Van Zeewolde naar Seedorf?

President Donald Trump heeft aangekondigd 5000 Amerikaanse militairen - en mogelijk meer - terug te trekken uit Duitsland. Zijn aankondiging zou een directe reactie zijn op uitspraken van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz (CDU) tijdens een forumgesprek op een gymnasium in het Duitse Marsberg. Merz had gezegd dat de Amerikanen geen duidelijke strategie hebben in de oorlog tegen Iran en vooral ook geen exitstrategie. Het is gemakkelijker om een oorlog te beginnen dan te beëindigen, aldus Merz. Trump dreigt wel vaker om troepen uit Europa terug te trekken of zelfs helemaal de Navo te verlaten. Toch heeft hij deze nieuwe aankondiging niet ingebed in een helder beleid of doel, het lijkt eerder een symbolische strafmaatregel op persoonlijke titel. 

Amerika heeft in heel Europa zo’n 86.000 militairen gestationeerd, waarvan 68.000 permanent en de rest op oefening of tijdelijke missies. In Duitsland bevinden zich bijna 40.000 Amerikaanse troepen. Daar mag wel een ‘onsje’ van af en Europa moet meer op eigen benen staan. Strategisch zal de vermindering met 5000 militairen geen groot verschil maken, symbolisch des te meer. Trump zaait voortdurend twijfel of Amerika wel een trouwe bondgenoot is en bereid is ‘het vrije Westen’ te verdedigen als het er daadwerkelijk op aankomt.

Mijn broer suggereerde om het vertrek van de 5000 Amerikanen te compenseren door 5000 Nederlandse militairen in Duitsland te huisvesten. Net als vroeger, ten tijde van de Koude Oorlog, toen het Nederlandse leger grootschalig aanwezig was in Seedorf ten noordoosten van Bremen en op de Lüneburger Heide. Seedorf was een klein stukje Nederland. Het zou vooral een symbolisch gebaar van eenheid zijn. Het spaart bovendien een megakazerne in Zeewolde uit. Een ver familielid van ons is daar boer en moet plaatsmaken voor het leger.

Op dit moment zijn er zo’n 400 Nederlandse militairen gestationeerd in Duitsland. Ongeveer 170 bij het Duits-Nederlandse Legerkorps in Münster (met ongeveer evenveel Duitsers en nog zo’n 70 militairen uit andere Navo-landen), 100 tot 150 voor ondersteuning op diverse locaties, onder andere communicatiebataljons, en zo’n 50 tot 100 staf- en verbindingsmensen in Oldenburg, Veitshöchheim en Stadtallendorf. Sinds maart 2023 zijn alle drie gevechtsbrigades van de Koninklijke Landmacht volledig geïntegreerd in Duitse divisies, hoewel de meeste militairen op hun eigen basis in Nederland blijven. In Oldenburg bevindt zich de staf van de 1. Panzerdivision, waar de Nederlandse 43 Gemechaniseerde Brigade onder valt. In Veitshöchheim zetelt de staf van de 10. Panzerdivision, waar de Nederlandse 13 Lichte Brigade bij hoort en Stadtallendorf is de thuisbasis van de Division Schnelle Kräfte, waar de Nederlandse 11 Luchtmobiele Brigade deel van uitmaakt. Een brigade is een eenheid van 3000 tot 5000 militairen. Een divisie bestaat meestal uit twee tot vier brigades, bij elkaar 10.000 tot 20.000 militairen.

Het is de vraag of verplaatsing van 5000 Nederlandse militairen naar Duitsland de kazerne in Zeewolde kan vervangen. Logistieke centra, munitieopslag en aansturing dicht bij de nationale overheid en de eigen infrastructuur blijven nodig. Defensie wil af van de vele kleine, verouderde kazernes. Zeewolde moet een ‘super-hub’ worden, waar techniek, logistiek en gevechtseenheden samenkomen. Grootschalige huisvesting in Duitsland (inclusief scholen, vergoedingen en zorg) kost veel geld. Defensie heeft nu al grote moeite om personeel te vinden, als de boodschap is dat je de komende vijf jaar in Zuid-Duitsland moet wonen, dan kan dat de drempel om te tekenen te verhogen. Vlak over de grens in Noordrijn-Westfalen of Nedersaksen, zeg maar de regio Münster en Osnabrück, zou toch geen probleem moeten zijn. Of terug naar Seedorf? Vestiging over de grens levert kostenbesparing op in grondverwerving in het dure Nederland, minder stikstof- en ruimteproblemen in de polder en meer (fysieke en/of stikstof-) ruimte voor woningbouw. 

Het is zeker het overwegen waard.

Meer: 

• NOS 02-05-2026 Weghalen militairen VS uit Duitsland ondermijnt Amerikaanse geloofwaardigheid 
• NOS 03-05-2026 Merz: woordenwisseling met Trump niet reden voor Amerikaanse terugtrekking
• Defensie 30-03-2023 Met integratie 13 Lichte Brigade alle gevechtsbrigades landmacht verbonden met een Duitse divisie

Hele dag half stok

Na het binnenhalen van de vlag op 4 mei en voor het slapen gaan, las ik nog even de berichten door op Facebook. Burgemeester Gilbert Isabella van Houten heeft eerder die dag dit bericht geplaatst: 

"Op 4 mei hangen in Nederland de vlaggen halfstok als teken van eerbied en respect voor de  oorlogsslachtoffers.Het Nationaal Comité 4 en 5 mei roept alle inwoners op om op 4 mei de gehele dag de vlag halfstok te hangen (van zonsopgang tot zonsondergang)". 

Net als anderen, blijkens de commentaren onder het bericht, ben ik verrast dat er is opgeroepen de vlag de hele dag uit te hangen, dus niet pas vanaf zes uur 's avonds. In het vlaggenprotocol van de overheid staat 18:00 uur, maar inderdaad, als ik het nakijk op de website 4en5mei.nl, dan laat het nationaal comité de vlag het liefst de hele dag wapperen. 

 
Aan deze breuk met de traditie is volgens mij weinig aandacht gegeven. Ik heb de vlag zoals altijd om 18:00 uur uithangen en lees pas achteraf dat het Nationaal Comité gevraagd heeft om het de hele dag te doen (net als in 2020, maar dat was eenmalig bij 75 jaar herdenking). Er staat geen motivatie bij en dat vind ik wel jammer.

Het "mag" natuurlijk altijd en de symboliek is subtiel, maar ik vond het altijd wel mooi dat de vlag door iedereen gelijktijdig bij het vallen van de avond werd uitgehangen. Ik ben opgegroeid in een dorp, waar vrijwel iedereen vlagde. Bovendien had je indertijd nog geen zomertijd en werd het al vrij snel na de herdenking van acht uur donker en werden de vlaggen dan weer massaal binnengehaald. Je waarschuwde elkaar meteen als iemand het vergat. 

De avond betekende rouw. Voor mij is 4 mei altijd de belangrijkste dag van het jaar geweest en zolang de vlag halfstok hangt, zijn er geen andere activiteiten of aandachtspunten dan de sombere en machteloze gedachten bij de oorlog en de doden. Natuurlijk is er geen bezwaar tegen de hele dag vlaggen maar de betekenis en het karakter ervan en de diepe somberheid van die vlag in de avond verandert er wel door. Door de hele dag te vlaggen (nogmaals, daar is geen bezwaar tegen, maar het verrast me en ik mis de motivatie voor deze verandering) wordt de vlag meer een achtergrondkleur in plaats van het focuspunt van diepe rouw.

Of ik het nou wil of niet, zo lang de vlag halfstok hangt op de avond van 4 mei ben ik van slag en in de war, elk jaar weer. De tijd staat voor mij op dat moment stil. (Door de Damschreeuwer die eens de twee minuten stilte doorbrak, kwam ik er voor het eerst achter dat dit onbedoeld zelfs bijna een soort 'trance' is: naar mijn beleving hadden de twee minuten stilte al een paar uur geduurd toen de man die stilte doorbrak.) 

Overdag houd ik 4 mei altijd ook wel vrij van belangrijke afspraken of activiteiten, maar ik probeer dan weg te blijven van dat gevoel van verslagenheid. En na de avond volgt dan de opluchting van de Bevrijdingsdag. Dat is een totaal andere dag en dan drukt diezelfde lap stof een blij gevoel van lichtheid, vrijheid en dankbaarheid uit.

---

Dodenherdenking volgens de rijksoverheid: 

In alle gemeenten in Nederland zijn herdenkingen bij een plaatselijk oorlogsmonument. In heel Nederland verloopt de nationale herdenking op de volgende manier: Tussen 20:00 en 20:02 uur is iedereen 2 minuten stil. De Nederlandse vlag (zonder wimpel) hangt halfstok van 18:00 uur tot zonsondergang. Vaak zijn er na 20:02 uur nog activiteiten, zoals kransen en bloemen leggen.

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/tweede-wereldoorlog/nationale-herdenkingen

Dodenherdenking volgens het nationaal comité 4 en 5 mei: 

Je mag als burger, bedrijf of organisatie op alle dagen van het jaar de vlag uithangen. Wel zijn er gewoonten en protocollen voor het uithangen van de vlag. Die staan in de vlaginstructie. Burgers, bedrijven en organisaties kunnen de instructie volgen als richtlijn. Op 4 mei hangen in Nederland de vlaggen halfstok als teken van eerbied en respect voor de oorlogsslachtoffers. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei roept alle inwoners op om op 4 mei de gehele dag de vlag halfstok te hangen (van zonsopgang tot zonsondergang).

https://www.4en5mei.nl/voor-organisatoren/herdenking-organiseren/vlagprotocol

Aanvulling 2022-05-14 (YL):
Mijn blog heb ik voorgelegd aan het nationaal comité 4 en 5 mei. In reactie schrijft het comité : "Hartelijk dank voor uw bericht en het delen van uw blog. In 2020 werd de vlaginstructie voor rijksgebouwen aangepast ter gelegenheid van 75 jaar vrijheid en werd opgeroepen de hele dag halfstok te vlaggen op 4 mei. Dit voorzag in een behoefte van veel mensen en sloot goed aan op de praktijk van veel lokale herdenkingen die de hele dag door plaatsvinden en waarbij de vlag halfstok wordt gehesen. Daarom roept het Nationaal Comité sinds 2020 op om de vlag de gehele dag halfstok te hangen. Ondanks de nadrukkelijke wens van het Nationaal Comité is dit door de Rijksoverheid niet overgenomen voor de daaropvolgende jaren. Uw opmerking/suggestie wordt uiteraard doorgeleid naar de betrokken verantwoordelijken en meegenomen in vervolgbesprekingen en evaluaties."

Gevorderd paard

Journalist @HaraldDoornbos plaatste dit filmpje op Twitter en schrijft daarbij:

Realiseer ik me nooit zo. Maar tijdens de Eerste Wereldoorlog was er dus nauwelijks gemotoriseerd vervoer. Alles ging met behulp van paarden, honden etc. Afgezien van de enorme aantallen mensen zijn er ook 8 miljoen (!) paarden en 1 miljoen honden verdwenen in de gehaktmolen die WWI was.

Ik reageerde:

Mijn oom Karst, de in 1914 geboren oudste broer van mijn moeder (1925), vroeg ik eens of hij in zijn herinnering iets van de Eerste Wereldoorlog had meegekregen. Dat niet, zei hij, maar hij herinnerde zich wel dat na de oorlog het gevorderde paard terugkwam op de boerderij. Dat vond ik toch een heel bijzondere link naar de Eerste Wereldoorlog.

(open de volledige webversie
als de video hier niet te zien is)

Neurenberg

Onlangs was er #ophef op Twitter (een paar boze tweets heten tegenwoordig trouwens al gauw ophef) naar aanleiding van een uitspraak van Thierry Baudet over het Neurenberg-tribunaal. Hij noemde het tribunaal "illegitiem" en zei: "Je moet niet met terugwerkende kracht mensen berechten". Onder andere D66-lijsttrekker Sigrid Kaag sprak hier schande van. De opwinding is begrijpelijk omdat er rond Baudet een zweem hangt van antisemitisme en discriminatie. Hij neemt daar geen afstand van, wuift het weg en doet ook zelf dubieuze discriminerende uitspraken en leidt zijn partij in troebel vaarwater. Toch was de reactie van Kaag en anderen te simpel.

Met zijn uitspraak nam Baudet dit keer nu eens wél afstand van aanhangers die vinden dat de huidige heersende politici - de regering Rutte en het "partijkartel" - strafrechtelijk moeten worden vervolgd in een soort tribunaal. Dat is een gedachte die in de sociale media 'op rechts' alom te vinden is. Het doet denken aan het "lock her up!" dat presidentskandidaat Donald Trump in 2016 vrijelijk door zijn aanhangers liet scanderen over zijn tegenkandidaat Hillary Clinton . Het was toen wel duidelijk dat Trump weinig op had met een échte democratie. Baudet nam in dit geval wél afstand van het idee van het berechten en verwijderen van je tegenstanders en antwoordde dat hij geen voorstander is van strafrecht met terugwerkende kracht. "Ik beschouw het Neurenberg-tribunaal ook als illegitiem", zei hij. "Wat je gewoon moet doen, is via democratische weg dit regime wegstemmen".

Of hij het woord "illegitiem" juridisch correct gebruikte en of zijn voorbeeld van het Neurenberg-tribunaal gelukkig gekozen was, valt te bezien, maar het is wel zo dat er voor, tijdens en na het Neurenberg-tribunaal veel discussie is geweest of je als overwinnaar de verslagen vijand mag berechten op basis van je eigen rechtssysteem in plaats van op de bestaande wetten waaronder de beklaagden werkten. Maar deze beklaagden hadden hun daden uitgevoerd onder de eigen kwaadaardige wetgeving van de nationaal-socialistische dictatuur. Het tribunaal in Neurenberg heeft in elk geval nieuwe normen opgeleverd voor de aanpak van met name misdaden tegen de menselijkheid. 

In de NRC van 25 februari 2021 stelt Marietta van der Tol in een goed onderbouwd betoog dat 'Neurenberg' wel degelijk geschikt was om de nazi's te berechten en dat er ook in die tijd al normen golden waar de beklaagden op konden worden aangesproken. 

Kritiek op de uitspraak van Thierry Baudet was dus wel degelijk terecht, maar was veelal eenzijdig en weinig doordacht, wél gevoed door het twijfelachtige voetspoor van het Forum van Democratie maar niet gericht op de context waarin hij zijn uitspraak deed en waarin hij wel een punt had. Juist bij dubieuze uitspraken is het nodig om scherp te zijn in de kritiek. 

Bij de woorden van Baudet moest ik meteen denken aan wat verzetsman Siewert Bruins Slot, leider van de verzetskrant Trouw en de ARP, schreef in zijn memoires En ik was gelukkig... (p123/124): 

"Ik vind de Neurenberger processen na de oorlog evenmin rechtspraak. Want de grondslagen voor alle strafrechtspraak zijn: Een competente rechter, en 'Geen straf, zonder een daaraan voorafgaande wettelijke strafbepaling'. En die waren er in de oorlog en ook in Neurenberg niet. Neurenberg was geen rechtspraak, maar de liquidatie door de overwinnaar, geen rechter van gruwelijke, goddeloze vijanden.

Wat zouden die woorden een #ophef geven op Twitter. 

---

Bronnen: 

* NOS 22-02-21: Ophef over Neurenberg-voorbeeld Forum-leider Baudet

* NRC 25-02-21: 'Neurenberg' was wel degelijk geschikt om nazi's te berechten

Zeg maar dag tegen kernwapens

Vandaag, 26 september, is het de internationale dag voor de totale uitbanning van kernwapens. Deze dag is ingesteld door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties om de VN-doelstelling van totale uitbanning van kernwapens te bevorderen, door regeringsleiders en publiek bewust te maken van de bedreiging die deze wapens vormen voor de mensheid. Men hoopt dat de aandacht en activiteiten van deze dag zullen helpen om nieuwe internationale inspanningen te mobiliseren voor het gemeenschappelijke doel van een kernwapenvrije wereld.

Wereldwijde nucleaire ontwapening is een van de oudste doelstellingen van de Verenigde Naties. Het was onderwerp van de eerste resolutie van de Algemene Vergadering in 1946 (toen gastland Amerika nog de enige kernmacht was - YL), waarbij een Commissie voor Atoomenergie werd opgericht met het mandaat om specifieke voorstellen te doen voor de controle van kernenergie en het uitbannen van atoomwapens en alle andere massavernietigingswapens. Elke opeenvolgende secretaris-generaal van de VN heeft dit doel nadien actief gepromoot.

Ondanks diverse ontwapeningsverdragen zijn er vandaag de dag, volgens de VN, toch nog ongeveer 13.400 kernwapens over. Landen die dergelijke wapens bezitten, hebben langetermijnplannen om hun nucleaire arsenaal te moderniseren. Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft in landen die zulke wapens bezitten of lid zijn van nucleaire allianties. Het aantal operationele kernwapens is sinds het einde van Koude Oorlog aanzienlijk afgenomen, maar de kernwapens zijn niet fysiek vernietigd. Bovendien zijn er momenteel geen onderhandelingen over nucleaire ontwapening. De doctrine van nucleaire afschrikking blijft een element van het veiligheidsbeleid van alle bezittende staten en veel van hun bondgenoten (waaronder Nederland - YL).

Internationale wapenbeheersing komt steeds meer onder druk te staan. Op 2 augustus 2019 trokken de Verenigde Staten zich terug uit het verdrag over de beperking van atoomwapens voor de middellange afstand (Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty). Het verdrag voor de beperking van strategische langeafstandswapens (START) loopt februari 2021 af.

Volgens de VN neemt de frustratie onder veel lidstaten over het trage tempo van nucleaire ontwapening toe en is er groeiende bezorgdheid over de catastrofale gevolgen van het gebruik van zelfs maar een enkel kernwapen, laat staan ​​een regionale of mondiale nucleaire oorlog.

-----

Bron (samenvattend vertaald door YL): 

UN: Nuclear Weapons Elimination Day

-----

Lees mijn eerdere blogs over nucleaire ontwapening:

9 augustus 2005 Houd de dief!

2 juli 2007 Onvermijdelijk immoreel

27 maart 2008 Kernwapenvrije wereld

29 oktober 2008 Tijd terug

29 oktober 2013 Rode Kruis: Kernwapens nooit toestaan

24 juni 2020 Arms control

3 juli 2020 Nuclear sharing is caring?

-----

Nuclear sharing is caring?

Na een interview met SPD-voorzitter Rolf Mützenich in Der Tagespiegel (1) begin mei is een discussie losgebrand rond de vraag of Duitsland moet doorgaan met het toelaten van Amerikaanse tactische nucleaire wapens op zijn grondgebied en als bewapening van Duitse vliegtuigen, de zogenoemde Dual-Capable Aircrafts (DCA). De besluitvorming over vervanging van de huidige DCA-luchtvloot zou gepaard moeten gaan met een breder debat over Duitse deelname aan 'nuclear sharing'. 

Het Duitse onderzoeksinstituut DGAP vroeg defensie-experts uit verschillende Europese landen hoe in hún land wordt aangekeken tegen de Duitse rol in de nucleaire afschrikking en een eventuele 'alleingang' van Duitsland. Het DGAP - Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik ofwel Duits genootschap voor buitenlandse politiek - is een denktank met zo'n 2800 leden. De organisatie is in 1955 opgericht en zet zich in voor een duurzame Duitse en Europese buitenlandse en veiligheidspolitiek, gebaseerd op democratie, vrede en rechtstaat. 

DGAP stelde de volgende vragen en vatte de antwoorden samen in een rapport (2): 1) hoe denken de partners van Duitsland over de nucleaire strategie van de Navo en 'nuclear sharing' in het bijzonder; 2) hoe zien zij de rol van Duitsland en 3) wat zouden de consequenties zijn van een Duitse terugtrekkking? 

Volgens DGAP waren de experts het ondanks verschillen van mening over één ding eens: nucleaire afschrikking is de hoeksteen van de defensiestrategie van de Navo en van levensbelang voor de Europese veiligheid. Alle respondenten steunden de 'nuclear sharing agreement' (3) van de Navo. In het kader van deze overeenkomst hebben vijf Navo-leden Amerikaanse kernwapens op hun grondgebied gestationeerd, namelijk België, Duitsland, Italië, Nederland en Turkije. Van de ondervraagde experts wijzen sommigen erop dat deze overeenkomst van belang is om Europese landen een stem te geven in de nucleaire strategie van de Navo, anderen benadrukken dat nucleaire afschrikking nodig is voor de geloofwaardigheid van de Navo, weer anderen dat de aanwezigheid van tactische kernwapens voorkomt dat Rusland een strategische overmacht krijgt op zijn buurlanden. Het stationeren van Amerikaanse kernwapens in Europa is ook bedoeld om te voorkomen dat Duitsland en andere Europese landen zouden streven naar eigen kernwapens. Duitse deelname aan de overeenkomst is een belangrijk symbool van Duitslands betrokkenheid bij het bondgenootschap.

Velen zien een eventuele eenzijdige terugtrekking uit de overeenkomst als een zorgelijk signaal, dat in elk geval zou moeten worden gecompenseerd door veel hogere defensiebestedingen aan conventionele wapens. Als één van de sterkste landen moet Duitsland een evenredig deel van de defensielasten dragen. Eenzijdige terugtrekking van Duitsland zou kunnen leiden tot een kloof met Washington en olie op het vuur gooien van een toch al gespannen relatie. Veel experts zijn bang dat Oost-Europese landen, zoals Polen, een terugtrekking van Duitsland zouden willen compenseren door stationering van Amerikaanse kernwapens op hun grondgebied, wat zou kunnen leiden tot spanningen en een wapenwedloop met Rusland. Terugtrekking van tactische kernwapens zou alleen moeten worden overwogen als onderdeel van onderhandelingen met Rusland over wapenbeheersing. Er zou van Russische zijde iets tegenover moeten staan. 

Met die laatste zin ben ik het wel eens. Maar - zoals ik hier al eerder schreef (4) - de vanzelfsprekendheid van de aanwezigheid van kernwapens staat mij tegen. Sharing is caring is een misleidende titel. Alle inspanningen zouden er voortdurend op moeten zijn gericht om een wereldwijd verbod op kernwapens stap voor stap mogelijk te maken. Dat gaat niet als we het dreigen met het atoomwapen de "hoeksteen" van onze strategie noemen. 

---

Bronnen: 

(1) Tagesspiegel 03-05-2020 SPD fordert Abzug aller US Atomwaffen aus Deutschland

(2) Lees hier een samenvatting (webpagina) en het hele rapport (PDF): 

(Nuclear) Sharing is Caring - European Views on NATO Nuclear Deterrence and the German Nuclear Sharing Debate (DGAP Report no.. 10, juni 2020)

(3) Wikipedia: Nuclear sharing

(4) Styloblog 24-06-20 Arms Control

Arms Control

Deze tweet moet ik hier even parkeren, omdat de inhoud mij verwart, vooral in combinatie met de twitternaam van de afzender. USArmsControl bezingt hier vrolijk de verworvenheden van de atoombom. 

The F-35A is the world’s most sophisticated jet. It is dual-use capable, and part of the United States’ unwavering commitment to extended deterrence. @Nato is a nuclear alliance. #deterrence https://t.co/fZ7ZfIrC9d

— Ambassador Marshall S. Billingslea (@USArmsControl) June 24, 2020

Laten we niet vergeten - en kennelijk kunnen we het niet vaak genoeg herhalen - dat het platbranden van steden en dorpen of het verspreiden van dodelijke ziekten - of dat nou door vuur, gif, nucleaire explosie of straling gebeurt - niet is toegestaan. Ook niet in tijden van oorlog of in tijden van dromen over oorlog. Biologische en chemische wapens zijn al officieel verbannen en wie B zegt moet ook A zeggen: ook atoomwapens voldoen niet aan de eisen van het oorlogsrecht. Dat betekent niet dat we van de ene op de andere dag alles kunnen laten vallen (wat als het over bommen gaat sowieso een wat ongelukkige uitdrukking is), maar wel dat het werken aan nucleaire ontwapening een speerpunt (goed, ook een wat ongelukkig gekozen oorlogstaal), een niet aflatende inspanning van ons defensiebeleid moet zijn. Alle kernwapens de wereld uit (te beginnen uit Engeland en Frankrijk). Ook de dreiging ermee. 

Amerika heeft daar een speciale ambassadeur voor, zie ik, en dat is goed. Maarschalk S. Billingslea is de speciale presidentiële gezant voor de wapenbeheersing. USArmsControl is zijn officiële twitteraccount. 

Hoe 'wapenbeheersing' zich verhoudt tot het bezingen van de Navo als nucleair bondgenootschap is mij een raadsel. Dat de Navo kernwapens heeft is een feit; dat andere grootmachten en steeds meer kleinere landen kernwapens hebben evenzeer. Het is des maarschalks taak om wegen te zoeken naar verantwoorde nucleaire ontwapening en de weg daar naartoe helder uit te dragen. 

De uit het JSF-project, de Joint Stike Fighter, voortgekomen F-35 is een "sophisticated jet", een geavanceerd en verfijnd straalvliegtuig. Onze Jet wordt nog verfijnder als ze straks atoombommen kan afgooien waarmee je de mensen op de grond kunt platbranden en kanker verspreiden. Dat kan pas in 2023 - de vijand wordt nog even om geduld gevraagd - maar Amerika is er al druk mee aan het oefenen. De Amerikaanse Ambassadeur ArmsControl kán niet wachten. 

---

Aviationist 22-06-20

First photos of F35A-jets dropping nuclear bombs

Mijn eerdere blogs over kernwapens

27-03-2008 Kernwapenvrije wereld

02-07-2007 Onvermijdelijk immoreel

Wikipedia 

B61 nuclear bomb

(340 kiloton = 22x Hiroshima)

Scientias

Wat als een atoombom valt

Dodenherdenking

Rond de Meidagen wisselenden mijn oude vriend Andreas (hij is wel vijf maanden ouder dan ik), zoals wel vaker, per e-mail wat persoonlijke gedachten en ervaringen uit. Andreas woonde in 1983 voor zijn promotie-onderzoek een jaar als kamerhuurder bij mijn vriendin en mij in Utrecht. Hij komt uit Hamburg, is opgegroeid in Brussel en woont in München. Hij spreekt uitstekend Nederlands en is vertaler van onder andere Amerikaanse en Nederlandse romans naar het Duits. Vanwege een reactie van hem 'parkeer' ik hieronder enkele fragmenten van wat ik aan hem en eerder aan een vriendin chreef, zodat ik deze gedachten later weer terug kan vinden. Zelfarchivatie. 

Andreas vertelde me dat hij op 5 mei de uitzending van de Dodenherdenking terug had gekeken en dat hij onder de indruk was van de toespraken van Arnon Grunberg en koning Willem-Alexander. 

Mijn reactie. Ja, ik was ook onder de indruk. Ik zette maandagavond om half acht de televisie aan en viel midden in de toespraak van Arnon Grunberg, het begin heb ik gemist. Ik was onder de indruk van de gruwelijke verhalen die hij als voorbeeld nam, maar ook toen hij de antisemitische reacties die hij ontvangt, verbond met wat Marokkanen naar hun hoofd krijgen gesmeten. Na zes jaar loopt nog steeds de rechtszaak tegen een niet nader te noemen kamerlid, die in een verkiezingstoespraak zijn toehoorders toeriep: "Willen jullie meer of minder Marokkanen?" en als het publiek - aangemoedigd door secondanten op het podium - scandeert "Minder, minder, minder!" zegt "Dat gaan we regelen". Eerder deze 4 mei dacht ik nog: hoe heeft het zover kunnen komen in ons land in deze tijd? Hoe intens verdrietig en kwaadwillend. Grunberg: "Het begint met woorden".

Ook de woorden van koning Willem-Alexander vond ik indrukwekkend en zijn toespraak heeft positieve reacties gekregen, zeker de subtiele en persoonlijke zinsnede over zijn overgrootmoeder koningin Wilhelmina. Ook vanuit de Joodse gemeenschap. Hij stond daar op het lege plein, volwassen en authentiek. Er deed zich iets merkwaardigs voor. Op een gegeven moment dacht ik in mijn woonkamer hardop "ja, en mijn overgrootmoeder dan?" en even later sprak hij letterlijk over zijn "overgrootmoeder". Het leek alsof ik een voorspellende gave had, maar de tijd was denk ik gewoon rijp voor zo'n uitspraak. Vanuit nationalistisch perspectief was en is koningin Wilhelmina een standvastige held die haar volk bemoedigde in een moeilijke tijd, maar vanuit de Joodse gemeenschap gezien heeft ze verzaakt door maar enkele keren de jodenvervolging te noemen en er zijn ook mensen die haar vertrek naar Engeland als verraad beschouwen. Door dit te benoemen zonder te veroordelen 'ontzenuwde' hij een gevoelige zenuw. 

Laat ik hier kopiëren wat ik afgelopen maandagmiddag 4 mei aan een vriendin schreef: 

<< Hoewel ik dus (zoals altijd al) heel erg met het verleden bezig ben, ben ik er de laatste jaren meer dan ooit van losgezongen. Het is te ver weg. Ouders. Oorlog. Vier mei was voor mij altijd de heiligste dag van het jaar, nog wel, maar het is afstandelijker. Meer verlegenheid ook. Meer vrije val dan het pad bewandelen. Ik vlag nog wel als ik kan. Op 4 mei gedenk ik de oorlog, 5 mei de bevrijding en 9 mei de vrede. Dan hang ik altijd de Europese vlag uit. Als ik weer eens iemand een 'rondleiding' geef in de Utrechtse binnenstad en door de Keizerstraat loop, waar ik woonde naast de universiteitsbibliotheek (ingang Kloksteeg), dan laat ik wel eens raden wat mijn woning was. Hint: een klein voorwerp aan de dakgoot naast het balkon. Het is de enige woning met een vlaggenstandaard. De mijne. 

De twee minuten stilte zijn voor mij een eeuwigheid van verwarring en reddeloosheid door de heftigheid en zinloosheid van de oorlog. In feite is het een - als kind al door de ernst van het moment ongemerkt ontwikkelde - trance. Dat ontdekte ik dankzij de Damschreeuwer in 2010 (*). Ik volgde de Dodenherdenking op de televisie en herinner me hoe ik verbaasd opkeek toen ik de schreeuw hoorde en ik het begin van het weggolven van het publiek zag, vanuit een totaalshot vanaf het paleis. Ik schrok en vroeg mij af wat er aan de hand was, maar ook hoe ver we in de tijd waren. Naar mijn gevoel was ik urenlang weggeweest. Door die schreeuw ontdekte ik dat voor mij de tijd dan écht stil staat. Dat is frappant, want ik leerde van de twee minuten stilte op school door een boekje met uitleg en tekeningen voor kinderen, waarin een agent op 4 mei voor de tram gaat staan, het verkeer stilzet en gaat salueren, "de tijd stond even stil". Dat maakte grote indruk op mij en dat is voor mij de essentie van 4 mei. >>

Het vlaggen, de stilte. Maar hoe we moeten reageren op het Wilderianisme, Alternativisme, Trumpisme en hoe je het maar noemen wilt (kreten uit het verleden voldoen niet meer), ik heb geen idee! Ook mensen die ons niet aanstaan, zullen we met respect moeten blijven benaderen, want haat - of onbenul - met haat beantwoorden helpt niet en laat de verdwaalde mensen in de kou staan. 

(*) De Damschreeuwer 4-5-2010 zie You Tube.

RMS 70

Vandaag herdenken de Molukkers - en anderen met hen - dat zeventig jaar geleden, op 25 april 1950, de vrije republiek Zuid-Molukken (RMS) werd uitgeroepen. Deze republiek heeft nooit internationale erkenning gekregen en Indonesië heeft de macht over de Molukse eilanden stevig in handen. 

In 2017 schreef ik een commentaar naar aanleiding van een voorgenomen ontmoeting van de inspecteur-generaal der krijgsmacht met de laatste nog levende Ambonese KNIL-militairen. De Molukse actiegroep Maluku4Maluku noemde deze ontmoeting een historische doorbraak en een vorm van erkenning.

Ik schreef: "Bij alle vragen om erkenning mag niet vergeten worden, dat Nederland deze oorlog moreel en militair verloren heeft. Dat is een pijnlijke ervaring, voor alle veteranen die daar gevochten hebben en hun familie en nabestaanden. Nederland heeft niet zoveel uit te delen. Erkenning zou denk ik vooral in kunnen houden, dat de regering de teruggetrokken militairen niet in de steek mag - en had mogen - laten, dat er een lotsverbondenheid en ereschuld is, dat de Molukkers een bijzondere positie in ons land innemen en dat zij waar nodig concrete ondersteuning verdienen."

Lees het hele blog hier: Erkenning

Aldert Poortema

De ouders van de op 12 januari 2008 in Uruzgan omgekomen militairen Aldert Poortema uit IJlst en Wesley Schol uit Assen krijgen een schadevergoeding. Defensie erkent aansprakelijkheid.

Het graf van Aldert Poortema in IJlst bezoek ik elk jaar twee of drie keer, als ik daar verblijf in de caravan van mijn broer, voorheen van m'n ouders. Aldert Poortema wordt in IJlst ook op 4 mei herdacht, in aanwezigheid van zijn makkers en zijn ouders, wat de Dodenherdenking een extra gewicht en last geeft. Ik was er bij op 4 mei 2008, die eerste keer, en daarna nog een paar keer en zie met lede ogen de ouders staan. En hoewel ik er niet zo voor ben dat op 4 mei 'iedereen en alles' wordt herdacht, ik vind het wel indrukwekkend en word meegezogen in het verdriet. Sindsdien kan ik het niet laten om bij mijn bezoek aan IJlst altijd even bij Aldert langs te gaan, een moment stil te staan bij zijn graf, te kijken naar zijn foto die daar staat en na te denken over de zinloze dood van deze jonge jongen.

Aldert Poortema is geboren op 2 oktober 1985 en gesneuveld op 12 januari 2008, 22 jaren oud. De nóg jongere Wesley Schol heeft hem proberen te redden en werd toen ook dodelijk geraakt.

Ook als ik thuis ben, denk ik vaak aan hem, aan het verdriet en ook aan de politiek. Slechts één keer in de geschiedenis is artikel 5 van de Navo ingeroepen, dat zegt dat een aanval op één bondgenoot een aanval op ons allen is. Dat was toen Amerika op 11 september 2001 werd aangevallen door gruwelijk wrede terroristen. Toen Amerika een beroep op ons deed, zijn 'we' gegaan, ook al moesten we daarvoor helemaal naar Afghanistan. Of dat een wijze beslissing was, vraag ik mij af, maar die solidariteit vind ik niet onbelangrijk. De wijze van optreden van de Nederlanders in Uruzgan oogste veel lof: de Dutch approach, zo dicht mogelijk bij de bevolking. Toen de Amerikanen ons land vroegen om langer in Uruzgan te blijven dan oorspronkelijk was afgesproken, viel het kabinet Balkenende (CDA), omdat de PvdA (Wouter Bos) de steun introk. Eimert van Middelkoop van de ChristenUnie was in die tijd minister van Defensie en Maxime Verhagen (CDA) minister van Buitenlandse Zaken.

De ouders van Aldert Poortema hadden er publiekelijk voor gepleit om de missie voort te zetten. Dat vond ik indrukwekkend, maar ik was het er niet mee eens. Voor mij ging het er niet om of de Uruzgan-missie al dan niet moest worden voortgezet, maar om de vraag of dit door de Nederlanders moest worden gedaan. Ik hecht juist erg aan trouw en betrouwbaarheid in een bondgenootschap. Ik vond het geen laf weglopen, maar je houden aan de afspraken. Daarin moest Nederland, vond ik toen, geen slappe knieën tonen. Er was een concrete einddatum afgesproken en als een bondgenootschap zich niet aan afspraken kan houden, hoe staat het dan met je betrouwbaarheid en weerbaarheid? Als een missie van één land afhangt, dan heeft de vijand dat gauw door en is de strijd bij voorbaat verloren. Dat hebben we geleerd in Srebrenica. Vergeet niet dat de "safe haven" werd ingenomen nadat in eerste instantie niemand en uiteindelijk alleen Oekraïne de missie van Nederland wilde overnemen. Het mandaat van Dutchbat liep 1 juli af, de opvolgers waren nog niet verschenen, op 11 juli openden de Bosnische-Serviërs de aanval en uiteindelijk bleef ook luchtsteun uit. "Een aanval op één is een aanval op allen", is het credo van de Navo, als de strijd van één afhangt, is deze verloren.

In een boze bui of slaapdronken voer ik in gedachten wel eens heftige discussies met president Trump, voor wie de Navo is verworden tot een uitzendbureau. You pay, we fight. Onze waarden mogen wat kosten, maar terechte verhoging van het defensiebudget mag niet waardenloos en doelloos zijn. Dan vertel ik hem van Aldert. Die jongen uit dat kleine elfstedenstadje die ging - misschien uit avontuur, misschien vanwege z'n maten, maar uiteindelijk om de vrijheid en vrede te verdedigen.

Had het zin? Kan je vrede krijgen door oorlog te voeren? Het verhaal van Aldert en Wesley is nog triester. Ze zijn doodgeschoten door hun eigen mensen. Friendly fire. Slachtoffer worden van eigen vuur kan op verschillende manieren gebeuren. Een soldaat kan per ongeluk in de vuurlinie terecht komen, terwijl er geschoten wordt op de vijand. Maar erger nog is het als inkomend vuur wordt beantwoord en leidt tot een fel vuurgevecht en men in de chaos pas laat ontdekt dat het alleen de eigen troepen zijn die elkaar beschieten. Bij deze schietpartij zijn twee Nederlanders en twee Afghaanse medestrijders omgekomen en een Nederlander zwaar gewond, maar ook de andere betrokkenen dragen een zware last. De ouders van Aldert hebben geprobeerd de commandant die opdracht gaf tot het vuren aansprakelijk te stellen, maar dat is afgewezen. Defensie erkent nu wel de aansprakelijkheid voor het incident.

In 1977 kreeg ik een collega die getrouwd was met een Amerikaanse soldaat die gevochten had in Vietnam. Toen ik het echtpaar uitnodigde voor mijn 22ste verjaardag, moest ik een houding weten te vinden tegenover de Vietnam-veteraan, terwijl de Vietnam-oorlog een decennium lang als het ultieme kwaad was voorgesteld. Ik hoor onze bijbelstudieleider nog zeggen: "Het gaat ook om het Vietnam in je hart". Voor mij was duidelijk dat je de vragen over goed en kwaad, oorlog en vrede, niet kunt vermijden, ook als je het antwoord niet weet of tot verschillende antwoorden komt. Een "licence to kill" (of "rules of engagement") betekent niet dat doden goed is, het is nooit goed, maar dat we soms niet aan het kwaad kunnen ontkomen en we dit samen zullen moeten dragen. Of we nou pacifist of militarist zijn. Ik bedoel niet te zeggen dat onze antwoorden of opvattingen niet uitmaken, maar wel dat als ons land militairen uitzendt, wij hen en hun nabestaanden er niet alleen voor mogen laten opdraaien. De oorlog niet vergoeilijken, maar ook niet wegduwen. Een schadevergoeding voor de ouders is misschien net zo zinloos als de dood van hun zoon - en wat zegt nou eigenlijk mijn stille groet bij zijn graf? - maar het is een erkenning van betrokkenheid.

Zie ook: Leeuwarder Courant 14-02-20 
Ouders omgekomen Uruzgan-militairen Aldert Poortema en Wesley Schol krijgen schadevergoeding

Tentoonstelling Fokker

Honderd jaar geleden herstelt de wereld van een vier jaar durende wereldoorlog met miljoenen slachtoffers. De tentoonstelling Fokker! gaat over twee mensen die de impact van die oorlog op verschillende manieren hebben verwerkt; vliegtuigpionier Anthony Fokker en Wilhelm II, de gevallen Duitse keizer. Uitgelicht wordt het grenzeloze en avontuurlijke leven van Anthony: van een jongen die op de middelbare school mislukt maar uitgroeit tot een succesvol Duits wapenindustrieel in ‘14-‘18.

De Duitse nederlaag staat een succesvolle vervolg-carrière van Fokker echter niet in de weg. In de roerige jaren twintig bouwt hij zijn vliegtuigimperium uit tot het belangrijkste ter wereld. De pioniersgeest van Anthony leeft ook nu nog bij Fokker Aerostructures voort.

De tentoonstelling belicht de verrassende parallellen tussen keizer en luchtvaartpionier; beide in 1918 - 1919 uitgeweken naar Nederland, beide gevolgd door treinwagons met bezittingen, beide genoemd in het Verdrag van Versailles. Er worden grote modellen, vliegtuigonderdelen, foto’s en unieke voorwerpen getoond, onder andere uit het bezit van de nazaten Fokker.

29 november 2019 t/m 22 maart 2020
Openingstijden: dinsdag t/m zondag van 13.00 tot 17.00 uur

Bron: Persbericht Huis Doorn

Website: Huis Doorn

Trump's jacht

Gaat dit verhaal over Bush, Khashoggi, Trump of mijn huisgenoot Foday? Ik ben nu al de draad kwijt.

* Bush *

Afgelopen week, op 30 november 2018, overleed oud-president George H.W. Bush. Over de doden niets dan goeds en veel media maken de onvermijdelijke vergelijking tussen de milde, wijze papa Bush van weleer met de nogal lompe, onberekenbare en eigenwijze president van nu. Wij kennen de oude Bush vooral als conservatieve Republikein die Saddam Hussein uit Koeweit knikkerde, maar de Amerikanen hebben lang getwijfeld of hij niet te aardig was om president te worden. De "tough enough question" komt al aan de orde in een televisie-interview in 1979, toen hij in de strijd om de Republikeinse nominatie streed tegen kandidaat Ronald Reagan, wiens vice-president hij werd alvorens hem in 1984 op te volgen als president.

Bush' antwoord is mooi: "I don't equate toughness with just attacking some individual. I equate toughness with character". Hij laat zich niet verleiden om ook maar iets lelijks te zeggen over de andere kandidaten. Terugkijkend is dit filmpje een verademing.

* Trump *

Donald Trump vindt die softe Bush maar niks. Dat zei hij in 1990 al in een interview in de Playboy. Ik wist niet eens dat Trump toen al bestond, ik had nog nooit van hem gehoord tot hij in 2015 begon door te breken als presidentskandidaat. Vreemdgenoeg heb ik de mij volkomen onbekende Trump in 2012 al wel eens geciteerd op mijn eigen website Stylotweet, waar ik voornamelijk tweets over twitter plaats.

Donald J. Trump: "I love Twitter.... it's like owning your own newspaper--- without the losses."

* Playboy *

Het Playboy-interview móet je lezen. Zoals iedereen weet, koop je de Playboy niet voor de plaatjes - daar is niks aan - maar om de doorwrochte artikelen. Dat klopt in dit geval. Dat Trump toen al bestond, had ik zelf nog wel kunnen uitrekenen, maar het is schokkend om te lezen dat alles wat hij nu beweert en uitvoert, hij ook toen al nét zo vond en deed. Hij was daar in eigen land toen al net zo beroemd en berucht om als nu.

Door het overlijden van Bush sr. stootte ik alsnog op dit interview. De journalist van Playboy vraagt hem: "Do you think George Bush is soft?" Trump: "I disagree with him when he talks of a kinder, gentler America. I think if this country gets any kinder or gentler, it's literally going to cease to exist." 

Hij vindt dat mensen uit de zakenwereld over het buitenlandbeleid zouden moeten onderhandelen met andere landen. "We'd have respect around the world".

* How to make a buck *

Zijn merkwaardige minderwaardigheidscomplex over die arme States waar de hele wereld om lacht, zat er toen al flink in. Het artikel vertelt kort over Trump's jonge jaren. Zijn vader hamerde op het belang van "knowing how to make a buck", vond hem te ruw en wild en stuurde hem naar de militaire academie. Door zijn vader kreeg hij, zo wordt gezegd, een knagend gevoel tekort te schieten, wat zou hebben geleid tot zijn tomeloze ambitie. Na links en rechts wat gehandeld te hebben in middenklasse woningen, komt op zijn 28ste zijn doorbraak. Als in Manhatten een spoorwegmaatschappij failliet gaat, grijpt hij zijn kans en neemt hij opties op het onroerend goed. Zijn "coup", zoals Playboy het noemt, bestaat eruit de banken te verleiden hem 80 miljoen dollar te lenen en bij politici een belastingaftrek van 120 miljoen los te peuteren. "Verleiding, overdrijving en brutaliteit definiëren daarna de Trump-stijl, die hij weet te smeden tot een scrupuleuze managementtechniek". 

* Trump Tower *

Op zijn 33ste, in 1979, koopt hij een perceel op Fifth Avenue in New York voor 20 miljoen dollar, regelt een belastingreductie van 140 miljoen en bouwt de 68 verdiepingen hoge Trump Tower. Ten tijde van het interview in 1990 bezit hij 3,7 miljard. Zijn hotels en casino's leveren hem wekelijks 50 miljoen op. Op geruchten dat hij het Waldorf-hotel wil overnemen, grapt hij: "Zonder Waldorf kan ik niet slapen". Op de volgende vraag geeft de Playboy-journalist zélf het antwoord. "And the Presidency? No, that takes an election, and it is clear that Trump is not that patient."

* The working guy loves me *

Toch klinkt u soms als een presidentskandidaat die zijn kiezers opzweept, merkt de journalist op. Bij welke partij zou u zich het meeste thuisvoelen als u kandidaat zou zijn? "Ik zou het beter doen als Democraat dan als Republikein", antwoordt Trump, "niet omdat ik progressief ben, want ik ben convervatief, maar de arbeider zou op mij stemmen. Hij houdt van me."

Wat zou president Trump als eerste doen als hij het Oval Office binnenstapt? Zijn antwoord klinkt in 1990 niet anders dan nu (behalve dat China intussen Japan is voorbijgestreefd):

"Many things. A toughness of attitude would prevail. I'd throw a tax on every Mercedes-Benz rolling into this country and on all Japanese products, and we'd have wonderful allies again." 

* We're being laughed at *

Hij is voor de doodstraf, maar waarschuwt tegen de gevaren van kernwapens. Hoe zou president Trump het aanpakken? Dan schetst Trump de president die we nu kennen: "He would believe very strongly in extreme military strength. He wouldn't trust anyone. He wouldn't trust the Russians; he wouldn't trust our allies; he'd have a huge military arsenal, perfect it, understand it. Part of the problem is that we're defending some of the wealthiest countries in the world for nothing... We're being laughed at around the world."

* Khashoggi *

Dan verschijnt er in het Playboy-interview een naam waar we tot voor kort nog nooit van gehoord hadden, maar die we sinds een maand of twee ineens allemaal kennen, hoewel nog wat lastig te spellen: Khashoggi. Niet de op 2 oktober 2018 in Turkije vermoorde Saoedische journalist Jamal Khashoggi, maar zijn oom Adnan Khashoggi (1935-2017). Jamal's grootvader en Adnan's vader was Mohammed Khashoggi, afkomstig uit Turkije. Hij trouwde met een Saoedische vrouw en werd de lijfarts van koning Abdulaziz al Saud. De zoon van de dokter werd een beruchte wapenhandelaar.

* Lockheed-affaire *

Adnan Khashoggi was vanaf de jaren '60 actief als wapenhandelaar en dan vooral als tussenpersoon bij transacties tussen Amerikaanse wapenproducenten en de Saoedische regering. Zijn klanten waren onder andere Lockheed en Northrop. Vooral met Lockheed onderhield hij nauwe banden. Lockheed betaalde hem tussen 1970 en 1975 meer dan 100 miljoen dollar commissie. In feite was Khashoggi Lockheed's marketingtak. Ook de voorzitter van het Wereldnatuurfonds genoot van de gulle giften van deze vliegtuigfabriek. Deze olifantenfan beunde bij als Prins der Nederlanden en was getrouwd met ons staatshoofd. Halverwege de jaren '70 werden stukje bij beetje de feiten onthuld in wat de Lockheed-affaire is gaan heten en in 1976 mocht prins Bernhard zijn militaire uniform voor altijd in de kast hangen. 

* Irangate *

Adnan Khashoggi was niet alleen de spil van de Lockheed-affaire, maar was ook nauw betrokken als bemiddelaar bij de Iran-Contra-affaire of Irangate. Amerika leverde in het geheim wapens aan Iran, onder meer om gijzelaars van Iran en van Hezbollah in Libanon vrij te krijgen. Met de opbrengsten werden - in strijd met besluiten van het Congres - stiekem de Contra's geholpen die in Nicaragua tegen de Sandinisten vochten. Vermoedelijk heeft president Reagan hier persoonlijk niet van af geweten, maar hij aanvaardde de verantwoordelijkheid toen de feiten in 1986 naar buiten kwamen. Enkele ambtenaren en minister van Defensie Casper Weinberger werden veroordeeld, maar kregen later gratie van president Bush - daar is hij weer.

* Marcos *

Adnan Khashoggi werd in 1988 in Zwitserland gearresteerd vanwege weer een andere affaire. Hij zou Ferdinand en Imelda Marcos hebben geholpen om honderden miljoenen uit de staatskas weg te sluizen, voordat Marcos werd afgezet als president van de Fillipijnen. Khashoggi werd uitgeleverd aan de VS, zat een tijdje vast, maar werd vervolgens vrijgesproken. Hij overleed in 2017 op 81-jarige leeftijd in Londen. Tot zijn arrrestatie stond hij bekend om zijn uitbundige levensstijl. Hij bezat talloze appartementen, villa's en een stal vol Arabische paarden. In 1987 stond hij op de cover van Time, maar niet lang daarna stortte zijn zakenimperium in elkaar.

* Khashoggi's Ship *

"En als ze nou niet betalen, dan verkoop je toch gewoon de boot", moet iemand tegen hem gezegd hebben. Zijn jacht de Nabila, gebouwd in 1980, was destijds een van de grootste jachten ter wereld. Het werd gebruikt in de Bond-film Never Say Never Again van 1983 en was de inspiratie voor het nummer "Khashoggi's Ship" van de rockband Queen. Hij verkocht zijn schip in 1988 aan de sultan van Brunei, die het direct doorverkocht aan Donald J. Trump.

Dan is het 1990 en zijn we terug bij het Playboy-interview, waarin Trump nogal neerbuigend doet over de geflipte zakenman. Trump kocht het met onyx en goud beklede jacht voor 29 miljoen, maar inmiddels zou het 100 miljoen waard zijn. Maar Trump vindt het scheepje toch wat krap en laat het ingrijpend verbouwen.

Trump Princess in het dok in Makkum

"The Trump Princess, or the Khashoggi "boat," as Trump now calls it, has gotten cramped, so a Dutch shipyard is confecting not a Princess but a full-fledged Queen costing more than $175,000,000", schrijft Playboy.

"Why in the world do you need a bigger yacht?", vraagt de interviewer. "I don't. But the Khashoggi boat is worth more only if I sell it".


"The houses, the planes and the boat are just investments. I paid twenty-nine million dollars for the Khashoggi yacht; two years later, I'll be selling it for more than one hundred million dollars and getting a bigger one." 

* Factuur uit Friesland *

Niet lang na het Playboy-interview zit Trump in een dip. Het gaat niet zo goed met zijn casino's. Op de werf in Makkum wordt intussen hard gewerkt aan de renovatie van de Khashoggi-boot en Trump kan op korte termijn de eerste factuur uit Friesland verwachten. De werf heeft het geld hard nodig. Maar ook Trump zit krap bij kas, dus het komt hem niet zo goed uit. Trump weet als geen ander dat je voor onroerend goed geen cash hoeft te hebben, het zijn assets, oftewel activa, waarvoor je met een beetje bluf en bravoure bij de bank kunt bedelen. In plaats van de factuur te betalen, besluit hij de hele werf te kopen en een paar maanden later weer door te verkopen aan een Amerikaan, die het doorverkoopt aan Damen Shipyards in Gorinchem. De werf in Friesland kan naar zijn centen fluiten. De verlaten Princess is nog jaren in Makkum achtergebleven en delen van het schip zouden tot op de dag van vandaag in bezit zijn van de werf, die nu onderdeel is van Feadship. 

Feadship in Makkum

Feadship is een samenwerkingsverband van de scheepswerven Royal Van Lent en Koninklijke De Vries Scheepsbouw. Deze First Export Association of Dutch Shipbuilders is in 1949 opgericht om Nederlandse superjachten te promoten in het buitenland. Het Nederlandse Feadship startte in 1977 ook een Amerikaanse tak, Feadship Americas Inc. De geschiedenis van scheepsbouwer Van Lent gaat terug tot 1849 en de eerste werf van De Vries werd geopend in 1906.
Feadship heeft onder andere scheepswerven en droogdokken in Makkum, De Kaag en Aalsmeer.

Feadship in Makkum

Op één van die werven in Noord-Holland werkt mijn huisgenoot Foday. Hij vertelde mij een paar jaar geleden het verhaal van Trump en Makkum, maar ik kon het niet zo goed plaatsen. Als je de draad kwijt bent, is het natuurlijk altijd handig om een elektrotechnisch ingenieur in huis te hebben. Foday is een echte bruggenbouwer: als elektrotechnicus werkt hij op de brug van de jachten in aanbouw om de electronica voor bijvoorbeeld besturing, navigatie, radar en radioverkeer aan te leggen.

Onlangs heb ik een kijkje genomen bij de enorme loods van Feadship in Makkum (foto), omdat daar de start en finish was van een sloeproeiwedstrijd waar een vriend van mij aan meedeed.

* Uitverkochte Trump-show*

En Trump? Playboy (what's in a name) weet koel en helder Trump's decadentie naar boven te halen.

Playboy: "Wat betekent dit allemaal nou écht voor u? Het jacht, de bronzen toren, de casino's."
Trump: "Het zijn requisieten voor de show."

Playboy: "En wat is de show?"
Trump: "De show is 'Trump' en hij is overal uitverkocht. Ik heb er lol aan gehad en ik zal er lol aan blijven beleven. Ik denk dat de meeste mensen er van genieten". 

--------------------------------------------------

*) De foto van Trump's schip op de werf in Makkum is op meerdere websites gepubliceerd. De foto is vermoedelijk van de inmiddels failliete werf Amels. De copyrighthouder heb ik na intensief zoeken niet kunnen vinden. Als er copyrightclaims zijn, zal ik de foto verwijderen of de copyrightsvermelding aanpassen. 
--------------------------------------------------

Trump

• The Playboy Interview With Donald Trump (01-03-1990)

• Trump over Twitter (Stylotweet 10-11-2012)

Bush

• Wikipedia: George H.W. Bush
• Interview George H.W. Bush in 1979 (video 1'21")

Feadship

• Feadship.nl - Our story
• Wikipedia: Feadship

Trump Princess & Makkum

• NRC 10-05-1990: Donald Trump koopt boot en hele scheepswerf in Makkum 
• Yacht Harbour: Serial Yacht Owners - Trump Princess
• Boat International: Trump Princess - Inside Donald Trump's lavish 86m superyacht
• Damen Shipyards, Gorinchem

You Tube video hitsong Queen: Khashoggi's Ship 

Afro-Chinese top

Veel Afrikaanse leiders waren deze week aanwezig in de Chinese hoofdstad Beijing. De stad was gastheer voor een grote Chinees-Afrikaanse topconferentie, 54 Afrikaanse nationale vlaggen wapperden aan de boulevard naar het Plein van de Hemelse Vrede.

Iedereen die iets te vertellen heeft in Afrika was er. Dat zegt veel over de veranderende wereldorde. Is een topconferentie van een heel continent op dit moment denkbaar in Washington DC? Of in Brussel? Vergeet het maar.

Waarom komen de Afrikanen dan naar China? Voor het Chinese geld natuurlijk. President Xi Jinping heeft 60 miljard dollar beloofd voor de ontwikkeling van Afrika. Het Chinese ontwikkelingsmodel verschilt sterk van wat de Westerse landen de afgelopen halve eeuw in Afrika hebben geprobeerd. De resultaten daarvan waren niet om over naar huis te schrijven en heeft de toegenomen migratie vanuit Afrika naar Europa tot gevolg gehad.

Gaat China lukken, waar het Westen faalde? De Chinezen zijn het best bekend om de voortvarende aanleg van hun infrastructuur: wegenbouw, spoorwegen, havens en dergelijke. Dat was de motor van hun eigen ontwikkeling. Maar dit model overplanten naar Afrika biedt geen garantie voor succes.

De Chinese industrialisatie was de afgelopen dertig jaar succesvol omdat deze gepaard ging met uitbreiding van de productie. Toen de wegen en havens werden gebouwd, konden vrachtwagens en containers vol aan goederen geëxporteerd worden. Dat model kan niet zomaar even worden overgezet naar Afrika. Het ontbreekt daar aan een goed doordachte industrialisatie. De met Chinees geld gefinancierde projecten leiden tot een zware schuldenlast. Als de Afrikanen de leningen moeten terugbetalen, lopen ze het risico dat ze daarvoor budgetten voor gezondheidszorg en onderwijs moeten opofferen. 

De Chinezen zijn ook van plan hun militaire aanwezigheid in Afrika uit te breiden. Een jaar geleden openden zij hun eerste overzeese militaire basis in de kleine staat Djibouti in de Hoorn van Afrika. Deze plek is niet onbelangrijk. Djibouti ligt centraal in de omgeving van de Rode Zee en de Perzische Golf en langs de belangrijke routes voor olie en gas uit het Midden-Oosten.

Het is alweer tien jaar geleden dat China de Verenigde Staten heeft ingehaald als grootste handelspartner van Afrika. Vorig jaar was de Chinese handel met Afrika vier keer groter dan de Amerikaanse. Maar de VS is militair veel sterker aanwezig. Het militaire hoofdkwartier van het Amerikaanse Africom is gevestigd in Stuttgart, Duitsland, maar van daaruit worden zo'n vijftig bases op het Afrikaanse continent bedient.

De Chinese draak heeft de Amerikaanse adelaar nog lang niet overwonnen, maar wint elke dag aan kracht.

Bron: column van de Deense journalist Flemming Ytzen voor het blad Politiken, gepubliceerd op zijn weblog 10.9.18, uit het Deens met behulp van Google samenvattend vertaald door Ytzen Lont (met toestemming van de auteur). 

https://flemmingytzen.com/2018/09/10/da-hele-afrika-fyldte-op-i-beijings-gader/

Dag van Europa

Zoals elk jaar hang ik vandaag - 9 mei - de Europese vlag uit.

Op 4 mei denk ik aan de oorlog.
Op 5 mei denk ik aan de bevrijding.
Op 9 mei denk ik aan de vrede.

Het één kan voor mij niet zonder het ander.

Dag van Europa
Op 9 mei 1950 werd de pers bijeengeroepen voor een 'mededeling van het hoogste belang'. Op deze persbijeenkomst las de toenmalige Franse Minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman de eerste regels van een verklaring aan de pers voor. In zijn verklaring pleitte Schuman voor een organisatie die de Franse en Duitse productie van kolen en staal - belangrijke grondstoffen voor de oorlogsvoering - onder gezamenlijk beheer zou plaatsen. Op die manier zou de vrede op het Europese continent bewaakt worden.

Europese militaire samenwerking

Op 13 november 2017 hebben 23 EU-lidstaten, waaronder Nederland, een gezamenlijke verklaring ondertekend over een permanente gestructureerde samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie. De mogelijkheid van militaire samenwerking staat al in het Europese Verdrag van Lissabon. De gezamenlijke verklaring is een eerste stap naar een "permanent structured cooperation" (PESCO). De Europese Raad van ministers moet nog over deze samenwerking beslissen. Dat zou kunnen tijdens de Europese top van 11 december. In de nu ondertekende verklaring staan de principes en het wettelijk kader voor vrijwillige, projectmatige militaire samenwerking tussen verschillende Europese landen. De landen willen meer investeren in gezamenlijke inzet en militaire paraatheid voor de veiligheid en verdediging van het grondgebied en de burgers van de EU. Ook zijn de ondertekenaars een stapsgewijze daadwerkelijke verhoging van hun defensiebudget overeengekomen.

Bron: Europese Raad, persbericht 13.11.17

Maar ik besta

Op Twitter las ik maandagmiddag deze tweet van @BisschopRoelof :

Zou 't? '... protect our Union, which is exactly what EU citizens expect'. Echt? 1) 'EU citizens' bestaan niet; 2) de 'citizens' verwachten bescherming van hun eigen staat, niet van 'Union'. Opnieuw bekend desinformatie-trucje van #EU dus. #nepnieuws 

in reactie op deze tweet van @EU_Commission:

JunckerEU argued for permanent structured cooperation in #defence during his election campaign. 3 years later it is becoming a reality - A European Security and Defence Union will help protect our Union, which is exactly what EU citizens expect http://europa.eu/!FU48wr  #PESCO

De accentuering met vet is van mij. Het zijn de woorden die mij raakten en die ik "verre van mij wil werpen". 

Volgens kamerlid Roelof Bisschop van de SGP besta ik als EU-burger niet, is mijn paspoort kennelijk nep en verwachten burgers geen bescherming van Europa. Europa mag in elkaar donderen, het landje aan de Zuiderzee redt zich wel alleen. Als het aan de SGP ligt, wordt alleen de eigen staat beschermd. Door wie? Dat is niet helemaal duidelijk. Nederland tegen de rest van de wereld.

Nou mag dit kamerlid vinden wat hij vindt. Hij mag tegen de EU zijn en tegen Juncker en tegen militaire samenwerking en tegen alles om hem heen. Maar ik besta. Ik ben en voel mij een Europees burger. Het staat op mijn paspoort. Iedereen mag daar van alles van vinden. Maar het ontkennen gaat mij te ver. 

Ik begrijp dat hij tegen structurele Europese militaire samenwerking is. Dat mag. Ieder voor zich en de SGP voor ons allen. Maar nepnieuws? 

Toen ik zijn tweet las, dacht ik dat hij op een nepaccount was gestoten. Terecht dat hij daar voor waarschuwt. Ik heb hem per omgaande gevraagd dit te onderbouwen. Het leek - en blijkt - namelijk een heel echt twitteraccount te zijn. Dat van de Europese Commissie, waar Juncker de voorzitter van is. 

Vandaag is de PERSCO getekend. Dat staat voor permanent structured cooperation in defence matters, de lang verwachte permanente samenwerking in defensiezaken. Daar kan je op tegen zijn. Daar mag je je tegen verzetten. Je mag het ook in je eentje proberen of op de bescherming van Donald Trump blijven rekenen. Of bouwen op de Canadezen als betrouwbare Atlantische partner. Maar desinformatie!? Een trucje!? 

Juncker zei voor zijn aantreden:

"Ik geloof dat we moeten werken aan een sterker Europa als het gaat om veiligheid en defensie. Ja, Europa is een 'zachte kracht'. Maar zelfs de sterkste zachte kracht kan op den duur niet zonder tenminste een gedeeltelijk geïntegreerde defensie. Het Verdrag van Lissabon voorziet in de mogelijkheid dat lidstaten die dat willen hun defensiecapaciteiten kunnen bundelen in de vorm van een permanente structurele samenwerking. Dat betekent dat lidstaten die dat willen, zo nodig gezamenlijke EU-missies kunnen uitvoeren in crisiszones, zoals vanaf het begin al nodig was in Mali of in Zuid-Soedan". 

Daar kan je weer van alles van vinden - ook ik ben als Europees burger bang voor een Europese supermacht, fort Europa en herlevend imperialisme. Bang voor de opgewarmde prak van een Koude Oorlog. Maar als ineens de vijand aan de poort staat, moeten we dan eerst een transportvergunning aanvragen, de spoorbreedtes nameten, het woordenboek erbij pakken? Kan dat niet wat efficiënter? Nederland en Duitsland hebben al jaren een gezamenlijk legercorps en dat werkt goed. Nou goed, het kan beter. 

Als de SGP een dure maar vooral machteloze defensie nastreeft, dan mag dat. Wat niet mag en wat me schokt, is het spreken door een volksvertegenwoordiger over "nepnieuws" en "desinformatie" zonder daar bewijzen voor aan te voeren. Begrippen als nepnieuws, fake news en Lügenpresse komen uit het jargon van dictaturen. Ze ondermijnen de democratie - en zijn daar ook voor bedoeld. Het tast zowel het vertrouwen als het kritisch onderscheidingsvermogen van de burger aan. Het is gevaarlijke taal, die we niet mogen accepteren. De democratisch gekozen president van de Verenigde Staten bedient zich van deze termen en brengt daarmee de democratie in gevaar. Natuurlijk hoeft hij het nergens mee eens te zijn en mag hij elk bericht in de pers met zijn eigen visie en informatie tegenspreken. Dat is zijn goed recht. Misschien zijn de journalisten van de gerenommeerde New York Times, Washington Post en CNN vooringenomen, kortzichtig of onzorgvuldig. Hun waarheden mogen altijd weersproken en weerlegd worden. Maar er is een verschil tussen not true en fake, tussen onwaar en nep. Spreken over "nepnieuws" mag nooit - nóóit! - gebruikt worden om onwelgevallige meningen te bestrijden of feiten waar je een andere kijk op hebt, eenvoudigweg te ontkennen. Dat is de bijl aan de wortel van de democratie.

Nawoord. 
Pas nu ik dit weblog af heb en op de publicatie-knop wil drukken, herinner ik mij dat ik eerder te keer ben gegaan tegen hetzelfde kamerlid. Ik was dat helemaal vergeten! Ik herlees zojuist mijn weblog van 19.1.17 en besef nu dat gezagsondermijning tot het vaste repertoire van dit kamerlid hoort bij een partij waarvan ik het niet verwacht. Ik vind kritiek op het gezag goed, heel goed en noodzakelijk zelfs, maar waarom je tegenstanders niet met inhoudelijke argumenten bestrijden? Zonder enig bewijs beschuldigt dit kamerlid rechters van slinks omzeilen van de wet, de EU van nepnieuws en trucs en de EU-burger ziet hij niet staan. Ik merk dat ik erg hecht aan zorgvuldigheid. In januari schreef ik: "Ik ben opgegroeid in Barneveld, waar de SGP de grootste partij is, en ken die partij als gezagsgetrouw en mediamijdend. Beide eigenschappen heeft die partij afgeschud. Zelf kom ik uit een AR-nest - kritischer, activistischer en liberaler dan de SGP - maar als het gaat om 'overheid' en 'gezag' ben ik kennelijk conservatiever dan de Bisschop. Het was denk ik Donner die zei dat als je tegen de instituties gaat schoppen er een moment komt dat ze kapot gaan."

Eerste Wereldoorlog

(Fascimile. Collectie Ytzen Lont)

Zaterdag 11 november is het 99 jaar geleden dat de wapenstilstand werd getekend die het einde van de Eerste Wereldoorlog (WO1) markeerde. In 2018 wordt het einde van WO1 overal ter wereld groots herdacht.

Vier jaar lang maakt de Eerste Wereldoorlog wereldwijd slachtoffers. Hoewel Nederland buiten de strijd blijft, worstelt ons land met vluchtelingen, persvrijheid, mobilisatie, schaarste en de neutralisatie zelf.

Museum Huis Doorn organiseert in 2018 vijf projecten

EersteWereldoorlog.nu coördineert de activiteiten. Huis Doorn is in Nederland de plaats van herinnering. Er zijn vijf bijzondere projecten over de betekenis en de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog.

A. ‘Tastbare herinneringen aan WO1’
Documentaireserie over de wijze waarop de mondiale Eerste Wereldoorlog Nederland lokaal beïnvloedde, wordt aan de hand van WO1 erfgoedlocaties in Nederland belicht.

B. Living History evenement (26 en 27 mei 2018)
Re-enactmentgroepen verbeelden tijdens een tweedaags evenement op landgoed Huis Doorn het leven van militairen, artsen, verpleegsters en burgers uit de Eerste Wereldoorlog.

C. Beeldententoonstelling Oorlog en Vrede in Beeld (17 aug 2018 – 27 jan 2019)
Museum Huis Doorn geeft een overzicht van gebeeldhouwde topstukken, met als kern het werk van Käthe Kollwitz, die gemaakt zijn naar aanleiding van en in reflectie op beide wereldoorlogen.

D. Symposium Vredespaleis (10 november 2018)
Gerenommeerde wetenschappers staan stil bij de actuele en historische betekenis van WO1 voor Nederland. Thema’s die worden besproken zijn; neutraliteit als morele kwestie, het revolutiejaar 1918 en het veranderende veiligheidsdenken, de ontwikkeling van het internationaal recht en de toekomst van het herdenken van WO1 in Nederland.

E. Publicatie ‘Gekroond en onttroond. De Duitse keizer in Nederland’ (najaar 2018)
In de publicatie staan de functies van en veranderingen in de militaire uniformering voor, tijdens en na WO1 centraal. Met dit standaardwerk wordt de collectie militaria van Museum Huis Doorn in zijn historische context geplaatst en op unieke wijze ontsloten.

Meer informatie:
http://www.eerstewereldoorlog.nu/
http://www.huisdoorn.nl/nl/

Bron: Persbericht van Huis Doorn 9.11.2017.

Erkenning

In het NOS Journaal zag en hoorde ik zojuist de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht luitenant-generaal Hans van Griensven. Hij zal komende maand een ontmoeting hebben met "de laatste nog levende Ambonese KNIL-militairen".

In mijn weblog (1) van 2 december 2002 pleitte ik ervoor dat de inspecteur-generaal wat vaker zijn gezicht zou laten zien op televisie. Kennelijk heb ik dan nu mijn zin gekregen. Toch blijft de 'IGK' buiten de krijgsmacht een onbekende figuur. Eerder dit jaar kreeg zijn mooie landgoed De Zwaluwenberg in Hollandsche Rading nog wel wat aandacht, toen Rutte, Buma, Pechtold en Segers er neerstreken voor de kabinetsformatie.

De inspecteur-generaal zal komende maand de oud-KNIL-militairen officieel ontvangen. Hij zal bekijken of ze alsnog in aanmerking komen voor een medaille voor hun diensten en hij kan hen helpen met het verkrijgen van de officiële veteranenstatus. Daarmee hebben ze recht op een aantal voorzieningen en ondersteuning.

De Molukse actiegroep Maluku4Maluku noemt deze ontmoeting een historische doorbraak en een vorm van erkenning. "De KNIL-militairen hebben voor het vaderland gevochten, maar kregen nooit de waardering waarop ze recht hebben." (2)

Het is goed dat dit gesprek plaatsvindt. De inspecteur-generaal der krijgsmacht (IGK) is een soort ombudsman voor het leger. (3, 4)  Hij komt op voor de belangen van de militairen en veteranen, los van de hiërarchische lijn van Defensie. Juist vanwege dat laatste kan dit gesprek in mijn ogen nog niet de verlangde erkenning inhouden. Het is goed dat er naar hen geluisterd wordt, nu het nog kan. De inspecteur-generaal kan hun vragen, wensen en klachten als ombudsman en belangenbehartiger aanhoren en met een overtuigend advies overbrengen aan de juiste personen en instanties. Maar echte formele erkenning - als daar behoefte aan is - zal moeten worden uitgesproken door de hoogst verantwoordelijken van Defensie. In de militaire hiërarchie is dat de Commandant der Strijdkrachten luitenant-admiraal Rob Bauer (5) en politiek de minister van Defensie Ank Bijleveld. Beiden zijn net deze maand aangetreden.

De inspecteur-generaal zal goed moeten luisteren wat deze oud-militairen verlangen. Zij verdienen in elk geval waardering. Erkenning is niet eenduidig. Het gaat om een oorlog die door Nederland is verloren. Daardoor heeft Nederland op dit punt niet zo veel te vertellen. Volkenrechtelijk had Nederland de plicht om na het vertrek van de Japanners de openbare orde te handhaven en te herstellen  - in dat opzicht is de term 'politionele actie' niet onjuist - in werkelijkheid was het vooral een wrede koloniale oorlog, die hoe dan ook de onderdrukking van een ander volk betekende, een oorlog die militair en moreel niet gewonnen kon worden. De morele positie van de Indische KNIL-militairen is een andere. Bezien vanuit de Indonesische revolutie waren het collaborateurs, maar zij vochten voor hun eigen land, het land waar zij geboren en getogen waren, en waarin ze zich tegenover andere volkeren beschermd voelden door een groter overkoepelend koninkrijk. Nederland stond op een gegeven moment de Verenigde Staten van Indonesië voor. Dat kan opgevat worden als verdeel- en heerspolitiek, waarmee de oude kolonisator zijn macht in een nieuwe tijd kan handhaven, maar het was ook een model waarin de verschillende volkeren van de archipel meer ruimte zouden krijgen. Toen deze opzet mislukte en Nederland alle macht moest opgeven, moesten de militairen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger - verplicht - vluchten naar het verre, koude onbekende moederland waar ze voor gestreden hadden. Daarna zijn ze meer of minder in de steek gelaten.

Bij alle vragen om erkenning mag niet vergeten worden, dat Nederland deze oorlog moreel en militair verloren heeft. Dat is een pijnlijke ervaring, voor alle veteranen die daar gevochten hebben en hun familie en nabestaanden. Nederland heeft niet zoveel uit te delen. Erkenning zou denk ik vooral in kunnen houden, dat de regering de teruggetrokken militairen niet in de steek mag - en had mogen - laten, dat er een lotsverbondenheid en ereschuld is, dat de Molukkers een bijzondere positie in ons land innemen en dat zij waar nodig concrete ondersteuning verdienen. Toch zal de nieuwe generatie zijn eigen weg moeten vinden - en de meesten doen dat ook. Laat de inspecteur-generaal eerst maar eens luisteren naar de mensen die erbij waren, horen wat zij hebben meegemaakt, vóór en na 1951, en zien aan welke vorm van erkenning zij behoefte hebben.

Foto Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht luitenant-generaal Hans van Griensven. Wikimedia Creative Commons CCO 1.0

(1) Mijn weblog 2-12-2002: Het gezicht van de inspecteur-generaal
(2) NOS 30-10-2017: Officiële ontvangst Ambonese KNIL-militairen door Defensie
(3) Defensie: Krijgsmacht heeft nieuwe inspecteur-generaal
(4) Defensie: Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht
(5) Defensie: Commandant der Strijdkrachten

Duitsers weg uit Incirlik

Turkije staat nog steeds niet toe dat Duitse parlementariërs een bezoek brengen aan de Duitse troepen in dat land. Op de vliegbasis Incirlik in Zuid-Turkije zijn zes Duitse Tornado’s gestationeerd met 260 Duitse militairen. Zij ondersteunen met verkenningsvluchten en bijtanken in de lucht de strijd tegen IS. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel deed maandagmorgen 5 juni een laatste poging om zijn Turkse collega Mevlut Cavusoglu te vermurwen, maar Turkije blijft het bezoek tegenhouden. Gabriel ziet nu geen andere weg meer dan de Duitse militairen weg te halen uit Turkije. Al weken gonst het van geruchten over een mogelijke verplaatsing naar Jordanië, dus buiten het Navo-gebied. Geen gemakkelijke stap.

Elk land zou bezwaar maken als het zijn eigen troepen niet mocht bezoeken, maar voor Duitsland ligt dit extra gevoelig. De Duitsers noemen hun leger een “parlementair leger” om te benadrukken dat de militaire macht bij de volksvertegenwoordiging ligt en niet bij de uitvoerende macht. Het Duitse leger mag nooit meer een instrument worden in handen van een dictator. Het blokkeren van het contact tussen militairen en het parlement is voor de Duitsers dan ook een brug te ver. 

In oktober sprak ik met de Duitse Wehrbeauftragter Hans-Peter Bartels. De Wehrbeauftragter is de ombudsman en pleitbezorger voor de Duitse soldaten die zitting heeft in de Duitse Bondsdag, weliswaar benoemd en zonder stemrecht maar mét spreekrecht en elke soldaat kan zich rechtstreeks tot hem wenden. Hij bezocht de internationale conferentie van militaire ombudsinstanties in Amsterdam. (Zie mijn verslag). Net die ochtend was bekend geworden dat Turkije na wekenlang touwtrekken weer toestemming gaf aan een delegatie van de Bondsdag om Incirlik te bezoeken. Ik vroeg Hans-Peter Bartels of het probleem hiermee was opgelost en welke rol hij daar zelf als Wehrbeauftragter in speelde. Bartels dacht dat deze crisis voor nu wel voorbij was. Maar zei hij “het moet niet van de goodwill van de Turken afhangen maar de normale situatie zijn”. Zelf had hij de troepen in Incirlik enkele maanden eerder bezocht, in april 2016. Dit was dus nog vóór de couppoging van juni. De situatie vond hij toen ook al erg gespannen. Zijn bezoek was omgeven met zware militaire begeleiding door de Turken. Wat hem betreft had hij eenvoudigweg een rechtstreekse vlucht kunnen nemen van Berlijn naar Adona, dat op 12 kilometer van de basis ligt. Hij had, vond hij, bij wijze van spreken gewoon aan de poort moeten kunnen aankloppen, “maar er kwamen geen vreemden meer door de poort”. Ik vroeg hem of dit was vanwege de veiligheids­situatie in het grensgebied met Syrië of vanwege de binnenlandse politieke spanningen in Turkije. Bartels antwoordde dat dit kwam door de politieke situatie: “de basis ligt ver genoeg, zo’n 100 km, van de Syrische grens en de bewoners van de stad Adona kunnen ook gewoon naar buiten, dus daar ligt het niet aan”. Maar de Duitse soldaten zitten opgesloten (“eingesperrt”) op de basis. Nou zijn soldaten dat wel gewend, maar je verwacht zoiets in Afghanistan en niet bij een Navo-partner. Bartels: “Soldaten zijn geen diplomaten. Ze bevinden zich hier in een lastige situatie. Ze moeten zich sterk inhouden (“einschränken”) en kunnen zich niet vrij bewegen in het land”. 

Eerder in datzelfde voorjaar van 2016 hadden de Amerikanen de families van Amerikaanse diplomaten en militairen gesommeerd het gebied zo snel mogelijk te verlaten. Dat betrof de families van medewerkers op het Amerikaanse consulaat in Adana, de luchtmachtbasis Incirlik en de militaire posten in Izmir en Mugla. Over wat voor gevaar de mensen precies zouden lopen, werd toen niet uitgeweid. Volgens Bartels had dit ook te maken met de aanwezigheid van atoomwapens. “De Amerikanen wisten niet zeker wie te vertrouwen was en wie op wie zou schieten”.

Nu ben ik helemaal geen Turkije-kenner en mijn vragen over Incirlik waren een ‘Seitensprung’, die ik niet in mijn verslag heb gebruikt. Nu het doek over de Duitse aanwezigheid in Zuid-Turkije valt, heb ik mijn aantekeningen van dit gesprek er toch nog maar eens bij gepakt en op een rij gezet.

De Süddeutsche Zeitung schrijft vandaag in een commentaar dat verplaatsing naar Jordanië voor de Duitse piloten geen pretje is en dat deze stap de veiligheidssituatie er niet beter op maakt. Bovendien kan het vertrek van de Duitsers Turkije nog verder van Europa en de Navo vervreemden. Het conflict om de zes tornado’s is van minder gewicht, schrijft de krant, dan de gevolgen die er uit voort kunnen komen.

Ombudsman in oorlogstijd - mijn blog 8.10.2016

Familieleden Amerikanen teruggeroepen - NRC 29.3.2016

Endlich raus aus Incirlik - Süddeutsche Zeitung 5.6.2017

Vrede in Europa

Evenals in voorgaande jaren hang ik vandaag weer de Europese vlag uit. Het is 9 mei, de Dag van Europa. Voor mij zijn 4 en 5 mei de belangrijkste dagen van het jaar. Op de avond van de vierde mei herdenken wij in stilte en verslagenheid de verschrikkingen van de oorlog en op 5 mei vieren we de bevrijding, de zwaar bevochten vrijheid en vrede. Op 4 en 5 mei hang ik altijd onze nationale driekleur uit. Maar ik kan de vrede niet vieren zonder deze in internationaal perspectief te zien. Voor mij is die vrede niet denkbaar zonder het fundament dat in de jaren na 1945 is gelegd voor een vreedzame samenleving - onder andere dankzij de visie van mensen als Robert Schuman, de Franse minister van Buitenlandse Zaken. De Dag van Europa gaat terug op de Schuman-verklaring van 9 mei 1950, het eerste lustrum van de bevrijding.

Het idee van Schuman bestond al veel langer. Lees ook mijn blog 'EGKS' (30.6.2002), waarin ik professor J. de Zwaan citeer, theoloog, bijbelvertaler en kamerlid. Tijdens een vredesconferentie in Groningen in 1931 pleitten hij en anderen al voor een Europese gemeenschap van kolen en staal:

"Zoo zou b.v. door één internationaal saamgesteld lichaam een Sociale Wetgeving geschapen kunnen worden voor heel het kolen- en ijzergebied van West-Europa, geldende voor allen die in die industrieën betrokken zijn. (…)" Verder zegt hij onder andere: "We zijn er nog in de verste verte niet aan toe, dat deze lijn practisch getrokken wordt, maar, indien men op die lijn vorderingen maakte, zou zeker wel de sociale factor in het probleem van den wereldvrede goeddeels geneutraliseerd zijn. En tegelijk zou de economische factor een aanmerkelijk deel van zijn gevaarlijkheid verliezen."

Naast het subsidiariteitsbeginsel (zeggenschap op een zo laag mogelijk niveau) is het delen van soevereiniteit essentieel in deze Europese vredesgedachte.

De Schuman-verklaring gaat uit van diezelfde gedachte: "Daar Europa niet tot stand gekomen is, hebben wij de oorlog gekend. De vereniging van Europa kan niet ineens worden verwezenlijkt noch door een allesomvattende schepping tot stand worden gebracht: het verenigd Europa zal moeten worden opgebouwd door middel van concrete verwezenlijkingen, waarbij een feitelijke solidariteit als uitgangspunt zal moeten worden genomen. Voor de vereniging van de Europese volkeren is het noodzakelijk, dat de eeuwenoude tegenstelling tussen Frankrijk en Duitsland wordt overbrugd: de ondernomen actie dient in de eerste plaats Frankrijk en Duitsland nader tot elkaar te brengen."

Schuman gaat verder: "De Franse regering stelt voor de gehele Frans-Duitse produktie van kolen en staal te plaatsen onder een gemeenschappelijke Hoge Autoriteit, in een organisatie welke openstaat voor deelname van de andere landen van Europa. Door de samenvoeging van de kolen- en staalproduktie zullen onmiddellijk de gemeenschappelijke grondslagen voor de economische ontwikkeling, de eerste fase van de Europese volkerengemeenschap, worden gelegd (...)."

"De solidariteit van de produktie welke aldus tot stand zal komen, zal tot gevolg hebben, dat een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland niet alleen ondenkbaar doch ook materieel onmogelijk wordt. De oprichting van deze machtige produktie-eenheid, [welke] zal openstaan voor alle landen die zich daarbij willen aansluiten. (...)."

"Deze produktie zal ter beschikking staan van de gehele wereld, zonder onderscheid of uitsluiting, teneinde tot de verhoging van de levensstandaard en de bevordering van het streven naar de vrede bij te dragen. Europa zal met meer middelen de verwezenlijking van een van zijn voornaamste taken kunnen voortzetten: de ontwikkeling van het Afrikaanse continent. (...)"

De Europese welvaart moest ook ten goede komen aan het Afrikaanse continent. Natuurlijk was deze 'ontwikkelingshulp' sterk gebaseerd op koloniaal denken. Er zouden door Frankrijk en anderen nog een paar bloedige koloniale oorlogen uitgevochten worden. Niet alleen in het nabije Noord-Afrika maar ook in het Verre Oosten. Amerika zou als machtigste land ter wereld wereld gaandeweg de koloniale oorlog in Zuid-Oost-Azië van Frankrijk overnemen. Een oorlog die nog tot 30 april 1975 zou duren. En terwijl wij in mei 1950 onze bevrijding vierden, vochten 'onze jongens' in de Indische archipel een verloren achterhoedegevecht voor koloniale overheersing. Maar los van het overtrokken idealisme en paternalisme is het een belangrijke gedachte dat de internationale samenwerking en openheid naar de wereld ten goede komt aan welvaart en vrede voor allen. Dat is in de jaren daarna een breed gedragen leidraad geweest. Globalisering en liberalisering als rechtvaardiging voor groeiende ongelijkheid vormen evenals isolationisme en machtsdenken een bedreiging voor die weg naar welvaart en vrede. Vanuit Duitsland werd met angst en beven gekeken naar de verkiezingen in Nederland en Frankrijk. Het Duitsland van de zachte krachten is ondenkbaar zonder inbedding in Europa. Gelukkig heeft Frankrijk deze week opnieuw gekozen voor samenwerking met Duitsland en de rest van Europa.

Is de vrede dan 'alleen maar' aan de Europese Unie te danken? Nee, ook aan de Verenigde Naties, waar de grootmachten in elk geval met elkaar aan tafel zaten, aan militaire samenwerking, aan die vreselijke dreiging met wederzijdse vernietiging, aan het tijdig verstandig inzicht van felle tegenpolen als Kennedy en Chroetsjov, Reagan en Gorbatsjov op momenten dat het er op aankwam. Maar zonder Europese integratie had de vrede in Europa geen voedingsbodem en fundament gehad.

Toen ik als kind de wereld leerde kennen in de aardrijkskundeles moesten de meeste kolonieën nog zelfstandig worden en leefde het grootste deel van Europa onder een dictatuur: Spanje en Portugal, heel Oost-Europa. In Griekenland namen kolonels de macht over. Elke land werd uitgedaagd door 'terroristen' van eigen bodem, ETA, IRA, RAF, RMS. Voor de vredesakkoorden met ETA en IRA was het wegvallen van de Europese binnengrenzen van cruciale betekenis. Een generatie lang stonden Oost en West dreigend tegenover elkaar. We waren er van overtuigd dat de derde wereldoorlog er zou komen. Wat we toen nog niet konden geloven, gebeurde: die dictaturen zijn één voor één omgevallen en de volken kozen voor de Europese samenwerking. Dat vier ik. Al heeft het uitbreken van de vrede de wereld er niet stabieler op gemaakt. De vrede moet geworteld en verankerd worden. De Europese vlag wappert bij mij niet als politieke demonstratie tegen andersdenkenden. Maar na de verslagenheid van 4 mei en de de nationale bevrijding van 5 mei vier ik op 9 mei dat we een weg gevonden hebben naar vrede en dat je de vrede alleen kunt bewaren en beleven in samenwerking met andere volken.

Lees ook: 

1) mijn blog 30.06.02 over de EGKS en de vredesconferentie van 1931

2) Wikipedia over de Dag van Europa

3) Schuman-verklaring