Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft talloze Woo-verzoeken ingediend, bij alle gemeenten in Nederland en zo ook Houten, om het systeem te testen en 'zand in de machine te gooien'. Hij had hiervoor naast zijn werk als rechter een onderzoeksbedrijfje opgericht. Dit meldt Follow The Money, die onderzoek naar deze zaak doet.
De rechtbank zegt de kwestie de onderzoeken. Een rechter mag nevenactiviteiten hebben, maar door zijn handelen heeft hij vele gemeenten onnodig belast en het is de vraag of hij onpartijdig is in zijn rechterlijke uitspraken. Overigens wilde hij kennelijk juist ook opkomen voor de gemeenten en met zijn actie het misbruik van de Woo, de hoge kosten en dwangsommen aan de kaak stellen. Uiteindelijk diende hij 4000 Woo-verzoeken in bij 342 gemeenten.
Vreemde Woo-verzoeken
Regelmatig kijk ik naar de door de gemeente Houten gepubliceerde Woo-verzoeken. Daarbij waren mij eerder al wel een paar 'vreemde' verzoeken opgevallen. Zo zijn er verschillende verzoeken ingediend om vrijwel alle geheime gemeentelijke stukken vanaf 2012 openbaar te maken. Het verzoek betrof niet een bepaald onderwerp maar het opheffen van de geheimhouding op zichzelf. Daar is de Woo niet voor. De gemeente vroeg herhaaldelijk om een precisering van het verzoek, maar daar reageerde de verzoeker niet of nauwelijks op en hij was ook niet telefonisch bereikbaar. Of deze verzoeken van de genoemde rechter komen, weet ik niet. De onbereikbaarheid van de aanvrager en de 'onmogelijkheid' om aan de verzoeken te voldoen, past wel in het patroon.
Ook is er een verzoek over de doorlooptijden en onderwerpen van de Woo-verzoeken in 2025. In antwoord hierop heeft de gemeente een spreadsheet met een lijst van de onderwerpen gepubliceerd.
Verder is er een Woo-verzoek gedateerd 24 november 2025 over de behandeling van Woo-verzoeken van de afgelopen drie jaar. De informatie zal volgens de aanvrager gebruikt worden voor een onderzoek ter voorbereiding op het opstarten van een bedrijf dat overheidsinstanties wil ondersteunen bij het verlagen van kosten en het verbeteren van de afhandeling van Woo-verzoeken. Hij wil graag weten wat de Woo-verzoeken de gemeente hebben gekost, welke Woo-verzoeken niet op tijd zijn afgehandeld en welke bedragen er per jaar zijn uitgekeerd aan dwangsommen, proceskostenvergoedingen, griffierechten en andere Woo-gerelateerde kosten. Dit verzoek past in wat Follow the Money beschrijft.
Verplicht webformulier
De gemeente heeft dit verzoek niet in behandeling genomen, omdat het verzoek via het algemene emailadres van de gemeente is ingediend en niet via het speciale webformulier. "U kunt echter alleen digitaal een Woo-verzoek bij de gemeente Houten indienen middels het daarvoor bestemde E-formulier. Wij hebben u meerdere keren verzocht om een verzoek op de juiste wijze in te dienen en het verzuim te herstellen, te weten op 27 november, 4 december en 10 december 2025. U heeft dit nagelaten. Daarom nemen wij uw verzoek niet in behandeling".
Verzoeken per e-mail geweigerd
Het argument van de gemeente om het verzoek niet in behandeling te nemen omdat niet het juiste formulier is gebruikt, is trouwens opvallend. De gemeente Houten heeft namelijk pas op 31 maart 2026, dus maanden later, het besluit genomen om dit formulier verplicht te stellen. Dit besluit is deze maand, april, in werking getreden. De gemeente heeft dan al verschillende aanvragers laten weten, dat Woo-verzoeken per email niet in behandeling worden genomen.
Papieren of mondeling verzoek mag niet geweigerd worden
Woo-verzoeken zijn in principe 'vormvrij'. De gemeente mag bijvoorbeeld een per papieren post ingediend verzoek niet weigeren en moet zelfs een mondeling verzoek honoreren. Een telefoontje mag dus volgens de wet niet geweigerd worden, een email wel. Artikel 4.1.2 Woo stelt: "Een verzoek kan mondeling of schriftelijk worden ingediend en kan elektronisch worden verzonden op de door het bestuursorgaan aangegeven wijze."
Mag de gemeente een e-mailverzoek weigeren?
Voor verzoeken die langs 'elektronische weg' binnenkomen, mag de gemeente dus wel een speciaal emailadres of digitaal formulier aanwijzen. Deze regel wordt verschillend geïnterpreteerd. Mag de gemeente een verzoek dat niet via dit formulier binnenkomt om die redenen weigeren? Verschillende organisaties spreken zich hier tegen uit. Op de website 'Woo-knop' - een platform waarmee je Woo-verzoeken kunt versturen en bijhouden - is te lezen: "In elk geval zijn de ambtenaren verplicht om verzoeken die niet op de overheidsinstantie voorgeschreven wijze zijn ingediend, intern door te sturen naar de juiste mailbox". Ook het expertisecentrum SPOON verzet zich tegen het opwerpen van drempels.
De gemeente Houten geeft dus wel de gelegenheid om een gemaild Woo-verzoek alsnog via het formulier in te dienen, al staat dat niet in het collegebesluit van 31 maart, maar zal uiteindelijk behandeling van het gemailde verzoek weigeren.
Het Houtense e-formulier is vrij eenvoudig en stelt geen onnodige vragen. Het is een eenvoudig middel om digitale stukken te uploaden.
Gemeente Bunnik
De gemeente Bunnik stelde het digitale Woo-formulier al in 2024 verplicht. In het formulier stond in eerste instantie een verplichte 'waarom-vraag'. Maar een indiener van een Woo-verzoek hoeft niet aan te geven waarom hij deze informatie wil zien of welk belang hij daarbij heeft. Art. 4.1.3 Woo stelt: "De verzoeker behoeft bij zijn verzoek geen belang te stellen". Nadat ik de gemeente Bunnik in 2024 daar op wees, is op het formulier bij de waarom-vraag aangegeven: "De volgende vraag is niet verplicht om in te vullen"
Aanpassen aan overheidssystemen
Het nadeel van een webformulier ten opzichte van email is, dat de stukken niet in je mailsysteem te vinden zijn met in je eigen systeem digitaal vastgelegde afzender, tijdstip en wijze van verzending. Je kunt geen cc's sturen of de verzending op een bepaald tijdstip plannen. Je moet je aanpassen aan het systeem van de gemeente. De gemeente wenst zich niet aan te passen aan het systeem van de indiener. Dit past in de trend van de overheid om via berichtenboxen en webformulieren te communiceren. Om te communiceren met de overheid moet je langs alle door de overheid verzonnen systemen shoppen.
Extra drempels verboden
De gemeente mag geen extra drempels opleggen aan de indiener. Zo heeft de rechter in Arnhem de verplichting van het gebruik van DigID of het stellen van 'voorvragen' verboden. Wel mag het bestuursorgaan nadere eisen stellen aan het gebruik van de elektronische weg. "Indien een Woo-verzoek niet op de juiste wijze wordt ingediend, voldoet het daarmee niet aan de wettelijke eisen voor het in behandeling nemen van de aanvraag. Als gevolg daarvan is het verzoek buiten behandeling gesteld. Deze beroepsgrond slaagt."
Kortom, een gemeente mag papier of een mondeling verzoek niet weigeren, een email wel.
-------------------------
Bronnen
Follow The Money 22-04-2026: Rechter bombardeert gemeente met duizenden informatieverzoeken om een punt te maken
Mr. Online 22-04-2026: Rechter doet 4.000 Woo-verzoeken bij 342 gemeenten: 'Bestuurlijke boobytrap'
Gemeente Houten
Aanwijzingsbesluit e-formulier Woo-verzoek (31-03-2026)
Woo-verzoeken gemeente Houten (webpagina met gepubliceerde Woo-documenten)
Enkele opvallende Woo-verzoeken
Woo-verzoek over de Woo-verzoeken over de afgelopen drie jaar
(verzoek 24-11-2025, antwoord 16-12-2025: verzoek niet in behandeling genomen want niet via webformulier ingediend)
Woo-verzoek over Doorlooptijden en onderwerpen Woo-verzoeken 2025
(verzoek 11-02-26, antwoord 17-02-2026: verwijzing naar Woo-pagina + lijst Woo-verzoeken)
Overzicht Woo-verzoeken 2025 (Excel-bestand)
Woo-verzoek over geheimhouding (2024, 2019, 2024)
(diverse verzoeken: jaren 2014, 2019, 2024; jaren 2013, 2018, 2023; jaren 2022, 2017, 2012)
Wetgevng
Wet Open Overheid (Woo)
Parlementaire behandeling Wijzigingswet Woo (22-10-2021)
Rechtspraak
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het college het Woo-verzoek ten onrechte buiten behandeling heeft gesteld. Het college heeft namelijk ten onrechte verplicht dat bij het elektronisch indienen van een Woo-verzoek gebruik moet worden gemaakt van DigiD en het webformulier niet ingediend kan worden zonder een aantal voorvragen te beantwoorden.
Woo-hulpmiddelen
