (journalist) – Wikipedia

12. City Research Online

13. The Woman Journalist of the 1920s and 1930s in Fiction and in Autobiography – Image of the Journalist in Popular Culture

14. Jack Cash, photographer

Vroege vrouwelijke journalisten in Canada

>>> English

Op mijn zoektocht naar “de eerste vrouwelijke reporter van Canada” die ik in 1980 op 90-jarige leeftijd in de Canadese stad Victoria ontmoette, kwam ik langs meerdere “eerste” of in elk geval vroege vrouwelijk journalisten in Canada. De vrouw die ik ontmoette - en van wie ik nu weer weet dat zij Gwen Cash heette - is in 1891 geboren en zou haar journalistieke carrière dus omstreeks 1920 begonnen kunnen zijn. Maar de zoektocht toont aan dat er al veel eerder, in de 19e eeuw, vrouwelijke pioniers actief waren in journalistieke functies. Het lijkt me goed om ook deze uitkomsten van de zoektocht vast te leggen.

Enkele van de meest prominente vroege vrouwelijke journalisten in Canada zijn:

• Cora Hind (1861-1942): Zij wordt algemeen erkend als "Canada's eerste vrouwelijke journaliste".1 Geboren in Toronto, vestigde Hind zich als een vooraanstaande vrouwenrechtenactiviste en auteur. 

• Mary Ann Shadd (1823-1893): Een nog vroegere en zeer belangrijke figuur. Shadd werd de "eerste zwarte vrouw in Noord-Amerika die een krant publiceerde en redigeerde," The Provincial Freeman, beginnend in 1851.3 Zij gebruikte haar platform om te pleiten voor de afschaffing van de slavernij en voor vrouwenrechten en kiesrecht.3 

• Sophia Dalton (jaren 1840) en Mary Herbert (1851): Andere vroege vrouwelijke uitgevers in Canada zijn Sophia Dalton, die The Patriot in Toronto publiceerde van 1840 tot 1848, en Mary Herbert, die de "eerste vrouwelijke uitgever in Nova Scotia" werd met The Mayflower in 1851.7

• Kathleen Blake "Kit" Coleman (1856-1915): Een zeer invloedrijke figuur. Coleman onderscheidt zich als de "eerste vrouwelijke journaliste in Canada die haar eigen sectie overzag", de vrouwensectie van de Toronto Daily Mail en "Noord-Amerika's eerste geaccrediteerde vrouwelijke oorlogscorrespondente".3 Zij was ook de "eerste presidente van de Canadian Women's Press Club" (CWPC).3 

• Sara Jeannette Duncan (1861-1922): Zij is opmerkelijk omdat zij de "eerste vrouw was die fulltime in dienst was van de Toronto Globe (1886-87)".3

• Robertine Barry (1863-1910): Erkend als de "eerste Frans-Canadese vrouwelijke journaliste".3

Tabel 1: Opmerkelijke vroege vrouwelijke journalisten in Canada (voor 1920)

Naam	Geboortejaar	Sterftejaar	Belangrijkste "Eerste" of Pionierende Rol	Primaire Regio/Stad van Werk
Mary Ann Shadd	1823	1893	Eerste Zwarte vrouw in Noord-Amerika die een krant publiceerde en redigeerde	Ontario
Sophia Dalton	Onbekend	Onbekend	Eerste vrouwelijke uitgever van The Patriot	Toronto
Mary Herbert	Onbekend	Onbekend	Eerste vrouwelijke uitgever in Nova Scotia (The Mayflower)	Nova Scotia
Cora Hind	1861	1942	Canada's eerste vrouwelijke journaliste	Winnipeg (nationaal erkend)
Sarah Anne Curzon	c. 1833	1898	Mede-oprichter van Canada's eerste feministische organisatie, redacteur van vrouwenpagina	Toronto
Kathleen Blake "Kit" Coleman	1856	1915	Eerste vrouwelijke journaliste in Canada met eigen sectie, eerste geaccrediteerde vrouwelijke oorlogscorrespondente	Toronto (nationaal erkend)
Sara Jeannette Duncan	1861	1922	Eerste vrouw fulltime in dienst van de Toronto Globe	Toronto, Montreal
Robertine Barry	1863	1910	Eerste Frans-Canadese vrouwelijke journaliste	Montreal

Het evoluerende landschap van vrouwenjournalistiek

Aanvankelijk waren vrouwelijke journalisten vaak "beperkt tot een smalle reeks specialismen die tegemoet kwamen aan conventioneel gedefinieerde vrouweninteresses – huishouden, mode en de hogere kringen".9 Deze gespecialiseerde sectie werd soms informeel aangeduid als het "kantkraag-getto" (“lace-collar ghetto”).8 Desondanks waren deze rollen strategisch belangrijk, aangezien "de eerste krantenvrouwen werden ingehuurd om vrouwelijke abonnees en advertentie-inkomsten aan te trekken".9 Deze commerciële prikkel creëerde onbedoeld een pad voor vrouwen om een door mannen gedomineerd beroep te betreden.

Ondanks deze aanvankelijke beperkingen hebben veel vrouwen "uiteindelijk naam gemaakt als commerciële verslaggevers of politieke en zelfs oorlogscorrespondenten" 9. Voorbeelden zijn Kit Coleman die verslag deed van de Spaans-Amerikaanse Oorlog en Faith Fenton die vanuit het vlak bij de grens met Alaska gelegen Canadese Klondike rapporteerde.8 Sommigen gebruikten zelfs mannelijke pseudoniemen of gingen undercover om toegang te krijgen tot verhalen.8 

De oprichting van professionele organisaties zoals de Canadian Women's Press Club (CWPC) in 1904 3 was een belangrijke ontwikkeling. De CWPC bevorderde een "sterk gevoel van gemeenschap en toewijding aan de vooruitgang van vrouwen" en streefde ernaar "goed opgeleide vrouwelijke professionals ten dienste van het algemeen belang" te stellen.10

Prominente vroege vrouwelijke journalisten met banden met BC en Victoria

Verschillende pionierende vrouwelijke journalisten hadden belangrijke banden met British Columbia en droegen bij aan het medialandschap van de provincie:

• Helen Gregory MacGill (1864-1947): Een zeer relevante figuur voor British Columbia. MacGill was een "baanbrekende journaliste, feministe en rechter".14 Ze publiceerde artikelen in verschillende kranten en tijdschriften gedurende haar leven en werkte met de St. Paul Globe (Minnesota).14 In 1902 verhuisde ze naar Vancouver en werd "mede-oprichter was van de Vancouver Women's Press Club (1909)".3 Ze publiceerde in 1912 ook een belangrijk boek, Daughters, Wives, and Mothers in British Columbia – Some Laws Affecting Them 14, dat zich richtte op juridische kwesties voor vrouwen in BC. 

• Kate Simpson Hayes (1856-1945): Bekend onder haar pseudoniem Mary Markwell. Hayes was een journaliste die ook talloze toneelstukken, schetsen, korte verhalen, liederen en verzen publiceerde.3 Ze werd in 1899 vrouwenredacteur bij de Manitoba Free Press en was een oprichter en presidente (1906-07) van de Canadian Women's Press Club. 

• Agnes Deans Cameron (1863-1912): Cameron werd geboren en stierf in Victoria, British Columbia.15 Ze was een veelzijdig persoon: een pedagoog, reisschrijfster, journaliste, docente en avonturierster. Ze verwierf bekendheid als de "eerste blanke vrouw die de Noordelijke IJszee bereikte" en publiceerde een bestverkocht boek, The New North (1909), waarin haar reis werd beschreven.15 Ze was ook lid van de Canadian Women's Press Club.15

• Victoria Hayward (1876-1956): Een op Bermuda geboren journaliste en reisschrijfster. Aan Hayward wordt de term "Canadees mozaïek" toegeschreven.17 Haar artikelen werden veelvuldig gepubliceerd in Canadese tijdschriften, vaak gericht op de Canadese cultuur. Ze bracht "drie zomers in de late jaren 1910 en vroege jaren 1920 door met de Doukhobors in Saskatchewan en British Columbia," waarbij ze hun leven documenteerde en presenteerde in artikelen en haar reisboek Romantic Canada uit 1922.17 

Lokale journalistieke initiatieven door vrouwen in Victoria

De provinciehoofdstad Victoria was een centrum voor specifieke door vrouwen geleide journalistieke initiatieven. The Champion, een Engelstalige krant "geheel gewijd aan de zaak van het vrouwenkiesrecht," werd in 1912 in Victoria opgericht door Maria Gordon Grant en Dorothy Davis.16 De krant bestond twee jaar en sloot in 1914, maar speelde een vitale rol in de vrouwenkiesrechtbeweging in British Columbia.16

De Canadese Vrouwen Persclub (CWPC) en lokale initiatieven zoals The Champion in Victoria waren niet slechts geïsoleerde inspanningen, maar maakten deel uit van een bredere beweging. Marjory Lang's boek, Women Who Made the News 9, benadrukt hoe deze vrouwen "een duidelijk vrouwelijke cultuur binnen de krant creëerden, die de toenemende deelname van vrouwen aan openbare aangelegenheden vastlegde." Deze collectieve actie bood ondersteuning, bevorderde professionele ontwikkeling en versterkte de stem van vrouwen. 

Tabel 2: Pionierende vrouwelijke journalisten met British Columbia en Victoria connecties (tot 1950)

Naam	Geboortejaar	Sterftejaar	Connectie met BC/Victoria	Belangrijkste Bijdragen/Rollen
Agnes Deans Cameron	1863	1912	Geboren en gestorven in Victoria, BC	Journaliste, reisboekschrijfster (The New North), eerste witte vrouw die de Noordelijke IJszee bereikte
Helen Gregory MacGill	1864	1947	Verhuisde naar Vancouver in 1902, mede-oprichter Vancouver Women's Press Club	Journaliste, feministe, rechter, schreef over wetten die vrouwen in BC beïnvloeden
Kate Simpson Hayes	1856	1945	Stierf op Vancouver Island, BC	Journaliste, vrouwenredacteur, mede-oprichter/presidente CWPC
Victoria Hayward	1876	1956	Bracht zomers door met reizen en schrijven in BC (jaren 1910-1920)	Journaliste, reisschrijfster, bedacht de term "Canadees mozaïek"
Maria Gordon Grant	Onbekend	Onbekend	Mede-oprichter van The Champion in Victoria	Mede-oprichter van een krant gewijd aan vrouwenkiesrecht in Victoria
Dorothy Davis	Onbekend	Onbekend	Mede-oprichter van The Champion in Victoria	Mede-oprichter van een krant gewijd aan vrouwenkiesrecht in Victoria

Bronnen:

1. www.canada.ca, geopend op mei 23, 2025, https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/cora-hind.html#:~:text=Cora%20Hind%20was%20a%20women's,raised%20by%20their%20paternal%20grandfather.

2. Cora Hind (1861 – 1942) - Canada.ca, geopend op mei 23, 2025, https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/cora-hind.html

3. Twenty Pioneering Newspaperwomen in Canada | The Canadian Encyclopedia, geopend op mei 23, 2025, https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/twenty-pioneering-newspaperwomen-in-canada

4. Famous Canadian Women's Historic Timeline - 1850-1899, geopend op mei 23, 2025, http://www.famouscanadianwomen.com/timeline/1850-1899.htm

5. Mary Ann Shadd Cary and Kit Coleman: The Shifting Public Memory of Canadian Female Journalism - BYU ScholarsArchive, geopend op mei 23, 2025, https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1245&context=awe

6. Women's Suffrage | The Canadian Encyclopedia, geopend op mei 23, 2025, https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/timeline/womens-suffrage

7. Women in journalism - Wikipedia, geopend op mei 23, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_journalism

8. Meet the Queens of the Gilded Age Who Pioneered Women's Journalism in Canada, geopend op mei 23, 2025, https://www.sandstoneam.com/blog/meet-the-queens-of-the-gilded-age-who-pioneered-womens-journalism-in-canada

9. Women who made the news : female journalists in Canada, 1880-1945 - TCS Education System Libraries, geopend op mei 23, 2025, https://search.tcsedsystem.edu/discovery/fulldisplay?docid=alma991000287381106756&context=L&vid=01TCSEDSYSTEM_INST:TCSPP&lang=en&search_scope=TCSPP_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=Everything_tcspp&query=sub%2Cexact%2C%20Journalists%20&offset=0

10. Female Journalists in Canada, 1880-1945, geopend op mei 23, 2025, https://ojs.library.ubc.ca/index.php/bcstudies/article/download/185218/184579/192179

11. Women who made the news : female journalists in Canada, 1880-1945 - TCS Education System Libraries, geopend op mei 23, 2025, http://search.tcsedsystem.edu/discovery/fulldisplay?docid=alma991000287381106756&context=L&vid=01TCSEDSYSTEM_INST:TCSPP&lang=en&search_scope=TCSPP_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=Everything_tcspp&query=sub%2Cexact%2C%20Journalists%20&offset=0

12. Women Who Made the News: Female Journalists in Canada, 1880-1945: 9780773518384: Lang, Marjory - Amazon.com, geopend op mei 23, 2025, https://www.amazon.com/Women-Who-Made-News-Journalists/dp/077351838X

13. Women Who Made the News: Female Journalists in Canada, 1880-1945 9780773567740, geopend op mei 23, 2025, https://dokumen.pub/women-who-made-the-news-female-journalists-in-canada-1880-1945-9780773567740.html

14. Helen Gregory MacGill | The Canadian Encyclopedia, geopend op mei 23, 2025, https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/helen-gregory-macgill

15. Agnes Deans Cameron - Wikipedia, geopend op mei 23, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Agnes_Deans_Cameron

16. The Champion Newspaper - British Columbia - An Untold History, geopend op mei 23, 2025, https://bcanuntoldhistory.knowledge.ca/1910/the-champion-newspaper

17. Victoria Hayward (journalist) - Wikipedia, geopend op mei 23, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Hayward_(journalist)

18. Victoria Daily Colonist - Hugh Doherty, geopend op mei 23, 2025, https://hughdoherty.tripod.com/colonist.html

19. Domestic service in British Columbia, 1850-1914, geopend op mei 23, 2025, https://dspace.library.uvic.ca/bitstreams/0668359b-5c21-4d33-8c73-7b932e3a29f9/download

20. Women in policing, engineering and welding share experiences - Victoria Times Colonist, geopend op mei 23, 2025, https://www.timescolonist.com/life/womens-work-capital-region-women-in-policing-engineering-and-welding-share-their-experiences-10343880

21. victorian women - The British Newspaper Archive Blog, geopend op mei 23, 2025, https://blog.britishnewspaperarchive.co.uk/tag/victorian-women/

22. Annette Louise Kelly (1885-1980) - PICRYL - Public Domain Media Search Engine Public Domain Search, geopend op mei 23, 2025, https://picryl.com/media/annette-louise-kelly-1885-1980-36d8f1

23. Annette Kelley Obituary (2005) - Mobile, AL, geopend op mei 23, 2025, https://obits.al.com/us/obituaries/mobile/name/annette-kelley-obituary?id=14068108

24. Obituary information for Annette Chandler - Fairmount Funeral Home, geopend op mei 23, 2025, https://www.fairmountfuneralhome.com/obituaries/Annette-Chandler?obId=24364837

25. Statement of Financial Information - Island Health, geopend op mei 23, 2025, https://www.islandhealth.ca/sites/default/files/accountability/documents/financial-statement-info-23-24.pdf

26. The Woman Journalist of the 1920s and 1930s in Fiction and in Autobiography - Image of the Journalist in Popular Culture, geopend op mei 23, 2025, http://ijpc.uscannenberg.org/uploads/files/Donna%20Born%20-%20Woman%20Journalist%20of%201920s%20and%201930s.pdf

27. City Research Online, geopend op mei 23, 2025, https://openaccess.city.ac.uk/4648/1/we%20agreed%20revised%20JS%20article.pdf

28. Pamela Martin (television reporter) - Wikipedia, geopend op mei 23, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Pamela_Martin_(television_reporter)

29. Victoria Historical Society, geopend op mei 23, 2025, https://victoriahistoricalsociety.bc.ca/

30. Archives | City of Victoria, geopend op mei 23, 2025, https://www.victoria.ca/city-government/archives

31. Exhibits and digitized collections - University of Victoria, geopend op mei 23, 2025, https://www.uvic.ca/library/locations/home/archives/exhibits_and_digitized_collections/index.php