Toeslagenaffaire

Dossier Toeslagenaffaire (focus Houten)

Afgelopen week hield de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) de laatste openbare verhoren. De commissie komt op 17 december met het verslag. (1) 

In de uitzending van het politieke radioprogramma ‘Daar Hou Ik U Aan’ kwam vorige week zaterdagmorgen (21/11) de vraag aan de orde of de ‘toeslagenaffaire’ ook inwoners van Houten heeft getroffen. Presentator Paul van Ruitenbeek stelde de vraag aan het Houtens raadslid Wayne Wilson van Houten Anders, maar die moest het antwoord schuldig blijven. Het is niet bekend. Om na te gaan of en in hoeverre Houtense ouders getroffen zijn, heb ik namens Omroep Houten vragen gesteld aan de gemeenschappelijke sociale dienst Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) en aan de gemeente Houten. WIL antwoordde maandagmorgen (23/11) meteen per omgaande, het antwoord van de gemeente laat nog op zich wachten.

Toeslagenaffaire geen thema bij de sociale dienst
Actualisering zie Toeslagenaffaire (3) 17-12-20

De woordvoerder van WIL liet weten dat binnen deze dienst niet is gesproken over de toeslagenaffaire en een eventuele gerichte aanpak. Slachtoffers die bij WIL aankloppen worden niet als zodanig geïdentificeerd en geregistreerd. Het is dus ook niet bekend hoeveel het zijn.

Vraag 1. Is binnen WIL bekend of en hoeveel gedupeerden zich voor hulp (bijstand, schuldhulpverlening of anderszins) hebben gemeld?
WIL: Nee. Dit is geen ‘waarde’ die wij op enige manier uitvragen of registreren.

Vraag 2. Is binnen WIL (bestuur, beleid, uitvoering) gesproken over de toeslagenaffaire en een eventuele speciale aanpak/benadering?
WIL: Nee.

Vraag 3. Vraagt het feit dat aanvragers mogelijk onterecht als fraudeurs geregistreerd staan een aparte aanpak van WIL (of de gemeente)?
WIL: Nee.

Het antwoord op de laatste vraag verrast mij enigszins, omdat het Rijk wel geld beschikbaar stelt voor hulp aan slachtoffers van de toeslagenaffaire en WIL de uitvoerder is van de bijstand en schuldhulpverlening en daarbij ook een taak heeft bij de aanpak van fraude.

Bij WIL is dus onbekend hoeveel inwoners van Houten in de problemen zijn gekomen doordat zij door de rijksoverheid ten onrechte als fraudeur zijn bestempeld, waardoor zij van gemeentelijke schuldhulpverlening zijn uitgesloten terwijl ze door de hoge terugbetalingen vaak dik in de schulden zijn geraakt.

Belastingdienst: Negen Houtense gedupeerden

Volgens een door de Belastingdienst verstrekte lijst (2) hadden tot 12 oktober van dit jaar 9 gedupeerden uit Houten zich gemeld bij de Belastingdienst (plus 4 uit Lopik, 11 uit IJsselstein en 25 uit Nieuwegein, in totaal dus 49 mensen in het werkgebied van WIL). Vanwege de privacy mag de Belastingdienst zelf geen namen doorgeven aan de sociale dienst. De Belastingdienst raadt gedeputeerden aan om zelf bij de gemeente aan te kloppen voor hulp. (3)

Gemeentelijk meldpunt en rijksmiddelen voor hulpverlening

Het blad Binnenlands Bestuur (4) bericht dat een aantal gemeenten inmiddels een speciaal meldpunt of mailadres toeslagenaffaire hebben geopend, waar gedupeerde ouders zich kunnen melden voor hulp en ondersteuning van de gemeente. Tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en staatssecretaris van Van Huffelen van Financiën is afgesproken dat gemeenten gedupeerden op diverse terreinen gaan helpen. Te denken valt aan hulp bij schulden, huisvestingsproblemen, opvoeding, werk en werkloosheid. Gemeenten hebben daarvoor alvast 11 miljoen euro gekregen. Een onafhankelijk bureau gaat de komende maanden onderzoeken welk bedrag nodig is om alle gedupeerden breed te ondersteunen.

Ook Slachtofferhulp is ingeschakeld (5).

Predicaat Opzet Grove Schuld ook bij geringe vorderingen

Net na het sluiten van de openbare verhoren maakte staatssecretaris Van Huffelen vandaag (27/11) bekend (6, 7) dat bij het nog lopende interne onderzoek op het ministerie van Financiën een nota is opgedoken waaruit blijkt dat ook mensen die minder dan 1500 euro terug moesten betalen het predicaat OGS (Opzet / Grove Schuld) konden krijgen, waardoor zij niet meer in aanmerking kwamen voor schuldhulpverlening of een betalingsregeling. Of en hoe vaak dit inderdaad is gebeurd, moet nog blijken. 

Na antwoord van de gemeente Houten op onze vragen zal ik de berichtgeving aanvullen.

> Zie blog Toeslagenaffaire (2) 15-12-2020

Aanvulling 4-12-2020: * Hulp aan slachtoffers door gemeeente en een speciale gezant *

Op 4 december heeft staatssecretaris Van Huffelen van Financiën een voortgangsrapportage naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin staat onder meer dat ouders die de kwalificatie Opzet/Grove Schuld hebben gekregen, een brief ontvangen waarin staat dat zij geen fraudeur waren, dat dit predicaat onterecht is geweest en dat de problemen niet door hen zijn veroorzaakt. 

De samenwerking met de gemeenten krijgt verder vorm door de benoeming van een speciale gezant. De gezant zoekt manieren om ouders die zich nog niet hebben gemeld te benaderen. Verder meldt de staatssecretaris dat het straks mogelijk is om gegevens van ouders met gemeenten uit te wisselen, zodat zij makkelijk contact kunnen leggen om aanvullende hulp te bieden. Daarvoor moeten de ouders wel zelf toestemming geven. 

Bron: Rijksoverheid

Aanvulling 6-12-2020 (NOS):

Hulp van gemeenten voor slachtoffers toeslagaffaire komt traag op gang

Bronnen

(1) Openbare verhoren kinderopvangtoeslag afgesloten
(website van de commissie met link naar alle informatie)

(2) Toeslagenaffaire: Lijst per gemeente (PDF 8p)

(3) Belastingdienst: Hulp van de gemeente

(4) Binnenlands Bestuur: Gemeenten openen meldpunten toeslagenaffaire

(5) Slachtofferhulp:

(5a) Slachtofferhulp (nieuwsbericht)

(5b) Slachtofferhulp (meer informatie)

(6) NOS 27-11-20: Nieuw kindertoeslagmemo duikt op: ook 'fraudeur' met schuld lager dan 1500 euro 

(7) Video met uitleg van staatsecretaris Alexandra van Huffelen 27-11-20

Luister naar:

Omroep Houten

Daar Hou Ik U Aan

Elke zaterdag 11 tot 12 uur

HoutenFM: 107.3 FM

Web: omroephouten.nl

Eénvrouwsfractie Aanen

Het Houtense raadslid Marian Aanen heeft zich deze week afgescheiden van de CDA-fractie, omdat zij het niet eens is met het standpunt van de fractie over de Ruimtelijke Koers. In deze toekomstvisie staan plannen voor de bouw van nog eens zo'n 5000 woningen, na het voltooien van de 'Vinex-opgave'. Als de plannen doorgaan, komen er in het centrum rond 't Rond en de aangrenzende kantoorzone de Molenzoom meer appartementen en ook het huidige bedrijventerrein Doornkade langs de A27 wordt omgebouwd tot woonwijk met een stedelijk karakter. Vanuit de bevolking zijn er veel bezwaren tegen de 'hoogbouw' en de aantasting van het 'Houtens DNA', er zijn zo'n 400 bezwaren ingediend en er is een referendum over dit onderwerp aangevraagd. Het CDA is een coalitiepartij en steunt dus in beginsel de koers van het College, maar Marian Aanen is het daar niet mee eens. Volgens de berichtgeving zou zij wel ruimte hebben gekregen voor een afwijkend standpunt, maar waren de verschillen kennelijk niet te overbruggen en zag zij geen ruimte meer binnen de fractie van het CDA. Met het vertrek is het CDA niet meer de grootste partij in de gemeenteraad. Marian Aanen gaat verder als 'eenmansfractie'. 

Zie verder de berichtgeving in het AD en Houtens Nieuws van 11/11/2020. 

Op de website van het CDA stond tot gisteren een mooi portret van de nieuwe fractievoorzitter van de fractie Aanen, maar vandaag geeft dit webadres een adequate samenvatting van de politieke situatie: "Oeps, er is iets misgegaan". 

Voor zover ik weet, heeft de nieuwe eenvrouwsfractie nog geen website, haar bedrijf 50plusrecht heeft dat wel en daar staan ook haar contactgegevens. Om te weten wie zij is en als 'naslag', parkeer ik het portret dat op de CDA-site stond hieronder in mijn weblog. Let op, dit zijn háár woorden en die van haar 'ex', het CDA. 

Portret Marian Aanen, fractie Aanen, Houten

"Vanaf 1980 woon ik in Houten(-Noord). Ik heb Houten daarom “groot” zien worden: van 8.000 inwoners naar bijna 50.000.

Het is goed wonen in Houten. Veel groen, veel fietspaden, een goede treinverbinding. Alle soorten winkels, een theater, een bioscoop, veel verenigingen, levendige kerken, een mooi buitengebied. En: een dorpse sfeer. Dat maakt dat ik mij er als boerendochter, geboren en getogen in de Alblasserwaard, thuis voel. Ik ben me een échte Houtenaar gaan voelen en ben trots op dit dorp.

Dat is ook de reden dat ik me kandidaat heb gesteld voor de raad. In de politiek ben ik altijd geïnteresseerd geweest. Ik ben al lang lid van het CDA. Dat is mij met de paplepel ingegoten. Mijn vader was voorzitter van de lokale afdeling (eerst ARP).

Wat mij aan het CDA aantrekt is dat het een echte volkspartij is en geen partij van rangen en standen of van extremen. Met als gemeenschappelijke basis de C, dus met het Christelijk geloof als leidraad. Daarnaast sta ik vol overtuiging achter de vier basisuitgangspunten van het CDA:

a. Rentmeesterschap. Het is niet alleen maar “hier en nu”.

b. Solidariteit: betrokkenheid tussen generaties en arm en rijk.

c. Gespreide verantwoordelijkheid: het maatschappelijk middenveld en maatschappelijke initiatieven zijn de kurk waar de samenleving op drijft.

d. Publieke gerechtigheid: wij staan pal voor de rechtsstaat en streven naar een rechtvaardige samenleving.

Van mijn ouders heb ik mee gekregen dat je verantwoordelijkheid niet uit de weg moet gaan. Mijn vader nam die vooral buitenshuis met allerlei bestuursfuncties. Hij was een echte verbinder. Mijn moeder nam haar verantwoordelijkheid door het grootste deel van de opvoeding van haar kinderen op zich te nemen en te zorgen voor degenen die dat nodig hadden. Zo zorgde zij voor haar schoonouders toen die ernstig ziek werden en voor haar eigen moeder. Zij nam die in huis en niets was haar te veel. Van haar weet ik wat mantelzorg in de praktijk betekent. Mede daarom was het voor mij geen issue toen mijn moeder ook zelf mantelzorg nodig had. Die mantelzorger werd ik. Uit ervaring weet ik daarom dat je dan heel weinig ruimte hebt voor wat anders. Daarom heb ik een aantal bestuursfuncties (voetbalclub, KNVB, kerk) laten vallen en ben ik een dag minder gaan werken. Dat geeft ook het besef dat je je “alleen” kunt gaan voelen omdat je niet overal tijd voor hebt. Toch weegt dat laatste niet op tegen de voldoening die het zijn van mantelzorger geeft en wat je ervoor terugkrijgt.

Omdat mijn moeder inmiddels in een verzorgingshuis zit en goede zorg heeft, ben ik vrijer en is mijn zorg voor haar anders. Ik heb daarom een “nieuwe” start kunnen maken en ben een eigen bedrijf begonnen in de juridische dienstverlening. Daarnaast heb ik weer ruimte voor vrijwilligerswerk en bestuurswerk.

De politiek heeft mij dus altijd getrokken en nu vind ik er de tijd rijp voor om daarin ook echt actief te zijn.

Wat kunt u van mij verwachten? Geen geschreeuw of theater! Daarvoor zijn de onderwerpen waarom het in de politiek moet gaan te serieus. Wat mij betreft moet er meer dialoog zijn, zeker ook in de gemeentepolitiek. Met z’n allen moeten we de gemeente mooi en leefbaar houden en dat doen we niet door elkaar in de haren te vliegen of elkaar vliegen af te vangen. Als de coalitie een goed voorstel heeft zou de oppositie dat moeten steunen en andersom geldt dat ook voor de coalitie als de oppositie met een goed initiatief komt. Je moet dus niet bij voorbaat alles dicht timmeren. Dat is frustrerend en gaat ten koste van de geloofwaardigheid. Bovendien weet je niet alles van tevoren. Niet alles kan in een verkiezingsprogramma staan. Juist daarom zijn de kernwaarden van het CDA voor mij zo belangrijk.

Politici moeten leiderschap durven tonen en niet iedereen naar de mond praten. Je moet ook je eigen achterban durven trotseren. Je handelt in het algemeen belang en je zit er niet om alleen om de belangen van jouw eigen fans te behartigen.

Het is wat mij betreft ook de kunst om te luisteren naar de mensen die je niet hoort. Dat is nog altijd de overgrote meerderheid. Dus niet alleen luisteren naar de schreeuwerds, maar ook uitzoeken wat de zwijgende meerderheid vindt, opkomen voor degenen die het nodig hebben en lokale ondernemers steunen.

De leefbaarheid van Houten staat voor mij voor op. “De samenleving maak je samen” is mijn motto. We moeten elkaar zien en op elkaar letten. Samen met elkaar in de wijken en in de kernen. Wat verbindt moeten we koesteren."

Automatisch schrijven

Vandaag ontving ik een persbericht van Uitgeverij Wanningen. Ik kende die uitgeverij nog niet. Het heeft zo te zien wel een interessant 'fonds'. Zo heet dat toch? De uitgever komt met een boek over het leven van Jezus. Het persbericht legt uit hoe het boek tot stand is gekomen. "De inhoud van het boek is door een medium (B. Wanningen) ontvangen door een automatisch schrijven en helderhorend mediumschap". Dit vraagt enige uitleg: "Het automatisch schrijven komt kort gezegd tot stand doordat de arm en de hand van het medium met een enorme kracht verbazingwekkend wordt bewogen, waarbij het handschrift sterk verschilt van zijn eigen handschrift." Menig uitgeverij zou jaloers zijn op zo'n correctie-afdeling: "Ook bepaalde foutieve teksten uit het evangelie worden hersteld." De kwaliteit van het boek is boven alle twijfel verheven: "Het gaat hier dus om de absolute objectieve waarheid", aldus het persbericht.

Aardse auteurs als Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes hoeven denk ik bij deze uitgeverij niet aan te kloppen met hun manuscripten. Ze maken weinig kans. 

Lockdownmenu

Woensdag (28/10) komen in Duitsland de minister-presidenten van de deelstaten bij elkaar met bondskanselier Angela Merkel om nieuwe coronamaatregelen te bespreken. Daags tevoren geeft de krant die Welt alvast een overzicht van de verschillende vormen van 'lockdown' die overwogen worden.

(1) Lockdown Light
In deze vorm van lockdown, die volgens Bild morgen waarschijnlijk voorgesteld gaat worden door Angela Merkel zelf, gaan de cafés en restaurants dicht en worden evenementen afgezegd. Scholen en kinderdagverblijven blijven open, met uitzondering van in de zwaarst getroffen gebieden.

(2) Strobl-Lockdown
Deze vorm is voorgesteld door plaatsvervangend CDU-voorzitter Thomas Strobl. In dat geval gaan ook de scholen, kinderdagverblijven en winkels dicht en komen er grenscontroles.

(3) Wellenbrecher-Lockdown (golfbreker)
Dit is een korte maar krachtige lockdown, voorgesteld door de SPD-politicus Karl Lauterbach. Hij stelt voor om voor een korte tijd restaurants, fitnessclubs, sportverenigingen en dergelijke te sluiten om door een sterke beperking van alle sociale contacten de golf van coronabesmettingen te breken. 

(4) Plan C

Tenslotte is er Plan C: alle burgers zouden zeven dagen per maand vrijwillig in lockdown moeten gaan en hun contacten drastisch beperken. In de drie weken daarna is dan met het dragen van maskers en afstand houden een redelijk vrij leven mogelijk. Na drie weken volgt de volgende lockdownweek. Dit concept komt van een groep rond crisis- en communicatie-adviseur Marcus Ewals uit Mainz. Artsen en ondernemers uit het hele land ondersteunen zijn oproep om de week van 8 tot 14 november vrijwillig in lockdown te gaan.  

Lees het hele artikel in die Welt 27.10.20 Sebastian Beug: 

Lockdown Light, Wellenbrechter, Plan C - Das sind die Ideen für die nächsten Beschränkungen

Geen onderbezetting meer bij bijstandscontrole

HOUTEN - Voor het politieke radioprogramma Daar Hou Ik U Aan van Omroep Houten volg ik het nieuws over Werk en Inkomen Lekstroom (WIL), de gemeenschappelijke sociale dienst van de gemeenten Houten, Nieuwegein, Lopik en IJsselstein. 

In februari 2020 liet een woordvoerder van WIL weten dat het team Handhaving van de dienst niet genoeg mensen heeft om fraudeonderzoek te doen op basis van risicoanalyses van Totta Data Lab in Amsterdam. Dit bedrijf berekende op basis van de door WIL aangeleverde gegevens van bijstandsgerechtigden bij welke cliënten het risico op fraude het grootst was. Naar de cliënten met de hoogste scores kon WIL dan een fraude-onderzoek starten. Maar door gebrek aan menskracht bleven vanaf het voorjaar 2019 deze onderzoeken op de plank liggen. Daarom heeft WIL het contract met Totta Data Lab met ingang van 2020 beëindigd. 

Een bestuurslid van WIL liet in februari weten dat de sociale dienst bezig is met een "herijking van het handhavingbeleid". 

In augustus 2020 heb ik navraag gedaan bij WIL naar de werking van de gebruikte risico-indicatoren en welke persoonsgegevens hiervoor zijn gebruikt. WIL liet mij in september weten meer tijd nodig te hebben om deze vraag te beantwoorden. "De door u gevraagde persoonsgegevens zouden wij u zo kunnen verstrekken. Deze zitten opgeslagen in een Excelbestand. Maar daarmee heeft u nog niet de begrijpelijke uitleg. Voor het geven van die uitleg hebben wij meer tijd nodig. Dat is niet in een paar zinnen te duiden." 

Deze informatie wordt uiterlijk half november verstrekt en wacht ik geduldig af. 

Op verzoek van de omroepredactie ben ik ook aan het uitzoeken hoe het inmiddels staat met de door WIL gemelde onderbezetting van het team Handhaving en de herijking van het handhavingsbeleid. 

David Jimmink, die namens de gemeente Houten in het algemeen bestuur zit van Werk en Inkomen Lekstroom, laat ons weten: "Het handhavingsbeleid is op dit moment onderwerp van discussie binnen WIL. Binnenkort worden er met de gemeenteraden van de vier verschillende gemeenten gesprekken gevoerd over hoe WIL er uit moet zien na 2021 en met name hoeveel dat mag kosten. Enkele van de WIL-gemeenten staat het financiële water tot aan de lippen. Er komen in 2021 ook nog eens verplichte taken bij vanuit het Rijk, dus deze discussie is uiterst complex. Handhaving is dan een van de eerste dingen die als taak wordt geminimaliseerd, zowel handhaving als generieke controle op alle dossiers als handhaving na een signaal of tip. Hoe dit gaat lopen is nog werk in uitvoering, maar voor de begroting van 2021 moet dit wel rond zijn."

Woordvoerder Marjolein van Veenendaal van WIL laat in antwoord op onze vragen weten: 

"De personele bezetting van het team Handhaving is in 2020 op orde. Er is geen sprake van onderbezetting meer. WIL heeft de voor 2020 voorgenomen werkzaamheden op het gebied van handhaving tot nu toe kunnen uitvoeren". 

Volgens de woordvoerder is er geen sprake van een bezuiniging of herijking van het beleid, zoals eerder gesuggereerd: 

"Net als voor 2020 maakt het bestuur van WIL ook voor 2021 keuzes met betrekking tot de prioriteiten op het gebied van handhaving. Hierbij gaat het niet om een bezuiniging of herijking van het beleid, maar om weloverwogen keuzes over hoe de beschikbare middelen het beste in te zetten."

Zo is een belangrijke keuze bij de handhaving de vraag of het zwaartepunt moet liggen 'aan de voorkant', bij de intake van nieuwe klanten, of 'aan de achterkant', in de vorm van controles onder bestaande klanten. Voor 2020 was de keuze meer 'aan de voorkant’ en wanneer daar aanleiding voor is 'gericht onderzoek aan de achterkant'. Deze keuze is met de gemeenteraden gedeeld en door de raden in hun zienswijzen als goed bestempeld, aldus de woordvoerder.  

De voorgenomen keuzes voor 2021 zullen naar verwachting begin december 2020 bekend zijn en aan de vier gemeenteraden worden voorgelegd. De woordvoerder vindt het "niet onwaarschijnlijk" dat de prioritering dan weer hetzelfde zal zijn als in 2020. 

(wordt vervolgd)

Zie voor meer informatie over WIL, Totta en SyRi het dossier Algo: go.stylo.nl/algo. 

Mijn eerdere blogs over dit ondewerp: 

12-02-20 Gegevensbeschermingseffectbeoordeling 

07-02-20 Persoonlijke levenssfeer 

Omroep Houten

Daar Hou Ik U Aan
Elke zaterdag 11 tot 12 uur
HoutenFM: 107.3 FM
Web: omroephouten.nl